Varen

Rode elektroroute op de Nieuwkoopse Plassen, bij Noorden

Varen

Rode elektroroute op de Nieuwkoopse Plassen, bij Noorden

Geniet op de Nieuwkoopse Plassen van grote open plassen maar ook van dichte avontuurlijke slootjes waar je toegezongen wordt door de mooiste vogels. In de zomer- en avonduren ruik je lekkerste geuren. Huur een elektroboot en ga op ontdekkingstocht!

Welkom op de Nieuwkoopse Plassen. Deze route laat je het noordelijke deel van dit bijzondere moerasgebied zien. Kom alles te weten over wat er groeit, bloeit, rent, zwemt en vliegt. Maak kennis met een van de grootste purperreigerkolonies van Nederland en ontdek het enige vliegende zoogdier.

Volg de rode elektroroute

Deze elektroroute start bij bootverhuur Nikano in Noorden. De route is aangegeven met rode bordjes waarop het elektroroutenummer staat en duurt ongeveer 1,5 uur. Er zijn mogelijkheden om deze route in te korten als je korter wil varen. De route is eventueel te koppelen aan de gele route.

Tip: Download de app Natuurroutes van Natuurmonumenten. Hier vind je, naast deze route, nog veel meer routes om te wandelen, fietsen, varen en kanoën.

Bescherm de Nieuwkoopse Plassen

De boswachters van Natuurmonumenten werken hard om de Nieuwkoopse Plassen mooi te houden. Dit kunnen ze niet zonder jouw bijdrage. Steun de natuur en word lid van Natuurmonumenten!

Bezoekersinformatie

Bereikbaarheid

    Parkeerplaats Simon van Capelweg
  • Simon van Capelweg 111, 2431 AE Noorden (ZH)
  • Noorden is te bereiken vanaf Woerden (via Zegveld en Woerdense Verlaat), Breukelen (via Kockengen en Woerdense Verlaat) en Alphen aan den Rijn (via Aarlanderveen en Nieuwkoop).

De route

 Startpunt

1Welkom op de Nieuwkoopse Plassen!

Je vaart hier langs routepunt 1.

De rechte lange Vlietsloot brengt je middenin natuurgebied de Nieuwkoopse Plassen. Dit natuurgebied heeft veel afwisseling en rust met allemaal verschillende soorten natuur om te ontdekken. Alles is vooral nat maar daar houden de dieren en planten juist van. Een van de grootste purperreigerkolonies van Nederland broedt op de Nieuwkoopse Plassen. Ook de bedreigde zwarte stern vindt het -met wat hulp van broedvlotjes- goed vertoeven hier. Vogels zoals kleine karekiet, blauwborst en rietzanger genieten van de rust in het riet en het grote voedselaanbod. Verschillende zeldzame planten zoals de rietorchis geven de Nieuwkoopse Plassen naast de groene kleur van het bos en de gele kleur van het riet ook een mooie paarse kleur.

Purperreiger
Welkom op de Nieuwkoopse Plassen!

2Vervening

Je vaart hier langs routepunt 2.

Op Wijde van de Vliet, waar je nu vaart, kun je goed zien hoe de Nieuwkoopse Plassen eigenlijk ontstaan is. Want in plaats van de Utrechtse Heuvelrug die ontstaan is door schuivend landijs lang geleden, zijn de Nieuwkoopse Plassen door mensen gemaakt. Zo rond de 16e eeuw is men er achter gekomen dat er van het veen in de grond turf gemaakt kan worden, een belangrijke brandstof in die tijd. Dit gebeurde door sloten te baggeren en het veen te drogen te leggen op zogenaamde legakkers. Door harde wind en stormen ontstond er golfslag in de sloten en kalfde deze golven langzaam de legakkers af. Hierdoor ontstonden grotere open stukken zoals waar je nu op vaart. Soms werd een plas zo groot dat het een gevaar vormden voor steden. Deze plassen zijn toen weer ingepolderd. Dit is bij Nieuwkoopse Plassen niet gebeurd en zo kunnen we zelfs nu nog genieten van dit bijzondere stukje cultuurhistorie!

Turf op een legakker
Vervening

3Vleermuizen

Je vaart hier langs routepunt 3. 

In het bos aan weerszijde van deze sloot jagen de enige vliegende zoogdieren van de wereld: vleermuizen. Het bos is ontstaan omdat de petgaten waar vroeger het veen uit werd ontgonnen langzaam zijn dichtgegroeid. Er ontstaat dan een nat broekbos met voornamelijk elzen en berken. Deze bomen kunnen goed tegen natte voeten. 

In de winter houden vleermuizen een winterslaap. Zodra het warmer wordt in het voorjaar, worden ze actiever. Vanuit de gebouwen rondom de plas vliegen vleermuizen ’s avonds uit, op zoek naar een lekker insectenhapje. Een kenmerkende maar zeldzame soort voor veengebieden is de meervleermuis. Deze vleermuis houdt van natte gebieden en jaagt boven het wateroppervlak van de grotere plassen maar wel in de luwten van de oevers. Sommige vleermuizen trekken net als vogels van en naar warmere oorden. De Nieuwkoopse Plassen kent meerdere vleermuissoorten, onder andere de dwergvleermuis die met opgevouwen vleugeltjes in een luciferdoosje past!

Ruige dwergvleermuis
Vleermuizen

4Kleuren op het water

Je vaart hier langs routepunt 4.

Drijvend op het wateroppervlak zie je ‘s zomers overal bloeiende witte waterlelies en gele plomp. Witte waterlelies hebben een vergelijkbaar drijvend blad maar een ander soort bloem dan de gele plomp. De witte waterlelie heeft een mooie witte stervormige bloem die lekker kan ruiken in de zomer. De gele plomp heeft zoals de naam al zegt een gele bloem waarbij de bloemblaadjes zich als een kom om de rest van de bloem vormen. De vruchten van de gele plomp worden ook wel varkenssnuitjes genoemd!

Witte waterlelie en gele plomp
Kleuren op het water

5Ambassadeur voor zoetwaternatuur

Je vaart hier langs routepunt 5. 

Hier vaar je aan de linkerkant langs een bosje waar een otter is waargenomen! Tussen het struweel zoeken ze een plekje om te rusten. De otter is dé ambassadeur van de zoetwaternatuur. Sssst, hoor jij iets ritselen in de struiken? Of zie je iets in het water bewegen? De otter is écht gemaakt en gebouwd om te zwemmen. De kans dat je een otter spot is heel klein, maar wie weet… Als je heel stil bent en goed kijkt zie je er misschien wel een voorbij zwemmen! Benieuwd naar dit bijzondere dier? Bekijk de camerabeelden op Facebook Nieuwkoopse Plassen of peddel de otterkanoroute!

Otter
Ambassadeur voor zoetwaternatuur

6Rietlanden

Je vaart hier langs routepunt 6.

Rondom de Nieuwkoopse Plassen is veel boerengrasland aanwezig. De Meesloot waar je nu vaart, vormt eigenlijk de grens tussen dit grasland en het rietland van de Nieuwkoopse Plassen. Om er voor te zorgen dat het rietland niet verandert in dichtbegroeid bos wordt het gemaaid door rietsnijders. Alleen langs de oevers wordt het riet niet weggehaald. Hier profiteren namelijk veel vogels en insecten in de winter van het riet. Het riet wat hier wordt geoogst, gebruikt men om daken mee te dekken. 

De zeldzame purperreiger broedt diep in een van de rustgebieden van de Nieuwkoopse Plassen. Deze reiger heeft een fraaier en sierlijker uiterlijk dan zijn blauwe neef. De purperreiger is te onderscheiden van de blauwe reiger door zijn bruinoranje nek met zwarte strepen en kastanjebruine rug. Om een lekker hapje te eten heeft de purperreiger de slootjes van het boerenlandschap nodig om kikkers en visjes te vangen. Misschien kun je ze zien aan de linkerkant! 

Rietlanden
Rietlanden

7Geurige geschiedenis

Je vaart hier langs routepunt 7. 

Je vaart straks langs De Oude Kooi over de Oude Melkvaart. Langs deze sloot vind je een bijzondere plant: de wilde gagel. Deze soort houdt van natte gebieden maar gedijt het best als hij weinig tot geen concurrentie heeft van andere struiken, zoals hier het geval. Deze multifunctionele plant werd vroeger gebruikt tegen kiespijn, als afrodisiacum, bij het leerlooien en de gele bloemknoppen werden gebruikt voor verf. Voordat hop in bier voor het aroma en voor een langere houdbaarheidsdatum zorgde, werden de bladeren van de wilde gagel gebruikt. Probeer rustig langs de wilde gagel te varen en een blaadje te plukken. Wrijf het tussen je vingers en ruik!

Wilde gagel
Geurige geschiedenis

8Eigenzinnige namen

Je vaart hier langs routepunt 8.

De open plas waar je net vandaan komt, heet het Maarten Freekenwije. Sommige mensen denken dat het zo heet omdat de broers Maarten en Freek hier viswater bezaten. Over de hele Nieuwkoopse Plassen vind je namen die een plas lijken te beschrijven. Namen zoals Gat van de Scheve Paal of Gat achter de Kassen zijn niet vreemd in de Nieuwkoopse Plassen. Elk slootje of plas heeft wel een naam met een eigen geschiedenis.

Knobbelzwaan
Eigenzinnige namen

9Onderwaterleven

Je vaart hier langs routepunt 9.

Ook de onderwaterwereld van de Nieuwkoopse Plassen is bijzonder. De kwaliteit van het water heeft veel effect op welke soorten er wel of niet voorkomen. Sommige soorten verdwijnen jammer genoeg ook weer als de waterkwaliteit verslechtert. Onder water groeit onder andere groot nimfkruid, een zeldzame waterplant met stekels. Deze plant was begin 19e eeuw uitbundig aanwezig, maar door verslechterde waterkwaliteit komt hij nu nog weinig voor. In de Nieuwkoopse Plassen zwemt naast de grote snoek onder andere de bittervoorn. Dit kleine karperachtige visje is een bijzondere bewoner van de dichtbegroeide oevers. De mannetjes krijgen tijdens de paartijd een prachtige paarse gloed over hun lijf. De bittervoorn plant zich als enige Nederlandse vissoort voor door de eitjes in een levende zoetwatermossel te leggen. Het is dus belangrijk om er voor te zorgen dat ook de zoetwatermossels zich thuis voelen in de onderwaterwereld van de Nieuwkoopse Plassen!

Snoek
Onderwaterleven

10Routepunt 10

Je vaart hier langs routepunt 10.

Groene kikker
Routepunt 10

11Hooilanden

Je vaart hier langs routepunt 11.

De vele planten die in het rietland en op de hooilanden bloeien, laten zich wat makkelijker bekijken dan de onderwaterplanten. Een heel opvallende is de rietorchis die rond juni bloeit. De rietorchis heeft een schitterende, paarse kegelvormige aar. Hij staat recht omhoog en heeft een paar langwerpige groene bladeren. Een andere ‘aaibare’ plant is veenpluis. Na de bloeitijd krijgen de zaadjes wollige haartjes van wel 5 centimeter lang die samen een zachte pluis vormen. Dan zie je verspreid over het hooiland allemaal witte pluizenbollen! Je ziet ook veel geel van de grote ratelaar. Als je na het bloeien aan deze plant schudt, hoor je de zaden in de kelken ‘ratelen’, vandaar de naam ratelaar! 

Wist je dat er ook vleesetende planten op de hooilanden groeien? Namelijk de zonnedauw. Dit kleine plantje vult zijn dieet aan met insecten. De plant is rood aangelopen en op de bladeren zitten lange haren waar aan het uiteinde een kleverige druppel hangt. Dit geeft de illusie van ochtenddauw. Wanneer een insect vast komt te zitten in de plant, vouwt het blad zich dicht en verteren de druppels met speciale enzymen het insect. Met deze aanvulling op het dieet kan de zonnedauw dus vertoeven op plekken waar andere planten te weinig voedingsstoffen zouden krijgen.

Kleine zonnedauw
Hooilanden

12Routepunt 12

Je vaart hier langs routepunt 12.

Veenpluis
Routepunt 12

13Rietconcert

Je vaart hier langs routepunt 13.

Vaar een tikje langzamer in deze sloot door het dichte rietland en je hoort de verschillende rietvogels van de Nieuwkoopse Plassen. Een van de vogels die je kunt horen, en soms zelfs zien, is de rietzanger. Hij gaat bovenin het riet zitten en zingt dan uit volle borst allerlei imitaties met een krassend karakter. Een vogel met een totaal ander soort zang is de kleine karekiet. Deze zingt meer een ritmische riedel in staccato van "krr-krr-kiet-kiet-kiet". Wanneer je denkt dat je een krekel hoort is het wellicht wel de snor. Deze zingt aan een stuk door met een snorrende triller. Een bijzonder vogel die in ons land steeds vaker voorkomt omdat we warmere winters krijgen is de cetti’s zanger. Dit vogeltje heeft een explosieve zang die een beetje doet denken aan "(ti) CET-ti CET-ti, CET-ti". Stuk voor stuk zorgen al deze vogels voor een prachtige geluidsexplosie! 

Kleine karekiet
Rietconcert

14Weet je hoe laat het is?

Je vaart hier langs routepunt 14.

Op de terugweg zie je de achterkant van de Sint Martinuskerk van Noorden. Zie jij wat deze kerk anders maakt? Deze kerktoren heeft op de achterkant ook een wijzerplaat, dit was bijzonder voor die tijd. De mensen die vroeger op de Nieuwkoopse Plassen werkte om turf te steken en riet te snijden konden op deze manier zien hoe laat het was. Geniet na je tocht nog van een hapje en een drankje in het dorp!

De boswachters hopen dat je genoten hebt van deze route! Wil je nog meer van de Nieuwkoopse Plassen ontdekken? We hebben tal van andere routes in de aanbieding; fietsend, wandelend, in de boot of in de kano. Of ga eens mee met een van onze excursies. En wil je de boswachters van Natuurmonumenten helpen om de Nieuwkoopse Plassen mooi te houden? Steun de Nieuwkoopse Plassen en word lid van Natuurmonumenten!

Noorden
Weet je hoe laat het is?
logo

Ook zo genoten van deze route? Help de natuur. Ga naar nm.nl/nieuwlid.