Wandelen

Wandelroute Landgoed Haarzuilens

Wandelen

Wandelroute Landgoed Haarzuilens

Aan de rand van de stad Utrecht ligt het landgoed Haarzuilens. Je wandelt door een gebied waar zo'n duizend jaar geleden het veenmoeras werd ontgonnen. De weilanden worden al eeuwenlang begraasd en gehooid. De rivier heeft vruchtbare grond afgezet en zo zijn hoger gelegen stroomruggen ontstaan, al sinds de ijzertijd worden deze plekken bewoond.  

Landgoed Haarzuilens bestaat uit Kasteel de Haar met bijbehorende landerijen. Een landgoed was zelfvoorzienend. Er waren hooilanden voor het vee, een moestuin, boomgaard, eendenkooi, akkers, een dorp en natuurlijk een mooi ontworpen park rond het kasteel. Tijdens deze wandeltocht ontdek je de rijke cultuurhistorie van het gebied en kun je volop genieten van de vele dieren en planten op het landgoed.

Bezoekersinformatie

Bereikbaarheid

    Hoeve Wielrevelt
  • Thematerweg 10c, 3455 SN Haarzuilens (Vleuten-De Meern) (UT)
  • 030 23 03 700
  • Parkeerplaats ThematerwegThematerweg 5, 3455 SM Haarzuilens (UT)Routebeschrijving

    Vanaf hier naar Hoeve Wielrevelt: Auto’s kunnen geparkeerd worden op de grote parkeerplaats naast Thematerweg 5 in Haarzuilens (naast geitenboerderij Geertjes’ Hoeve). Vervolgens de weg terug oversteken, links aanhouden en het betonpad volgen naar Hoeve Wielrevelt. Looptijd is 3 minuten.

    Bij Hoeve Wielrevelt is er een gehandicaptenparkeerplaats op het erf van de hoeve, Thematerweg 10, Haarzuilens.

De route

 Startpunt

1Aanlooproute vanaf NS station Vleuten

De aanlooproute is 2 km. Verlaat station Vleuten aan de noordzijde. Sla parallel aan het spoor linksaf de Prof. T. Brandsmalaan in. Ga rechtdoor, tot voorbij de laatste huizen. Volg het pad met de bocht naar rechts, je loopt nu op een recreatieterrein. Volg het wandelpad tot aan de brug, ga de brug onderdoor. Steek de parkeerplaats recht over, steek de autoweg over en ga naar de Joostenlaan. Dit is een oude dijk met aan weerszijde populieren. Volg de Joostenlaan, je voegt in op de route na het laatste routepunt. Volg de route naar het startpunt.

2Haarrijnse plas en voedselbos

We starten de wandeling vanaf de Gasterij Wielrevelt en lopen via het erf naar achter. De route volgt het eerste deel van het avontuurlijke waterspeelpad ’t Natte Laand, volg de bordjes. Vanaf het erf ga je links en direct weer rechts, het brede wandelpad op. Je kruist een sloot en ziet aan de rechterkant bomen en struiken. Je verlaat even de gemarkeerde route en gaat rechts het graspad op, met links de struiken die op een heuveltje groeien en rechts de sloot. Volg dit graspad tot het verharde fietspad, ga even links op het fietspad en dan rechts over de brug naar de plas.

Je staat nu op het uitkijkpunt aan de Haarrijnse plas. In de winter zitten hier veel eenden, zoals smienten. In het voorjaar broeden er oeverzwaluwen in de speciale oeverzwaluwwand, ze vliegen af en aan met voedsel voor hun jongen.

Steek het fietspad terug over en ga rechtdoor de heuvel op het voedselbos in. Hier groeien meer dan 150 soorten eetbare planten, van noten en kastanjes tot groenten en saladesoorten; van vruchten en eetbare bloemen tot kruiden en specerijen.

Loop een rondje door het voedselbos en ga aan de noordzijde het voedselbos uit naar beneden. Ga direct linksaf naar het verharde wandelpad. Je bent nu weer op de route van Het Natte Laand. Volg de bordjes.

3Hooilanden Wielrevelt

Je volgt nog steeds de route van het Natte Laand. Neem de tunnel van gevlochte wilgen en steek het water over via het vlot. Na het vlot ga je rechts, loop vervolgens over het graspad parallel aan het fietspad tot je het volgende routepaaltje ziet. 

Je loopt nu in de hooilanden van het Wielrevelt. In het voorjaar bloeien hier gele dotterbloemen, roze koekoeksbloemen en gele ratelaar. Vroeger graasden hier de koeien van het landgoed. Nu maait Natuurmonumenten deze graslanden slechts af en toe, zodat bloemen en insecten volop de kans krijgen.

Het hele jaar door zijn hier hazen te zien. Tussen februari en april rammelen hier de hazen. Dan vechten de mannetjes met elkaar om de vrouwtjes. Ze slaan elkaar met hun achterpoten en dat is altijd een heel spektakel. 

Haas in 't Wielrevelt
Hooilanden Wielrevelt
Hooilanden Wielrevelt
Hooilanden Wielrevelt

4Dorp Haarzuilens

Je komt op het fietspad en loopt richting de Ockhuizerlaan aan de rand van het dorp. Je verlaat hier de route van het Natte Laand, de rest van de route is niet bewegwijzerd. Loop links langs de dierenweide, en ga 100 m rechtdoor voorbij de dierenweide richting De Brink. De Brink is het hart van het dorp Haarzuilens. Loop een rondje over de Brink en ga dezelfde weg weer terug richting de dierenweide.

Het dorp is ruim 100 jaar geleden gebouwd. Om plaats te maken voor kasteel de Haar en de kasteeltuinen, liet baron Etienne van Zuijlen van Nijevelt het oude dorp verplaatsen. Het dorp met de brink is gelijk met het kasteel ontworpen. De huizen dragen dezelfde kenmerkende rood-witte kleuren als het kasteel.

Dorp Haarzuilens
Dorp Haarzuilens
Brink
Dorp Haarzuilens

5Boomgaard de Boswachter

Als je vanuit het dorp terugloopt, ga je voor de dierenweide linksaf. Loop via de Wethouder de Greeflaan naar de boomgaard. Ga rechts de boomgaard in. Als je hier rechtdoor loopt, kom je bij de parkeerplaats waar je de boomgaard weer gaat verlaten. Doe dat niet direct, maar loop eerst een mooi rondje door de boomgaard! Je verlaat de boomgaard bij de ingang aan de Ockhuizerweg. Sla linksaf en neem in de bocht de autoweg naar links, de Polderweg.

Boomgaard De Boswachter is door Natuurmonumenten aangeplant op de plek waar vroeger ook een boomgaard lag. Er groeien oude fruitrassen van kersen, pruimen, appels en peren. Je kunt hier picknicken onder de bomen en in de oogsttijd ook plukken en proeven! Voor kinderen is er de fruitroute met spelletjes en weetjes over fruit, deze route is aangegeven op fruitkistjes die verspreid door de boomgaard zijn te vinden.

6Klein Limburg

Vanaf de parkeerplaats van de boomgaard, loop je circa 500 meter over de verharde weg. Neem de eerste afslag van de autoweg af, links door het houten hek, naar het hooiland van Klein Limburg. Volg het wandelpad langs de sloot en de bosrand. Bij wandelrouteknooppunt 49 ga je rechts, loop via de eikenlaan richting de autoweg Rijndijk.

Ruim 100 jaar geleden heeft tuinarchitect Copijn dit gebied ontworpen als onderdeel van het kasteelpark. Ook de bosjes (clumps genoemd) horen bij dit ontwerp. Ze vormen de overgang van het besloten Noorderpark van het kasteel naar het open Groene Hart van de veenweidegebieden. ’s Zomers kleuren de velden geel en roze met bloeiende boterbloemen en echte koekoeksbloemen. Boven de sloten vliegen de libellen op zoek naar prooien. De hooilanden worden begraasd door koeien. In de herfst geniet je van de kleurenpracht van de monumentale bomen.

7Parkbos de Haar

Steek de Rijndijk over naar Parkbos de Haar. Volg het pad door de hooilanden, tot aan de waterpartij. Ga voor het water linksaf en volg het wandelpad langs het water. Je komt langs stapstenen, een rode brug, ligweides en een vlonderpad. De asfaltlaan met laanbomen geeft een doorkijkje naar Kasteel de Haar. Steek deze asfaltweg recht over, volg het pad tot aan de huizen langs de Lagehaarsedijk. Verlaat het Parkbos en ga hier linksaf. Steek de Rijndijk over naar de Bochtdijk, je staat nu voor de poort van kasteel de Haar.

In 2015 zijn er in Parkbos de Haar 70.000 bomen geplant, samen met duizenden mensen. Natuurmonumenten heeft het Parkbos in dezelfde stijl aangelegd als de tuinen van Kasteel de Haar uit 1900. In Er zijn vooral inheemse bomen en struiken aangeplant en bloemen gezaaid. Dit trekt veel insecten, vogels en andere dieren aan die van nature voorkomen in deze streek. Bij een landgoed horen ook parkbomen. Daarom zijn er op markante plaatsen speciale bomen geplant, zoals de moerascipressen. Deze naaldbomen staan met hun wortels in het water en kleuren in de herfst roodbruin en verliezen hun naalden.

Bankje Parkbos de Haar
Parkbos de Haar
Rode brug Parkbos de Haar
Parkbos de Haar

8Kasteel de Haar

Je volgt de Bochtdijk, met aan je linkerhand kasteel de Haar en het Noorderpark, rechts zie je een golfbaan in het Zuiderpark. 

Het kasteel ziet er middeleeuws uit, maar dateert uit het begin van de 20e eeuw. Het is herbouwd volgens de contouren van een middeleeuws kasteel uit de 13e eeuw op deze plaats. Baron van Zuylen van Nijevelt nam voor de herbouw de architect Pierre Cuypers in de arm, die toen al beroemd was van het Rijksmuseum en het Centraal Station in Amsterdam.

Het kasteelpark is ontworpen door de beroemde tuinarchitect Copijn. Hij ontwierp het Noorderpark (kasteeltuin) en Zuiderpark (nu golfterrein) in de Engelse landschapsstijl met kronkelende paden en grote waterpartijen. De baron wilde direct al genieten van zijn park en liet 7000 volwassen bomen komen vanaf de Utrechtse Heuvelrug. De bomen werden ’s nachts met een mallejan (paard en wagen) dwars door de stad Utrecht vervoerd.

Luchtfoto kasteel de Haar
Kasteel de Haar
Kasteel de Haar
Kasteel de Haar

9Monumentale brug

Het Noorderpark en Zuiderpark worden gescheiden door de Bochtdijk, met een brug als verbinding. Deze monumentale brug lijkt van hout, compleet met takken, houtnerven en schors. Hij is echter gemaakt van beton, kijk maar eens goed.

 

Monumentale brug
Monumentale brug

10Boomgaard

Aan het einde van de Bochtdijk steek je de Eikslaan over en ga je rechtdoor de boomgaard in door het klaphek. Verlaat de boomgaard aan de andere zijde weer via een klaphek en neem vervolgens het eerste klaphek naar rechts.

Het is heerlijk picknicken in de oude boomgaard, zeker in het voorjaar onder de bloeiende kersen- en appelbomen. Kom in de vroege zomer langs om kersen te plukken en in het najaar voor de appels en peren! Het pad loopt tussen meidoornhagen. Deze prikkelige struiken werden vroeger als prikkeldraad gebruikt, ze hielden het vee in de wei. Het zijn ideale schuilplaatsen voor allerlei vogels, kleine zoogdieren en insecten.

Appelbloesem
Boomgaard
Kersen plukken
Boomgaard

11Kerkenpad het Haarpad

Steek het verharde fietspad over en neem het wandelpad naar rechts, achter de meidoornhaag. Je loopt nu op het Haarpad, een oud kerkenpad. Ga vóór de Eikslaan met een scherpe bocht naar links het wandelpad op.

Het Haarpad leidde vanaf het voormalige dorpje de Haar naar de huidige Torenpleinkerk in Vleuten. Al in de middeleeuwen werd dit pad gebruikt door kerkgangers. Natuurmonumenten heeft dit kerkenpad hersteld. Na de reformatie moesten de Katholieke inwoners van de Haar uitwijken naar 't Hoog bij kasteel Den Ham.

12Sporen uit de ijzertijd en middeleeuwen

Volg het pad tussen de hooilanden en akkers, dit pad is gemarkeerd met rood/witte schildjes. Het pad maakt een aantal bochten. Steek een klein houten bruggetje over. Volg het pad daarna met een scherpe bocht naar links en ga op het bredere verharde pad nogmaals links.

De vruchtbare rivierklei en hogere ligging maakten de omgeving van Haarzuilens al in de ijzertijd, ongeveer 2000 jaar geleden, tot een belangrijke vestigingsplaats. In de ijzertijd waren er op deze plek al akkers. In deze periode hebben er waarschijnlijk meerdere boerderijen op het Wielrevelt gestaan. Op de route komt je langs een plattegrond van een ijzertijdboerderij op ware grootte.

Je ziet in de verte een voorbeeld van een versterkte woning uit de middeleeuwen, de Hamtoren. De eerste datering stamt uit 1325 van destijds Kasteel den Ham. Het is de enige overgebleven versterkte woontoren in de omgeving van Utrecht.

13Agrarisch landschap

Neem het tweede pad naar rechts en ga linksaf op de Joostenlaan. Deze oude dijk met laanbomen volg je helemaal terug naar het begin van de route. Als je met de trein bent gekomen, sla je rechtsaf richting station Vleuten.

Op oude luchtfoto's is te zien hoe het Wielrevelt vroeger bestond uit een lappendeken van akkers, graanvelden en boomgaarden. In de loop van de 20ste eeuw is door ruilverkaveling het diverse karakter van het landschap langzaam verdwenen. Toch zijn er nog elementen terug te vinden, zoals de knotbomen, elzensingels en hoogstamboomgaarden. Natuurmonumenten verbouwt op de akkers oude gewassen als vlas en luzerne, en ook rogge. De rogge mag in de winter blijven staan als voedsel voor de vogels. Op de akkers is weer plaats voor akkerkruiden, zeldzame bloemen die tussen het graan groeien.

Luchtfoto vanaf Hamtoren over Wielrevelt
Agrarisch landschap
Akkers Wielrevelt
Agrarisch landschap
logo

Ook zo genoten van deze route? Help de natuur. Ga naar nm.nl/nieuwlid.