Wandelen

Wandelroute Herikhuizen-Veluwezoom, bij Arnhem

Wandelroute Herikhuizen-Veluwezoom, bij Arnhem

9.78 km

Waar

Nationaal Park Veluwezoom

Wandelen

Wandelroute Herikhuizen-Veluwezoom, bij Arnhem

Ontdek op deze wandeling de rijke historie van twee landgoederen: Heuven en Beekhuizen. Je loopt over heideheuvels, door het bos, langs waterpartijen en de oever van de Beekhuizense beek. Onderweg prachtige uitzichtpunten evenals onverwachte doorkijkjes. En wie weet kijk je zelfs een ree, of ander wild, in de bruine ogen?

Dit idyllisch landschap betoverde vroeger al menig wandelaar. Het werd wel het ‘Geldersch arcadië’ genoemd. En wie weet kijk je zelfs een ree, of ander wild, in de bruine ogen?

Wandel deze route met onze route-app

TIP: Deze route is prima zonder kaart te lopen; volg de palen met een geel pijltje erop vanaf het bezoekerscentrum!

Praktische informatie

Bereikbaarheid

  • START

Startpunt

Bezoekerscentrum Veluwezoom: Toon op kaart

Aanrijdroute auto

Neem vanaf de A12 (Utrecht - Arnhem) ten oosten van Arnhem op het knooppunt Velperbroek de afslag Zutphen. Daarna afslag Velp. Volg verder de borden Veluwetransferium Posbank. Komende vanaf Doesburg/Dieren volg je de borden vanuit De Steeg.

Aanrijdroute openbaar vervoer

Neem de trein naar Rheden. Kijk op www.ns.nl voor de actuele dienstregeling. Vanaf het station is het 10 minuten lopen. Volg de gele borden ’bezoekerscentrum’.
Neem de bus vanuit Arnhem, stap uit bij pannekoekenhuis Strijland. Vanaf daar is het ongeveer 10 minuten lopen. Volg de gele borden ’bezoekerscentrum’.

De route

 Startpunt

1Landgoed Heuven

De landerijen en de bossen waar je nu doorheen loopt, horen bij het landgoed Heuven. Eind negentiende eeuw woonde hier de familie Wurfbain, een welgestelde bankiersfamilie, afkomstig uit Amsterdam. Het landhuis is in 1940 afgebroken. Nog wel te zien zijn de twee imposante lindes, die de eigenaren voor het huis neerzetten om hun eigendom te accentueren. Het bijzondere gebouw even verderop aan de linkerkant van het pad, met de paardenhoofden aan de gevel, is het koetshuis uit 1861. Het dateert nog uit de tijd van de Wurfbains. Aan de vele exotische bomen en de rododendrons die hier staan, kun je zien dat je op een landgoed wandelt. Wat ook opvalt zijn de manshoge varens die hier groeien. Deze adelaarsvarens zeggen wat over de bodem: dat die hier rijk is aan mineralen, maar weinig humus bevat. Ook de kleur van het voetpad vertelt wat over de bodem. De okergele kleur verraadt de aanwezigheid van löss.
Landgoed Heuven
Landgoed Heuven
Landgoed Heuven

2Wildgraaf

Soms vind je in het bos, aan de rand van akkers, een ‘wildgraaf’. Voorbij de kruising met de Snippendaalse weg ligt een reconstructie van een 17e eeuwse wal. Deze moest wild weghouden van het smakelijke, frisse groen op de aangrenzende akkers en bouwlanden. Er werd een geul gegraven en met dit zand een wal opgeworpen. Hierdoor ontstond er een hoogteverschil van wel 2 meter. Hoewel zwijnen en vooral herten aardig kunnen springen, moest dit lastig voor ze zijn om te overbruggen (al zal een enkel atletisch dier er toch best in zijn geslaagd). De wildgraaf was oorspronkelijk 20 km lang en liep van Oosterbeek tot De Steeg.
Wildgraaf
Wildgraaf
Wildgraaf

3Landgoed Beekhuizen

Het landgoed Beekhuizen werd in 1682 gekocht door de kasteelheer van Biljoen: Alexander van Spaen. De latere eigenaar Johan Frederik Willem (1746-1827) veranderde het gebied in een lustoord: het ‘Geldersch Arcadië’. De wandelaar kon hierin eindeloos dwalen, zich overgeven aan de schoonheid van het landschap, en de tijd vergeten. Van Spaen haalde inspiratie uit zijn reizen naar Italië, Zwitserland en Frankrijk. Daarna legde hij op Beekhuizen vijvers en watervallen aan, met rotspartijen en mooie doorkijkjes. Zelfs een paar blokhutten aan de oevers van de beek, vlakbij de 2 eeuwenoude eiken: ‘Baucis en Philemon’ (naar een oude Griekse mythe over dit liefdespaar). Eén van de hutten was van binnen bekleed met een zacht laagje mos, om tijdens een wandeling even te rusten. Op het landgoed werd in de 19e eeuw langs de Beekhuizensebeek het Hotel Beekhuizen gebouwd in Zwitserse chaletstijl. Hier verbleven diverse bekende personen, waaronder Koningin Emma en dominee-dichter François Haverschmidt die hier in de zomer van 1870 verbleef en daarover de dichtbundel Souvenir Beekhuizen schreef. Het hotel is in 1980 door brand verwoest.
Landgoed Beekhuizen
Landgoed Beekhuizen
Landgoed Beekhuizen

4Tondelzwammen

Op oud hout groeien soms tondelzwammen. Als sprookjesachtige kleine bankjes. Of als kaboutertrappetjes langs de stam omhoog. Het liefst op berken, maar je ziet ze hier ook op beukenhout. Ze worden wel eens verward met elfenbankjes. Deze padenstoelen zijn familie van elkaar (polyporaceae). Vroeger werden stukjes van de paddenstoel (tondel) gebruikt bij het maken van vuur. De tondel werd samen met vuurstenen in een tondeldoos meegenomen. Dit is eigenlijk de voorloper van de lucifer. Met de vonken van tegen elkaar geslagen vuurstenen werd een plukje aangestoken, waarna een houtvuur kon worden aangeblazen.
Tondelzwammen
Tondelzwammen

5Ruïne Herikhuizen

Herikhuizen was al een boerderij vanaf 1365, en tot 1991 als agrarisch bedrijf in gebruik. Nu zie je alleen nog de ruïnes. De contouren van de voormalige boerderij, een tabaksschuur en waterput tekenen zich af boven het open veld. De natuur kan er sinds de laatste bewoners er vertrokken, zijn gang gaan. Je ziet hier muurleeuwenbek, verschillende soorten uilen en vleermuizen. In de oogsttijd stropen dassen en IJslandse paarden de boomgaard af op zoek naar (over)rijp fruit. Nadat het hek is verwijderd tref je ook grote wilde zoogdieren aan: reeën, edelherten, wilde zwijnen en vossen. Paarden en wild zorgen ervoor dat het gebied open blijft. In de zomer leven tussen de hoge grashalmen muizen en insecten. Zij dienen weer als voedsel voor uilen en roofvogels zoals torenvalk en buizerd. Mestkevers komen af op de paardenmest. Die op hun beurt weer worden opgegeten door de vos en de das. Soms zie je dat in de vossen- en dassenkeutels terug, vol blauwpaars glimmende schildjes.
Ruïne Herikhuizen
Ruïne Herikhuizen
Ruïne Herikhuizen

6Herikhuizerveld

Wist je dat je nu loopt door een van de grootste aaneengesloten natuurgebieden van Nederland? Samen zo’n 5000 ha. Voor Nederlandse begrippen is er veel reliëf. Soms waan je je bijna in de bergen. Dat komt door dit gebied is ‘vormgegeven’ tijdens de laatste twee ijstijden uit het Pleistoceen. Ongeveer 200.000 jaar geleden schoof het oprukkende ijspakket vanuit Scandinavië complete landmassa’s voor zich uit waardoor stuwwallen ontstonden. Na het ijs kregen smeltwater en wind vrij spel. Het landschap werd uitgesleten en raakte bedekt met zand. Daarbij is het grofste zand terechtgekomen op de toppen en hellingen waar het het hardst waait. In de luwten vielen juist de fijnste bodemdeeltjes, waardoor hier de vruchtbare lössbodem kon ontstaan. Op deze bodem liggen vaak landbouwgronden, zoals vroeger rond de eerder gepasseerde boerderijen Het klaphek en Herikhuizen.
Herikhuizerveld
Herikhuizerveld
Herikhuizerveld

7Schaapskooi

Na het schouwspel van het Herikhuizerveld kom je verderop uit bij de schaapskooi. Schaapskooien waren eigenlijk primitieve mestfabriekjes. Vóór de uitvinding van kunstmest waren schapen onontbeerlijk voor de boeren. De dieren graasden overdag op de heide en sliepen ’s nachts in de schaapskooi. De schapen stonden er op een dikke laag heideplaggen. Deze zogenaamde ‘potstal’ werd in het voorjaar leeggeschept en het mengsel van mest en plaggen uitgestrooid op de akkers. Voor de bemesting van 100m2 akkergrond was een oppervlakte van 1000m2 heidegrond nodig om schapen te laten grazen. Dat is tien keer zoveel! Neem gerust een kijkje bij de kooi. Het grootste deel van het jaar graast de kudde overdag op de hei. Op woensdag en zondag kun je de schapen vaak ‘thuis’ bij de kooi aantreffen.
Schaapskooi
Schaapskooi

8Eindpunt

Je bent bijna aan het einde van de wandelroute Herikhuizen Veluwezoom. We hopen dat je fijn gewandeld hebt! Geniet nog even na bij een kopje koffie in de brasserie of kijk nog even rond in het bezoekerscentrum. Voor kinderen is daar een leuke, educatieve speelplek en buiten kunnen ze zich uitleven in een spannende speeltuin. Voor meer routes, kijk elders op de site of in onze route app (natuurmonumenten.nl/routeapp).
Eindpunt
Eindpunt
Nationaal Park Veluwezoom

Wat wij hier doen

Wat doen wij hier

Natuurmonumenten houdt Nationaal Park Veluwezoom al ruim honderd jaar in topconditie. We zetten runderen, paarden en schapen in om heide en stuifzandgebieden open te houden. In het bos krijgen inheemse bomen de ruimte. Op landgoederen onderhouden we lanen, weides en waterpartijen. Zo creëren we ideale omstandigheden voor onze planten en dieren. De komende jaren besteden we aandacht aan de wegen en paden van de Veluwezoom. Zo blijft dit drukbezochte natuurgebied in de toekomst goed toegankelijk voor verschillende gebruikersgroepen. De natuur staat hierbij voorop, want natuur beschermen is en blijft ons belangrijkste doel.

Word lid
9.78 km

Wandelroute Herikhuizen-Veluwezoom, bij Arnhem