Wandelroute Norger Esdorpenlandschap in Norg, vlak bij Assen

3 uur 30

10,5 km

Wandelen op wegen en paden

Over de route

Deze wandelroute van 10,5 kilometer neemt je mee door het Norger Esdorpenlandschap, een van de best bewaarde esdorpenlandschappen van Nederland. Wandel door eeuwenoude bossen, langs uitgestrekte akkers, bloemrijke kruidenakkers en karakteristieke Drentse dorpen. Onderweg ontdek je hoe natuur en cultuurhistorie hier al eeuwenlang met elkaar verbonden zijn.

Tip van de boswachter: sommige delen van de route kunnen vrij nat zijn, stevig en waterdicht schoeisel wordt aangeraden.

Een landschap gevormd door mens en natuur

Rond Norg wandel je door een landschap dat al eeuwenlang wordt gebruikt en beheerd door boeren. De hoger gelegen essen werden gebruikt voor akkerbouw, terwijl schapen graasden op de heide en in de lager gelegen beekdalen hooi werd gewonnen. De mest van de schapen maakte de akkers steeds vruchtbaarder en vormde zo het karakteristieke esdorpenlandschap dat je vandaag de dag nog steeds kunt herkennen.

Tijdens de route ontdek je de verschillende onderdelen van dit bijzondere landschap: historische dorpen, Saksische boerderijtjes, uitgestrekte essen, beekdalen, heidevelden en oude bossen. Juist deze afwisseling maakt het Norger Esdorpenlandschap zo bijzonder.

Esdorpen

De opbouw van een esdorpenlandschap wordt bepaald door geografische hoogteverschillen. Het hoogste punt is het centrale dorp Norg. In een wijde kring rondom Norg liggen de kleinere dorpen Zuidvelde, Westervelde, Langelo, Een en Peest. Rondom deze kring van dorpen ligt een, nog wijdere, buitenste ring die bestaat uit drie laaggelegen beekdalen. Het dal van de Slokkert is er daar één van.

Het hoogteverschil heeft gevolgen voor het grondgebruik. De hoge gronden bij Norg zijn droog en voedselarm (Langeloërduinen, Molenduinen). De vruchtbaarste grond lag in de beekdalen, omdat het daar vochtig was. De boeren in de dorpjes rondom Norg lieten hun schapen grazen op de uitgestrekte heidevelden en hooiden ze de graslanden in de beekdalen. Het vee overnachtte in de schaapskooien. In de stallen werd de mest verzameld, waarna deze werd verspreid over de hoger gelegen gronden rondom het dorp, zodat deze essen geschikt werden gemaakt voor akkerbouw. Tegenwoordig worden de hoger gelegen gronden vooral gebruikt voor de landbouw en zijn de beekdalen voedselarme natuurgebieden.

Praktische informatie

Waar kun je starten

Wat kom je onderweg tegen?

Recht tegenover het terras van het Dinercafe 'Norgerhout' sla je het bospad in, vanaf hier wordt de route aangegeven met een gele markering met het logo van Natuurmonumenten. Eenmaal op het bospad neem je het eerste wandelpad links.

1. Norgerholt

Zodra je het Norgerholt binnenloopt, wandel je door een van de oudste bossen van Drenthe. Al in de middeleeuwen stond hier bos. Generaties boeren gebruikten het als bron van hout en eikels werden verzameld als voer voor het vee van deze boeren.

Kijk onderweg eens goed naar de hulststruiken. De takken van de hulst werden vroeger gebruikt door de boeren om hun schoorstenen mee te vegen. Bij de hulst kan je aan de bladrand zien hoe oud de struik is. Jonge planten hebben opvallend stekelige bladeren, terwijl oudere struiken veel gladdere bladranden krijgen. In het voorjaar bloeien hier bosanemonen, dalkruid, witte klaverzuring en lelietjes-van-dalen.

In het Norgerholt groeit een rijke 'oud bos'-flora, een teken dat dit bos al eeuwenlang vrijwel ongestoord bestaat. Tussen de bloemen en forse varens vind je ook een bijzondere zeldzaamheid: de Norger-bosmuur. Deze ondersoort van de bosmuur komt nergens anders in Nederland voor. Vermoedelijk is de plant ooit meegelift met plantgoed uit onder meer Sleeswijk-Holstein en de Ardennen.

Als eeuwenoud loofbos heeft het Norgerholt een uitzonderlijk hoge natuurwaarde. Houd daarom ook de bomen goed in de gaten. Hier leven bijzondere vogelsoorten als de bonte vliegenvanger, kleine bonte specht en appelvink, die zich thuis voelen in dit oude, soortenrijke bos.

Je steekt vervolgens de klinkerweg (De Schoolstraat) over en vervolg het bospad. Aan het einde van het bos moet je de weg oversteken en het fietspad rechts volgen. Na ongeveer 300 meter zit er een zandpad aan je linkerhand. Vanaf dit punt heb je een prachtig uitzicht over de uitgestrekte essen, oftewel de akkers.

2. Een kleurrijke blik op het boerenland van vroeger

Tussen de akkers beheert Natuurmonumenten een aantal kleine kruidenakkers. Hier groeien planten die vroeger veel voorkwamen op landbouwgrond, zoals korenbloem, driekleurig viooltje en akkerviooltje. Deze bloemrijke akkers geven een indruk van de bloemenrijkdom van vroeger.

De bloemen trekken volop insecten aan en vormen een belangrijke voedselbron voor vogels. In de winter zoeken soorten als ringmus, kneu, geelgors, vink en blauwe kiekendief hier naar voedsel.

Je loopt vervolgens door tot de Asserstraat (Hoofdstraat).

3. Een stukje Drentse geschiedenis

Deze veldschuur aan de overkant van de werkschuur herinnert aan het boerenleven van vroeger. De vier eikenhouten gebinten dateren uit ongeveer 1790 en zijn afkomstig van een voormalige boerderij die hier ooit stond. Daarmee is de schuur een tastbare herinnering aan de geschiedenis van het esdorpenlandschap.

Niet alleen mensen waarderen deze plek. Ook kerkuilen voelen zich thuis in de schuur en gebruiken deze als rust- en broedplaats.