Fietsen

Fietsroute Vrijenbergerspreng Loenen

Fietsroute Vrijenbergerspreng Loenen

14.98 km

Waar

De Groote Modderkolk

Fietsen

Fietsroute Vrijenbergerspreng Loenen

In deze heerlijke afwisselende fietsroute speelt het water van de Veluwe de hoofdrol. Je fietst langs de Vrijenbergerspreng met de hoogste waterval van Nederland en het verstilde karakter van het Apeldoorns Kanaal. Door het glooiende boerenlandschap rondom het dorp Loenen met bolle akkers en weilanden, van het met bos besloten landschap langs de beek naar het open landschap met vergezichten over de IJsselvallei. Onderweg heb je goede kans op het zien van diersporen van wilde zwijnen, edelherten en reeën. En wie weet kruisen ze zelfs je pad.

Deze route is niet bewegwijzerd. 

Praktische informatie

Bereikbaarheid

  • START

Startpunt

Loenense Enk, De Groote Modderkolk: Toon op kaart

Aanrijdroute auto

Neem vanaf de A50 de afslag Loenen-Beekbergen richting Loenen. Volg de N786 en sla na 2 km linksaf de Vrijenbergweg in. Na circa 400 m ziet u links boerderij “De Groote Modderkolk”.

Aanrijdroute openbaar vervoer

De Groote Modderkolk is bereikbaar per bus.

De route

 Startpunt

1De Groote Modderkolk

De Groote Modderkolk is een biologische zorgboerderij met moestuin en potstal. Het erf is vrij toegankelijk. Natuurmonumenten beheert er ook een kudde Brandrode runderen. ’s Winters staan de dieren in de potstal, ’s zomers begrazen ze de bloemrijke natuurgraslanden. De naam danken de runderen aan de donkere kleur van hun vacht. Het is het zeldzaamste runderras van Nederland. Met een fokprogramma heeft Natuurmonumenten het ras voor uitsterven kunnen behoeden.
De Groote Modderkolk
De Groote Modderkolk
De Groote Modderkolk

2Kapel en monument

In deze kapel staat een eikenhouten schrijn met 42 gedenkboeken waarin de namen van circa 130.000 Nederlandse oorlogsslachtoffer zijn opgenomen. Dagelijks wordt hiervan een bladzijde omgeslagen. Links naast de kapel staat het monument 'De Vallende Man' van de beeldhouwer Cor van Kralingen. Bij dit moment vindt ieder jaar op 4 mei een kranslegging plaats.
Kapel en monument
Kapel en monument

3Kop Vrijenbergerspreng

Je fietst nu door natuurgebied Hoeve Delle. Aan de linkerkant van het pad zie je beneden een van de twee koppen van de Vrijenbergerspreng liggen. Het begin, de bron van de spreng, wordt sprengkop genoemd. De meeste sprengen worden gevoed door een aantal sprengkoppen. Sprengen zijn door mensen gegraven beken die voornamelijk voorkomen op de stuwwal van de Veluwe. Op de plaats waar het grondwater wordt aangeboord, de sprengkop, gaat het water stromen. De oudste sprengen op de Veluwe stammen uit de 16e eeuw en werden vooral gebruikt voor wasserijen, het maken van papier en het aandrijven van water- en graanmolens.De rechthoekige vorm van deze spreng is kenmerkend voor de sprengen die in de negentiende eeuw zijn aangelegd om het Apeldoorns Kanaal van voldoende water te voorzien. Voldoende water betekende dat scheepvaart mogelijk was op het kanaal. De met de hand gegraven kanaalspreng werd in 1869 aangelegd door Rijkswaterstaat.Wist je dat de neerslag die op de Veluwe valt soms wel honderden jaren onderweg is voordat deze de sprengkop bereikt? Het regenwater wordt ondergronds gefilterd en opgeslagen in verschillende aardlagen. Aan de rechterkant zie je een graasweide waar je ’s avonds tegen zonsondergang kans hebt om wild te spotten. Kijk op de route door het bos goed om je heen, waarschijnlijk ontdek je wel wroetsporen van wilde zwijnen. Zomers genieten ze volop van de bosbessen die in het bos en langs de beek groeien. 
Kop Vrijenbergerspreng
Kop Vrijenbergerspreng
Kop Vrijenbergerspreng

4Wildweide

Op dit weiland heb je ’s avonds kans om reeën en edelherten te zien grazen. Ook de boompjes worden klein gehouden. Herten zijn gek op beukenknopjes, dus blijven de boompjes kort en ogen ze als compacte struikjes.
Wildweide
Wildweide

5Kleine Waterval

Je hoort het ruisende water van de Kleine Waterval. Deze waterval kent een verval van 6 meter. Zo’n 1,5 km verder stroomafwaarts kom je aan bij de indrukwekkende Grote Waterval: een geliefde speelplek voor kinderen bij warm zomers weer. Wist je dat de temperatuur van het water in de spreng het jaarrond ongeveer 8-10 °C blijft? Vanaf de sprengkop tot aan de monding van het Apeldoorns Kanaal heeft de Vrijenbergerspreng een verval van ruim 20 meter over een lengte van ongeveer 6 km. Om te voorkomen dat de grote hoogteverschillen tot teveel erosie zou leiden, en er dus teveel zand het kanaal in zou spoelen, zijn stenen stuwen en watervallen in de beek aangelegd. Deze breken de stroomsnelheid van het water.
Kleine Waterval
Kleine Waterval

6Grote Waterval

Je bereikt nu de hoogste waterval van Nederland. Het water maakt hier een verval van ruim 15 meter! Met het kletterende en spetterende water is dit een heerlijke plek om verkoeling te zoeken op warme zomerse dag. Verderop zie je het water steeds sterker rood kleuren. De verkleuring ontstaat door ijzerverbindingen in het grondwater. Zodra die reageren met de zuurstof in het water, ontstaan er nieuwe ijzerverbindingen die als een rode neerslag het water deze rode kleur geven.In het laatste deel van de spreng wordt de begroeiing rijker: varens, geel bloeiende wederik, de witte schermbloemen van de gewone berenklauw, echte valeriaan en de oranje bessen van de lijsterbes.
Grote Waterval
Grote Waterval
Grote Waterval

7Veluwse Stoomtrein Maatschappij

De spoorlijn waar je nu bent, verbindt Apeldoorn met Dieren. Het 32 km lange traject is in 1879 geopend en al in 1947 is het personenvervoer beëindigd. Tegenwoordig is de lijn in gebruik als toeristische attractie. De Veluwse Stoomtrein Maatschappij (VSM) onderhoudt de treindiensten op deze oude spoorlijn. Ouderwetse treinstellen, voortgetrokken door stoomlocomotieven, vervoeren vooral toeristen. Tussen Apeldoorn en Dieren stopt de trein op een vijftal stations, waaronder dat van Loenen.Mede door de komst van het treinverkeer is het Apeldoorns Kanaal nooit een succes geworden. Voor de economische ontwikkeling van Apeldoorn is in 1825 in opdracht van koning Willem I het Apeldoorns Kanaal gegraven. Het 52 km lange kanaal vormt de verbinding van de IJssel bij Dieren naar de IJssel bij Hattem en had als doel goederenvervoer over water. Al gauw bleek het kanaal niet te voldoen aan de eisen van de vrachtschepen, het sluis- en bruggeld de kosten voor onderhoud niet dekte en werd met de industriële ontwikkeling het scheepsvaartverkeer ingehaald door het treinverkeer en later het wegverkeer. In 1972 is het scheepvaartverkeer over het Apeldoorns Kanaal stilgelegd.
Veluwse Stoomtrein Maatschappij
Veluwse Stoomtrein Maatschappij
Veluwse Stoomtrein Maatschappij

8Monding Vrijenbergerspreng

Je komt nu aan bij de uitmonding van de Vrijenbergerspreng in het Apeldoorns Kanaal, een cultuurhistorisch monumentje. Met de bijbehorende sluizen, kaden en sluiswachterswoningen is het Apeldoorns Kanaal van cultuurhistorische en landschappelijk waarde. Het verstilde landschap heeft een hoge belevingswaarde: gevarieerde oevers met rietkragen, bloeiende planten en de oeverbegeleidende bomen waar je het zonlicht prachtig doorheen op het water ziet schijnen. Aantrekkelijk om op de fiets van te genieten, of vanaf het water in kano of waterfiets.Het zuidelijk deel van het Apeldoorns Kanaal is botanisch zeer waardevol. Hier komen zeldzame plantensoorten voor die gebonden zijn aan relatief voedselarm en zacht water. Rond de monding van de Vrijenbergerspreng kun je de prachtige waterviolier zien bloeien.Om de verdroging van de Veluwe te verminderen is iets verderop is een speciaal inlaadpunt gebouwd om water uit het Apeldoorns Kanaal naar de infiltratievennen in natuurgebied Hoeve Delle te transporteren. Voor drinkwater wordt hier door Vitens maximaal 2 miljard liter water opgepompt. Je kan de drinkwatervennen zelf bekijken! De vennen liggen 2 km westelijk van de Kleine Waterval. 
Monding Vrijenbergerspreng
Monding Vrijenbergerspreng
Monding Vrijenbergerspreng

9Eindpunt

Als je even verderop rechtsaf slaat, ben je weer bij de Groote Modderkolk, waar de fietstocht begon. We hopen dat je hebt genoten van waterrijke fietsroute rondom Loenen. Je kunt hier nog wat drinken of even rondkijken op het erf. Meer leuke routes vind je in deze app en op de site Natuurmonumenten.nl
14.98 km

Fietsroute Vrijenbergerspreng Loenen