Steenmeel om heideleven in Loonse en Drunense te verbeteren
In de Loonse en Drunense Duinen wordt deze weken zo’n 300 ton steenmeel over de heide uitgestrooid. Het gaat om een noodmaatregel om de sterk verzuurde bodem te helpen. Natuurmonumenten hoopt daarmee de ontregelde mineralenhuishouding weer in balans te brengen. Dit moet het leefgebied van planten en dieren op de heide verbeteren.
Tekorten langzaam aanvullen
Op ongeveer 30 hectare heide, verdeeld over acht locaties, wordt het steenmeel uitgestrooid. “Dat is ongeveer 10.000 kg per hectare”, zegt boswachter ecologie Janne Notermans van Natuurmonumenten. “Dat lijkt veel om in één keer over de heide uit te rijden, maar het voordeel van steenmeel is dat ze de mineralen maar heel langzaam afgeven aan de bodem”. De zure bodem wordt door deze basische stoffen dan ook geleidelijke geneutraliseerd. “Voor de schimmels, bacteriën, springstaartjes en andere insecten in de bodem is dit veel beter”, vervolgt de boswachter.
Een medicijn met bijwerkingen
“Steenmeel is zeker geen oplossing voor de verzuring”, benadrukt Janne. Daarvoor zal de uitstoot van stikstof bij de bron omlaag moeten en is de politiek aan zet. “Steenmeel is eigenlijk een medicijn. Het moet de bodem helpen zich te herstellen van de verzuring, maar wat de bijwerkingen zullen zijn op de lange termijn weten we niet precies. Daarvan zie je effecten pas over 10 à 15 jaar. Maar als we niets doen, weten we zeker dat er nog meer soorten op de heide verdwijnen. De bodem is echt ziek, eigenlijk is het al twee over twaalf”.
Steenmeelkorrels geven heel geleidelijk hun mineralen af aan de bodem.
Advies op basis van bodemmonsters
De noodmaatregel met steenmeel is overigens een weloverwogen actie en genomen op basis van een advies van onderzoekscentrum B-WARE. Zij zijn gespecialiseerd in het uitvoeren van wetenschappelijk en innovatief onderzoek, waarbij ze chemische en ecologische bodemprocessen analyseren. Een paar jaar geleden zijn op de acht heidelocaties bodemmonsters genomen en in een laboratorium uitvoering onderzocht. Om de verzuurde bodem te verbeteren is toen het gebruik van steenmeel geadviseerd.
Tekort aan mineralen bouwt zich op in hele voedselketen
“Stikstofverbindingen die in het natuurgebied neerslaan, maken de bodem zuur”, vervolgt Janne, “en dat zorgt dat belangrijke mineralen zoals, calcium, magnesium en kalium als het ware versneld oplossen en wegspoelen naar diepere bodemlagen. Daar zijn ze buiten bereik van planten, die deze mineralen juist nodig hebben voor een gezonde groei en bloei.” De boswachter maakt een groot gebaar met haar armen. “Die tekorten verzwakken de hele natuur. Rupsen die bladeren eten, geven het mineralentekort weer door aan de vogels die hiermee hun jongen voeren. Deze mineraaltekorten in de bodem zetten zich dus in de hele voedselketen door.
Een van de kwetsbare korstmossen in het gebied, het girafje
Een gezonde bodem is de basis van een gezonde heide
“Een gezonde bodem is dus echt de basis voor een sterke natuur. Wij streven naar een gevarieerde en sterke heide. Bijzondere soorten die daarvan afhankelijk zijn dreigen nu te verdwijnen. Dat zijn dan bijvoorbeeld de vele bijensoorten, de nachtzwaluw, levendbarende hagedis, blauwvleugelsprinkhaan en veldleeuwerik. Maar ook kwetsbare korstmossen zoals het girafje”.
Landelijk Programma Natuur
Dit project kan uitgevoerd worden met financiële steun van de Provincie Noord-Brabant. Vanuit het Landelijke Programma Natuur stelt de provincie middelen beschikbaar om kwetsbare natuur de herstellen en te versterken. Zo wordt gewerkt aan de verbetering van leefgebieden van planten en dieren in natuur met een Europees beschermde status Natura 2000.
