Cookies op Natuurmonumenten.nl

Natuurmonumenten respecteert de privacy van jouw gegevens

Waarom cookies? Ze worden gebruikt om de website en jouw browserervaring te verbeteren, om te integreren met sociale media en jou relevante advertenties te laten zien die op je interesses zijn afgestemd. Klik op "Ik wil een optimaal werkende website" om cookies te accepteren en direct door te gaan naar de website of klik op de link om jouw voorkeuren voor cookies te wijzigen.Meer uitleg over cookies

Kies jouw cookie instelling

Kies eerst de cookies die je wilt toestaan
Wandelen

Wandelroute Smalwater, vlak bij Boxtel

Wandelroute Smalwater, vlak bij Boxtel

8.5 km

Waar

Kampina

Wandelen

Wandelroute Smalwater, vlak bij Boxtel

Wijk af van de gebaande paden, kies voor de fraaie Smalwaterwandeling. Ontdek de natuur langs de beek, in het bos en de heide op de Kampina.

Let op: langs de beek is het echt struinen door de wilde begroeiing. We raden daarom een korte broek af ivm brandnetels die hier groeien.

Wandel deze route met onze route app

Praktische informatie

Bereikbaarheid

  • START

Startpunt

Parkeerplaats Huisvennen - Roond: Toon op kaart

Aanrijdroute openbaar vervoer

Vanaf het NS-station Boxtel is het ongeveer 7 km fietsen naar De Roond, Boxtel.
Je kunt ook de fraaie NS-wandeling doen van 16 kilometer. Deze wandelroute loopt van station Boxtel naar station Oisterwijk.

De route

 Startpunt

1Verzetsmonument

Aan het begin van je wandeling, valt direct de fietser op. Het is een monument ter herinnering aan de verzetsmensen die Airborne militairen lieten onderduiken in de Tweede Wereldoorlog.MelkbussenHet monument is ontworpen door Boxtelaar B. van Houtum. De fietser rijdt in de richting van de plek waar de militairen zaten. De melkkannen herinneren aan de bussen waar het verzet voedsel in verstopte voor de militairen. Want melk in bussen vervoeren was toen de dagelijkse gang van zaken en er was dus niets verdachts aan.Op de plaquettes staan de namen van burgers die zich hier hebben ingezet voor deze zaak. De gebroeders Schut staan apart vermeld: zij werden opgepakt en op verdenking van verzet geëxecuteerd door de Duitse bezetters.Goed verborgenDe militairen zijn op Kampina nooit gevonden. De Duitsers deden hun best de schuilplaats te vinden, maar omdat het verzet steeds kleine groepjes aanviel, durfden ze het gebied niet meer in kleine groepen te verkennen.

2Gehucht De Roond

De boerderijen die je hier ziet, vormen samen het gehuchtje De Roond. Het is ontstaan ten tijde van ontginning van de heide voor landbouwgronden. Je verlaat hier de asfaltweg en loopt tussen de weilanden door.Oude zandweg met eikenStraks steek je nog een weg over, waarna je door een eikenlaan wandelt. Dit is een oude zandweg die gelukkig niet is geasfalteerd. Het geeft niet alleen een sfeervol uiterlijk aan het landschap, de zandweg is ook belangrijk voor de natuur! Graafwespen, zandbijen en diverse kevers leven namelijk op en in deze zandwegen.

3Kerkepad en reeën

Op deze plek kun je de keuze maken voor de 4- of voor de 8-km wandeling. Linksaf is de verkorte route, je wandelt dan over het Kerkepad. Dit oude zandweggetje is nog onderdeel van het pad dat van landbouwenclave Balsvoort naar de kerk in Boxtel liep. De wandelroute in de app is de 8-km wandeling.ReeënSpeur ook goed de weilanden af. Je kunt hier zomaar reeën zien grazen! Vooral in de ochtend en richting de schemeravond zijn ze actief.

4Annadreef

Je staat hier bij de Annadreef. Dit deel van de Kampina kwam rond 1850 in handen van Candidus ten Brink, die eigenaar was van een internationale handelsfirma met zeilschepen die naar Nederlands-Indië voeren. Het waren toen nog naamloze, woeste gronden, waar Ten Brink hoeve Kampina liet bouwen en de gronden liet ontginnen en bos plantte. Zo ontstond de naam Kampina.Ten Brink liet ook de rechte, elkaar kruisende aan- en afvoerwegen aanleggen. Deze zijn of door hem of na zijn overlijden door zijn dochters vernoemd naar heiligen. Het zijn de Melaniedreef, Mariadreef, Nianadreef en de Annadreef, waar je nu overheen loopt. Candidus ten Brink overleed in 1860, hij werd bijgezet in het familiegraf in de Sint-Petruskerk in Boxtel. De familie verkocht het landgoed in 1904 aan de vader van Pieter van Tienhoven. Twintig jaar later kwam het landgoed in handen van Natuurmonumenten, waar Pieter van Tienhoven al jarenlang (en tot 1952) bestuurslid was.

5Kronkelende Beerze

Tussen de bramenstruiken door kun je aan de rechterkant de Beerze zien stromen. Waterschap De Dommel en Natuurmonumenten hebben in 2014 de rechtgetrokken Beerze hier weer laten meanderen, zodat hij weer prachtig door het landschap kronkelt.De voormalige landbouwgronden, dennenbosjes en maisakkers zijn nu weer natuurgebied, waar de beek weer zijn eigen weg kan vinden en ook mag overstromen. Rond de Beerze kun je zomaar de gele kwikstaart zien! Je hoort hem nu al in de app.PoelAls je zometeen de Kempseweg oversteekt en door het veld naar de Beerze loopt, zie je een kleine poel liggen. Dit water is een plek voor amfibieën, waar ze hun eieren af kunnen zetten. Dit doen ze niet in de beek. Van de lente tot de herfst kun je hier ook libellen, zoals de platbuik,  rond zien vliegen.

6Beekjungle

Je struint nu langs de beek, door een heuse kruidenjungle! Het geeft deze wandelroute een avontuurlijk tintje. De beek de Beerze wordt vanaf de Kempseweg ook wel Smalwater genoemd. Zomers zie je hier insecten af- en aanvliegen. Tal van bijensoorten, kevers, zweefvliegen en sprinkhaantjes kruisen je pad. Geniet net als deze insecten van de plantenrijkdom. Je kunt hier van alles tegenkomen: koninginnekruid, fijnstraal, wilgenroosje, sleedoorn, vlierbloesem, moerasandoorn, haagwinde en grote engelbloem. Het avontuurlijke, smalle paadje is uit noodzaak zo smal gebleven. Aan weerszijden van de beek vind je landbouwgronden en boomteelt. Natuurmonumenten heeft deze gronden niet kunnen verwerven, waardoor de Beerze op deze plek nog steeds als een rechte sloot door het landschap loopt.

7Paarden

Onderweg kun je paarden tegenkomen bij de Beerze en de poel verderop de route. Door begrazing met paarden, ontstaat er variatie op de bodem en kunnen meer soorten planten en dieren een plekje vinden langs de beek. De dieren zijn vrij rustig, maar blijf op afstand. Je kunt ze wegjagen door je groot te maken en lawaai te maken. Daar schrikken ze van.Op de grindplaats waar je zometeen uitkomt, kun je grote hopen maaisel zien liggen. Het waterschap maait de oevers van de beek en laat het maaisel in het water vallen. Bij de balk die je in de beek ziet liggen, wordt dit maaisel opgevangen en uit het water gehaald.

8Struinen langs de beek

Op deze vlakte grazen regelmatig koeien. Als ze er niet staan, dan kun je nog zien dat ze er geweest zijn, aan de olifantenpaadjes die ze door het struikgewas hebben gemaakt. Struin  heerlijk door het gebied en loop ook zeker even naar de beek!VistrappenAls je een van de kleine doorgangen doorsteekt en de beek hebt bereikt, waan je je in een sprookjeslandschap. Hier ligt een vistrap met enkele treden, waar het water snel stroomt en vissen een hoogteverschil in de beek kunnen overwinnen. Blauwe flitsBij deze plek en verder op de route kun je zomaar een ijsvogel zien vissen! Maar nog eerder zul je hem langs zien schieten, want deze schuwe vogel is altijd op zijn hoede en hij ziet jou waarschijnlijk eerder dan andersom. Let ook op of je zijn hoge fluittoon hoort, zoals nu in de app.

9Zoek je eigen weg

Ook aan deze kant van de Kempseweg, blijven we de beek volgen. Het Smalwater is voor de Kempseweg al afgetakt. Vanaf hier heet de Beerze de Kleine Aa. Je kunt hier deels de beekloop volgen. Waar het te dicht begroeid is loop je op een hoger stuk verder. Blijf ook hier opletten of je de ijsvogel hoort of ziet, want vooral in de steile wanden die je her en der ziet, kan hij nestelen.

10Zwaluwen en putters

Hier kom je weer op een punt voor de verkorte wandelroute. De 8-km wandeling (deze route) gaat rechtdoor over de zandduintjes die overgroeid zijn door gras. De oevers van de Beerze liggen aan deze kant van de beek een stuk hoger dan aan de overkant. Daar is veel grond afgegraven voor huizenbouw. PutterkooitjesVoor de wandelroute kun je het beste de beek blijven volgen. Maar maak zeker ook een uitstapje naar de prachtige, omgevallen populier, die hier een markant punt in het landschap vormt. In de takken kun je soms putters (distelvinken) zien zitten, die opvallen door hun prachtige rode kop. Deze vogeltjes werden vroeger gevangen en in speciale putterkooitjes gehouden. Om aan voer te komen moest de putter een klein wagentje naar zich toe trekken. Om aan drinken te komen moest het vogeltje een vingerhoedje omhoog trekken!Ook zie je hier weer een grote poel liggen In de zomer scheren hier zwaluwen over het wateroppervlakte en drinken zo water in hun vlucht.

11Oude beekloop

Wanneer je een klein stukje omhoog loopt, dan heb je het punt bereikt waar vroeger een oude meander van de beek liep. Je herkent deze beekloop nog aan de eiken die er staan.Smalwater projectIn de jaren negentig kwam de overheid met grootse plannen voor natuurbescherming, de Ecologische Hoofdstructuur (EHS), ook wel Nationaal Natuurnetwerk genoemd. De boeren in deze omgeving pakten in een vroeg stadium al de handschoen op en namen het intitiatief om de blauwe zones al aan te pakken en natuur te ontwikkelen.Zij gingen voortvarend te werk en zaten al snel met Natuurmonumenten en het waterschap om tafel om gronden te ruilen. Zo kon de natuur direct rond de beek zich beter ontwikkelen. Op hogere stukken grond konden de agrariërs blijven boeren.Om deze samenwerking te vieren hebben alle partijen destijds een aantal struiken geplant langs de beek. Je komt dan ook onder andere sleedoorn, Gelderse roos, rozenbottel, vlier en hazelaar tegen.

12Kogelvangersven

Dit fraaie ven is in 2014 opgeknapt. Toen is een heel stuk bos weggehaald, waardoor het ven weer op de wind ligt. De oevers zijn op meerdere plekken van slib ontdaan en er is geplagd. Natte heide krijgt hier nu weer een kans. En het water in het ven kan weer bewegen in de wind, waardoor het minder snel dichtgroeit.Vroeger werd bij het door soldaten met kanonnen geoefend. Men moest op doelen aan de overkant schieten. In het water zijn heuse kanonskogels gevonden, vandaar ook de naam Kogelvangersven!De kleur witHier kun je soms opvallend witte vogels in het water zien staan: lepelaars of de grote zilverreiger. De eerste staat vaak in groepjes, de zilverreiger staat juist alleen.De zandheuvels noemen we de 'Witte Bergen'. Deze waren helemaal begroeid met gras en productiebos. Natuurmonumenten heeft de natuur in het zand weer een kans gegeven. Nu komen de nachtzwaluw en blauwvleugelsprinkhaan er weer voor!HuisvennenDit ven is onderdeel van het Huisvennencomplex. Het hele gebied was in ooit handen van de heren van Stapelen (Boxtel). Zij woonden op kasteel Stapelen, dat ook nu nog bestaat.

13Mierenhopen

Op het laatste stuk van de wandelroute duik je een open bos in. Als je goed rondkijkt, zie je her en der verspreid mierenhopen liggen, waar tienduizenden bosmieren leven. Je vindt hier twee soorten rode bosmieren: de kale en de behaarde. Met een loep kun je het verschil goed zien bij de mieren aan de beharing zien. Maar ook vanaf een afstandje is het verschil te zien. De kale bosmieren maken echte weggetjes tussen de staten, mierenhopen, waar alle mieren gebruik van maken. De mierenhopen van de behaarde bosmier zijn niet met wegen verbonden.  Goed nieuwsHet is erg mooi om te zien dat in dit bos weer zoveel mieren voorkomen. De zure regen spoelde jaren geleden letterlijk en figuurlijk de mieren hopen weg.Hoe langer je ernaar kijkt, hoe meer mieren je ziet. En tal van vogels genieten er van een lekker hapje. Vooral de groene specht is een echte liefhebber!
Kampina

Wat wij hier doen

Herstel van natte heide

Natuurmonumenten grijpt op de Kampina in om de diversiteit aan planten en dieren te vergroten. We zorgen voor een uitgekiend bosbeheer. Zo worden de voormalige productiebossen steeds gevarieerder. Er groeit meer voedsel en er ontstaat nestgelegenheid voor insecten, vogels en andere dieren. Eerder herstelden we de natte heide langs een aantal vennen. Hiervoor kapten we bomen en plagden we de oevers af. Ook de vennen onderhouden we. Komende jaren gaan we samen met het waterschap De Dommel het beekdal van de Beerze herstellen. Help jij ook mee?

Help mee
8.5 km

Wandelroute Smalwater, vlak bij Boxtel