Boodschap vanaf de natuurtafel: investeer weer in natuur!

Op het eerste gezicht lijkt het niets bijzonders: een ronde vergadertafel, microfoons, een voorzittershamer. Maar op de achtergrond doemt een prachtig glooiende heideterrein op uit de witte mist. De vergadertafel staat dan ook niet in een zaaltje in het gebouw van de Tweede Kamer, maar midden op de Posbank in Nationaal Park Veluwezoom. De Nationale Natuurtafel. 

De tafel is in opdracht van Natuurmonumenten ontworpen door Studio Pinopotato en gemaakt van lokaal hout. Bij de eveneens houten microfoons staan de naambordjes van wie hier vertegenwoordigd worden: planten, dieren, schimmels, water, lucht, en bodem. Kortom: de natuur. Aan tafel zitten nu mensen die een boodschap hebben voor de partijen die momenteel bezig zijn een nieuwe regering te vormen: geef natuur ruimte! Nederland heeft namelijk nog een belangrijke opdracht af te maken, het aanleggen van een broodnodig netwerk aan natuurgebieden. 

Maak het Natuurnetwerk Nederland af

“We zijn hier vandaag om de mensen in Den Haag en in de provinciehuizen eraan te herinneren dat we lang geleden afspraken hebben gemaakt over het groter maken en verbinden van natuurgebieden in Nederland”, zegt Natuurmonumenten-directeur Jeroen de Koe die de vergadering voorzit. “Dat Natuurnetwerk Nederland is nog lang niet af en we moeten komende jaren daar veel meer in investeren. Het is immers ook een deel van de oplossing voor het stikstofprobleem dat momenteel ook op de formatietafel ligt.”

Verbind natuurgebieden

Het plan voor het Natuurnetwerk Nederland (NNN) bestaat al sinds 1990, toen het nog Ecologische Hoofdstructuur werd genoemd. Het is een plan om iets te doen aan de versnippering van de natuur in Nederland. Doordat we als mens veel gebieden zijn gaan gebruiken voor landbouw, industrie, woningbouw en natuurgebieden hebben doorsneden met wegen, zijn er kleine natuurgebied overgebleven die niet met elkaar in verbinding staan. Paul Opdam, emeritus hoogleraar landschap en ruimtelijke planning in Wageningen, is vandaag ook uitgenodigd aan tafel. Hij is een van de grondleggers van het NNN en kan als geen ander uitleggen waarom we iets aan die versnippering moeten doen. ”Sommige soorten planten of dieren komen in Nederland maar op een paar specifieke plekken voor. Tot de jaren ’80 dachten we: als we die plekken beschermen, komt het goed”, vertelt Opdam. “Maar uit onderzoek bleken twee andere zaken belangrijk: oppervlakte van het leefgebied én verbinding met andere terreinen. Het kan namelijk gebeuren dat die plek tijdelijk minder geschikt wordt voor die soort. Als die plek dan geïsoleerd is, raken we die soort daar kwijt. Een netwerk van natuurgebieden geeft de soort een kans vanuit andere gebieden weer terug te keren.”

Na afbraak weer ambitie

Om tot zo’n netwerk te komen werden concrete afspraken gemaakt, maar die werden maar deels uitgevoerd of zelfs weer afgebroken. Opdam: “Het eerste kabinet Rutte, met staatssecretaris Henk Bleker op het dossier natuur, heeft enorm bezuinigd op natuur. Aankopen werden gestopt en de zogenoemde robuuste verbindingen zijn geschrapt. In al die jaren daarna is er niets voor in de plaats gekomen.” In 2013 zijn nieuwe afspraken gemaakt tussen Rijk en provincies over het afmaken van het NNN, maar de voortgang stagneert. “Ik denk dat we ons weer bewust moeten worden waarom die verbindingen zo ontzettend nodig zijn en opnieuw ambitie moeten tonen”, aldus Opdam.  

Provincie heeft Den Haag nodig

Tijd dus om ook meer geld vrij te maken voor natuur, vindt tafelgast Hagar Roijackers, gedeputeerde van de provincie Noord-Brabant. Die provincie bouwt aan het natuurnetwerk zoals het oorspronkelijk bedoeld was. “In onze provincie hebben we besloten die in z’n geheel te realiseren, inclusief de broodnodige verbindingen. Daaraan hebben ook waterschappen, gemeenten, landeigenaren en agrariërs zich verbonden. Samen boeken we successen, maar we hebben in onze provincie dus wel een extra uitdaging. Ik ben daarom ook blij dat Natuurmonumenten deze campagne voert, want zonder extra geld van het Rijk kunnen we niet met al die partners dat natuurnetwerk afmaken. Dat geldt ook voor andere provincies die klaar staan om de natuur te versterken.”

Samen met boeren

De mensen die vandaag aan deze vergadertafel zitten zijn het allemaal roerend met elkaar eens. Toch zijn er nog wel pittige gesprekken te voeren over natuur en die moeten we niet uit de weggaan vindt Roijackers. “Ik hoop dat partijen aan deze tafel gaan zitten en ook blijven zitten als het moeilijk wordt. Thema’s als natuur, landbouw en infrastructuur moeten we meer samen gaan bespreken.”

Natuur en landbouw lijken daarbij vaak tegenover elkaar te staan, maar Opdam ziet juist kansen. “Zorg voor een natuurinclusieve landbouw met een groen-blauwe-dooradering. Dat zijn bijvoorbeeld houtwallen en sloten die dienen als verbindingen voor natuur. Maak daar een verdienmodel voor de boer van, dan maak je ze enthousiast om mee te doen.” De Koe kan zich daar helemaal in vinden. “Het gaat niet om bezit, maar om ruimte en verbinding voor natuur. We kunnen dat samen doen, maar we moeten nu wel tempo maken, want de natuur kan niet langer wachten.” 

Zelf je stem laten horen

Laat zelf ook je stem horen. Kom naar de natuurtafel, scan de QR-code en laat een boodschap achter voor de politiek. Het kan ook op afstand, via deze link.