Veenmosroute: wandeling door het hoogveen

Wandelroute op de grens van Friesland en Drenthe in het Fochteloërveen

1 uur 10

3,8 km

Honden niet toegestaan

Over de route

Tijdens deze wandeling van bijna 4 kilometer beleef je het kletsnatte hoogveen op z'n best. Geniet van de rust en de uitgestrektheid van het landschap. Loop over de zandruggen, vlonders en kades om natte voeten te voorkomen en laat je verrassen door de bijzondere veenplanten en de vele vogels en insecten die hier te vinden zijn.

Het Fochteloërveen is één van weinige hoogveengebieden in Nederland. Hoogveen is een opmerkelijke bodemsoort die is opgebouwd uit veenmossen en zo nat, voedselarm en zuur is dat er maar weinig soorten kunnen leven.

Vroeger bestonden aanzienlijke delen van Nederland uit deze bodemloze hoogveenvlaktes. Maar afgravingen voor de winning van turf en ontwateringen voor de landbouw hebben er voor gezorgd dat het Fochteloërveen nu één van de allerlaatste stukken levend hoogveen is.

Ook kan je langs de wandelroute bijzondere dieren zien. De afgelopen jaren hebben de kraanvogel en slangenarend zich hier gevestigd. In het voorjaar zie je met wat geluk de prooidieren van de slangenarend langs de route zonnen: de gladde slang, ringslang en adder. Geen wonder dat Natuurmonumenten haar uiterste best doet om dit hoogveen op de grens van Friesland en Drenthe te behouden en te herstellen.

Vanaf de parkeerplaats loop je naar het informatiebord bij het fietspad naar Veenhuizen. Volg de veenmosroute met behulp van de blauwe pijltjes.

Praktische informatie

Waar kun je starten

Wat kom je onderweg tegen?

1. Veilig door het hoogveen

Het eerste gedeelte van de wandeling voert langs het fietspad, gelegen op de zandrug de Bonghaar. Dergelijke zandruggen als deze, in een verder woest en onbegaanbaar landschap, werden van oudsher gebruikt als doorgaande weg. De vegetatie verschilt er met die van de omgeving. Omdat het er droger en kalkrijker (dus minder zuur) is, zie je er bijzondere planten met prachtige namen zoals geelhartje, ogentroost (zie foto), muizenoor en grasklokje. In de bloemrijke bermen leven in het voorjaar en zomer veel insecten, die op hun beurt weer vogels aantrekken.

Zo is de Bonghaar de enige plaats in het Fochteloërveen waar je in die periode de veldleeuwerik aan kunt treffen, die er foerageert op insecten. Let dan ook op de spectaculaire zangvlucht van de mannetjes! Eerst klimmen ze tot een hoogte van soms meer dan honderd meter, waarna ze luid zingend omlaag vliegen om in de buurt bij het vrouwtje te landen. Ook roofvogels als boomvalk of wespendief komen op de vele insecten af. Boomvalken zie je hier in de zomer vaak jagend op libellen in vlucht. De wespendief zoekt wespen- en hommelnesten tijdens de vlucht of vanuit een uitkijkpost en graaft ze daarna uit. Let ook eens op het paapje en de grauwe klauwier (zie foto).

Vervolg je route langs het fietspad. Na zo'n 150 meter kun je rechts afslaan om de wandeling in te korten tot 1,5 kilometer. Voor de hele veenmosroute van 4 kilometer volg je het wandelpad rechtdoor tot aan het fietstunneltje.

2. Hoog en droog

De hoge en droge zandruggen zijn favoriete plekken voor adders (zie foto), ringslangen en gladde slangen om te zonnen. Vooral in het voorjaar, wanneer de slangen wakker worden uit hun winterslaap, liggen ze graag op de droge en beschutte plaatsen op te warmen in de zon. Omdat het zonlicht nog niet krachtig is, zijn ze niet erg snel. Natuurlijk mogen ze worden bewonderd, maar verstoor ze niet. Ze hebben hun energie hard nodig om zich voort te kunnen planten. Dit is ook de reden dat we geen honden toestaan op de paden rondom de Bonghaar.

3. Werk in uitvoering

We werken aan de toekomst van het Fochteloërveen door kades van zand en leem aan te leggen. Met deze kades kan regenwater beter in het gebied worden vastgehouden. De elektrische transportband vervoert zand en leem 2 kilometer door het Fochteloërveen en stort het in de trechters die je hier ziet. Van hieruit wordt het doorgaans met elektrisch en waterstof-aangedreven tractoren en kranen verwerkt. Tijdens het broedseizoen, van half maart tot half juli, liggen de werkzaamheden stil.

Als je de zandrug verlaat, kom je in het iets lager gelegen en een stuk nattere hoogveen. Omdat de afbraak van afgestorven veenmos door de zuurstofarme omstandigheden onder water langzamer ging dan de aangroei, ontstond hier veen. Gemiddeld is de laag veen onder je voeten zo'n 2 meter dik. Gelukkig zorgt een vlonderpad ervoor dat je droog door het natte veen komt.