Cookies op Natuurmonumenten.nl

Natuurmonumenten respecteert de privacy van jouw gegevens

Waarom cookies? Ze worden gebruikt om de website en jouw browserervaring te verbeteren, om te integreren met sociale media en jou relevante advertenties te laten zien die op je interesses zijn afgestemd. Klik op "Ik wil een optimaal werkende website" om cookies te accepteren en direct door te gaan naar de website of klik op de link om jouw voorkeuren voor cookies te wijzigen.Meer uitleg over cookies

Kies jouw cookie instelling

Kies eerst de cookies die je wilt toestaan
Wandelen

Wandelroute Cultuurhistorisch Banisveld bij Boxtel

Wandelroute Cultuurhistorisch Banisveld bij Boxtel

8.2 km

Waar

Kampina

Wandelen

Wandelroute Cultuurhistorisch Banisveld bij Boxtel

Geniet van een heerlijke wandeling door een minder druk bezocht stukje Kampina, waar natuur en cultuurhistorie met elkaar versmolten zijn.

De route wordt aangegeven met rode pijltjes.

Praktische informatie

Bereikbaarheid

  • START

Startpunt

Parkeerplaats Brinksdijk: Toon op kaart

De route

 Startpunt

1Rijke cultuurhistorie

Jarenlang werd Banisveld intensief als landbouwgrond en lokale vuilnisbelt gebruikt, waardoor de grond verzadigd was met meststoffen, de grond was zeer voedselrijk. Die bemeste grond heeft Natuurmonumenten afgegraven en binnen enkele jaren was het resultaat al duidelijk. Tal van bijzondere planten schoten uit de onderliggende zaadbodem omhoog, zoals teer guichelheil, diverse zonnedauw en moeraswolfsklauw. De natuur krijgt weer volop lucht!HengelIn de bermen langs deze weg, op de hoger gelegen dijken, kwam ook ineens het plantje hengel weer terug. Je herkent het aan zijn gele bloemetjes en gebogen stengel, waar hij zijn naam aan dankt.

2Runderen op de Kampina

Op de vlakte aan je rechterzijde kun je het Groene Woud Rund zien grazen. De dieren zijn van het Aberdeen Angus-ras, dat oorspronkelijk uit Schotland komt. Bijzonder aan dit ras, is dat ze hoornloos zijn!De dieren zijn één van de soorten grote grazers die het gebied openhouden. Verder op deze wandelroute kun je ook nog Blonde d'Aquitaine en Brandrode runderen tegenkomen. Lekker vleesDe Groene Woud runderen hebben hier een heerlijke tijd en helpen bij het natuurbeheer. Daarnaast zorgen ze voor een stukje (h)eerlijk vlees: de Angus staat bekend om zijn goede vlees. Het is gemarmerd, wat betekent dat vlees dooraderd is met vet, wat de smaak ten goede komt!Je kunt het vlees onder meer bij Walnoot en Wilg in Best proeven.

3Kronkelende beek

De Beerze is beeldbepalend voor dit deel van de Kampina. Vanaf dit punt is de beek ook nooit gekanaliseerd, waar dat op andere plekken en bij veel  andere beken in Nederland wel gebeurde ten behoeve van de afwatering, zodat er ook op nattere delen  landbouw kon plaatsvinden.Natuurbeschermer Van Tienhoven heeft namelijk in de jaren 1930 met veel succes gelobbyd voor het behoud van de meanderende beek. En zo heeft de Beerze dankzij hem hier altijd door het landschap van de Kampina heeft kunnen slingeren. Het woord Beerze is afgeleid van de naam beerput. Dit heeft puur te maken met de oranjebruine kleur die het ijzerhoudende water op sommige plekken heeft.Grote weerschijnvlinderRond deze plek kun je zomaar een zeldzame en één van de mooiste vlinders van dit gebied tegenkomen: de grote weerschijnvlinder.Omwandeltip: WinkelsvenDeze wandelroute komt niet langs de vennen op de Kampina. Wil je het uitzicht over zo'n niet missen? Ga dan rechtdoor, volg het gele pijltje. Je komt na enkele honderden meters uit bij het Winkelsven. Geniet hier van het prachtige uitzicht en keer daarna weer terug naar de route.

4Enclave Balsvoort

Op deze plek stonden ooit vijf boerderijen. Samen vormden zij de landbouwenclave Balsvoort. Hoe idyllisch het er nu  uitziet met de muurtjes, het uitzicht en de fruitbomen, vroeger moesten de boeren hier hard werken. Ze waren zelfvoorzienend, want een supermarkt was er niet. Natuurmonumenten heeft de contouren van één van de boerderijen weer zichtbaar gemaakt met lage muurtjes. In het metselwerk zitten op verschillende plekken kleinere en grotere gaten, bedoeld als leef- of schuilplek voor solitaire bijen en kleine zoogdieren als de bunzing, hermelijn en muizen. Zo smelten natuur en cultuur hier samen op Balsvoort.

5Bolakkers

Ga aan de rand van de akkers in deze omgeving eens door je knieën. Je kunt dan goed zien dat een aantal akkers bol lopen. Boeren ploegden het veld vroeger in een spiraal met de voor naar binnen toe, zo ontstond een bolle akker. De afwatering van regenwater ging hier beter. En omdat de akkers vaak in bosdelen lagen, kreeg het graan aan de randen in de lente minder licht, door de laagstaande zon. Het graan in het midden, bovenop de bolling, profiteerde wel optimaal van het zonlicht. En zo was de kwaliteit van het graan uit het midden een stuk beter dan aan de randen.

6Beuk van Van Tienhoven

Het bos en de akkers liggen alweer enkele honderden meters achter je. Je wandelt nu over de heide van de Kampina. Ben je al verwelkomd door het gezang van de roodborsttapuit? Deze mooie vogel zit vaak in de hoogste toppen van de boompjes die her en der op de heide staan. Je hoort zijn zang nu in de app.Let trouwens wel op, je deelt hier het pad met fietsers! Voor de veiligheid zou je over het zandpad kunnen lopen. Als je vanaf het pad naar links kijkt, zie je in de verte een markante, grote beuk staan, midden op de heide. Deze is door Pieter van Tienhoven geplant. De mede-oprichter van Natuurmonumenten wilde tijdens zijn lange wandelingen over de heide ook graag kunnen genieten van een schaduwrijke plek. Voor de liefhebberWil je de boom van dichtbij bekijken en genieten van het landschap zoals Van Tienhoven dat honderd jaar geleden deed? Ga dan verder op de route tot aan de bosrand en sla het eerste pad linksaf. Ga na enkele honderden meters weer linksaf op het zandpad. Zo kom je bij de beuk, waar ook een paar bankjes staan. Daarna kun je terugkeren naar de wandelroute.

7Rododendrons

Dit deel van de Kampina kwam rond 1850 in handen van Candidus ten Brink, die eigenaar was van een internationale handelsfirma met zeilschepen die naar Nederlands-Indië voeren.Het waren toen nog naamloze, woeste gronden, waar Ten Brink hoeve Kampina liet bouwen en de gronden liet ontginnen en bos plantte. Zo ontstond de naam Kampina.Hij liet ook de rechte, elkaar kruisende aan- en afvoerwegen aanleggen. Deze zijn of door hem of na zijn dood, door zijn dochters, vernoemd naar heiligen. Het zijn de Annadreef, Mariadreef, Nianadreef en de Melaniedreef, waar je nu overheen loopt. Candidus ten Brink overleed in 1860, hij werd bijgezet in het familiegraf in de Sint-Petruskerk in Boxtel. De familie verkocht het landgoed in 1904 aan de vader van Pieter van Tienhoven. Twintig jaar later kwam het landgoed in handen van Natuurmonumenten, waar Pieter van Tienhoven als mede-oprichter ook al jarenlang (en tot 1952) bestuurslid was. Bloemrijke struikenWanneer je in de natuur rododendrons tegenkomt, dan bevind je je vaak op een landgoed. De eigenaren van weleer plantten deze struiken die vanaf april-mei vol staan met grote bloemen om hun eigendom extra kleur te geven. Zo ook hier rond huize Kampina. Je ziet hier echter her en der ineens een struik in het bos. Het lijkt erop dat de struik zich niet alleen heeft weten te handhaven, maar zich ook op eigen kracht heeft verspreid. Of je liefhebber van de struik bent of juist niet, over smaak valt niet te twisten. Maar de rododendron is onlosmakelijk verbonden met de historie van dit deel van de Kampina verbonden en daarom laat  Natuurmonumenten de struiken staan.

8Huize Kampina

Bij het vorige punt heb je kunnen lezen dat de Kampina haar naam dankt aan de hoeve die Candidus ten Brink hier liet bouwen. De oorspronkelijke hoeve werd in 1944, tijdens de Tweede Wereldoorlog, door Duitse soldaten met granaten verwoest als wraakactie. De toenmalige bewoner, boswachter van Ham, had namelijk de geallieerden geholpen. Na de Tweede Wereldoorlog is huize Kampina herbouwd in dezelfde stijl, maar wel met een extra woonlaag.In deze omgeving kun je vaak de Brandrode runderen en Blonde d'Aquitaine koeien zien grazen.

9IJsvogel

Na bos, akkers, heide en een landgoed, kom je nu in een bijna sprookjesachtige omgeving, wanneer je over het kronkelpaadje loopt, langs de net zo slingerende beek de Beerze.Het stromende water en de vele overhangende takken zijn een ideale visplek voor de ijsvogel. Je moet wat geluk hebben om deze schuwe vogel te zien zitten, maar wie weet!IJzertijdLet tijdens je wandeling langs de Beerze eens goed op de grond, ook wanneer je dichter bij de Beerze kunt komen. Je kunt op een aantal plekken duidelijk zien dat het zeer ijzerhoudende grond is. In de ijzertijd, honderden jaren voor Christus, hebben hier kleine ijzerovens gestaan. Maar door de vele overstromingen van de beek is hier niets van overgebleven.

10Beekbewoners

Aan de oevers van de Beerze kun je bijzondere planten zien groeien en bloeien, zoals waterviolier en de geneeskrachtige valeriaan. Eeuwenoud geneesmiddelValeriaan zou al bij de Romeinen en Grieken bekend staan om zijn krampopheffende werking, maar de naam komt pas voor het eerst voor in geschriften uit de 9e en 10e eeuw. De roze-wit bloeiende plant werd in de Middeleeuwen ook culinair gebruikt en zelfs als parfum! De rustgevende werking, waar het kruid nu nog bekend om staat, werd pas in de 18de eeuw ontdekt. Valeriaan werd sinds die tijd veel toegepast als middel tegen epilepsie, koorts en tegenwoordig als algemeen kalmerend middel. WeidebeekjufferEén van de meest in het oog springende insecten die je bij de beek kunt zien, is de weidebeekjuffer. Het mannetje is prachtig blauw en vooral herkenbaar door zijn halfzwarte vleugels.Juffers zijn een libellensoort, die zich vooral van de 'echte' libel onderscheiden door hun kleinere formaat en hun lange, dunne achterlijf.

11Watermetingen

Bij de oude, voormalige vuilnisbelt houdt Natuurmonumenten samen met een aantal andere deskundigen het grondwater in de gaten. De kwaliteit van het wegstromende water wordt bewaakt en getest op gifstoffen. Dit word gedaan middels een aantal peilbuizen, die je duidelijk aan de rechterkant in de begroeiing kunt zien staan. Ze staan over enkele honderden meters verspreid, in lijn met de ondergrondse waterstroom die naar de Heilooop loopt.

12Prachtig uitzicht

Vanaf de uitkijktoren heb je een prachtig uitzicht over het landschap. Speur de lucht af naar roofvogels als de buizerd, torenvalk of boomvalk. In de app hoor je nu de veldleeuwerik, één van de mooie zangers die in dit natuurgebied zijn lied ten gehore brengt.Je kunt vanuit de hoogte ook duidelijk het verschil zien tussen de oude belt en de afgegraven landbouwgrond.Let op: Deze uitkijktoren is gesloten. Wij vinden dit erg jammer, maar de toren is zo verouderd dat we de veiligheid niet meer kunnen garanderen. En veiligheid staat voorop! We zijn bezig een nieuwe uitzichttoren te realiseren.SteencirkelJe ziet het verschil tussen de belt en het afgegraven landbouwgrond, zeker als je naar de begroeiing kijkt. De stenen cirkel in het veld is is als symbool neergelegd door de Duurzame Driehoek, een samenwerkingsverband van onder andere gemeenten en de provincie. Hiermee wilden de Driehoek aandacht vragen bij gemeenten voor natuur en milieu. Ook de lindeboom die hier staat, is om deze reden geplant.Dankzij EuropaEen leuk weetje over de bouw van de toren. Natuurmonumenten heeft de uitkijktoren kunnen bouwen mede dankzij financiering vanuit Europa (Interreg). Het was een fifty-fifty financiering. Eén bijzondere voorwaarde was dat dit project gekoppeld werd aan een zelfde soort project elders in Europa. Dat werd een uitkijkpunt in de Belgische streek Hagelanden.
Kampina

Wat wij hier doen

Herstel van natte heide

Natuurmonumenten grijpt op de Kampina in om de diversiteit aan planten en dieren te vergroten. We zorgen voor een uitgekiend bosbeheer. Zo worden de voormalige productiebossen steeds gevarieerder. Er groeit meer voedsel en er ontstaat nestgelegenheid voor insecten, vogels en andere dieren. Eerder herstelden we de natte heide langs een aantal vennen. Hiervoor kapten we bomen en plagden we de oevers af. Ook de vennen onderhouden we. Komende jaren gaan we samen met het waterschap De Dommel het beekdal van de Beerze herstellen. Help jij ook mee?

Help mee
8.2 km

Wandelroute Cultuurhistorisch Banisveld bij Boxtel