Fietsen

Fietsroute Holland op z'n mooist, Nieuwkoopse Plassen

Fietsroute Holland op z'n mooist, Nieuwkoopse Plassen

20.7 km

Waar

Nieuwkoopse Plassen

Fietsen

Fietsroute Holland op z'n mooist, Nieuwkoopse Plassen

De fietstocht voert je langs de plekken waar de schilders van Haagse School anderhalve eeuw geleden hun inspiratie vonden.

Laat je tijdens deze fietsroute van Natuurmonumenten net als de Haagse schilders inspireren door het prachtige landschap van de Nieuwkoopse Plassen. Leer alles over het natuurgebied, de kunstenaars en beleef de omgeving door hun ogen!

Praktische informatie

Bereikbaarheid

  • START

Startpunt

Bezoekerscentrum Nieuwkoopse Plassen: Toon op kaart

Aanrijdroute auto

Vanaf de A2:
Neem afslag Breukelen (nr 3). Volg de borden Woerden tot u de N212 op kunt richting Wilnis en Amsterdam. Sla de eerste afslag linksaf richting Nieuwkoop (N463). Na 13 km waar de weg in Nieuwkoop met een scherpe bocht naar rechts gaat, rechtdoor gaan en meteen bij de eerste ophaalbrug links is het bezoekerscentrum. Als de parkeerplaats vol is, kun je parkeren bij het natuurgebied Ruygeborg. Volg hiervoor de TOP-borden 'Natuurmonumenten Ruygeborg'.

Vanaf A4:
Neem afslag Zoeterwoude / Rijndijk (afslag 6a) en ga richting Alphen aan den Rijn. Volg de borden Alphen (ongeveer 15 km) tot u de Nieuwkoopseweg (N231) richting Nieuwkoop op kunt. Volg dan de ANWB-borden 'Nieuwkoop en Natuurmonumenten'.

Vanaf A12 / N11:
Voeg vanaf de A12 op de N11. Neem afslag Nieuwkoop/Boskoop. Volg dan de ANWB-borden richting Nieuwkoop en uiteindelijk 'Natuurmonumenten'.

Aanrijdroute openbaar vervoer

Vanaf station Alphen a/d Rijn gaat bus 147 richting Uithoorn. Je kunt uitstappen bij de halte Meeuwenlaan in Nieuwkoop; het is vanaf hier een klein minuutje lopen naar het bezoekerscentrum.
Wil je naar werkschuur De Kievit om daar te wandelen? Reserveer minimaal een uur van tevoren de Regiotaxi Holland Rijnland (http://www.rthr.nl/). Deze rijdt vanaf verschillende plekken (stations Woerden en Alphen a/d Rijn) naar de Nieuwkoopse Plassen.

De route

 Startpunt

1Startpunt

De fietsroute start bij het bezoekerscentrum aan de Nieuwkoopse Plassen van Natuurmonumenten. Kijk even naar links als je het bezoekerscentrum verlaat. Je hebt een mooie blik op het centrum van Nieuwkoop met de Rechthuystoren en de Teuntjesbrug.Ga rechts de Noordenseweg op.
Startpunt

2Ruygeborg

Het moeras waar je nu op kijkt is het jongste natuurgebied rond de Nieuwkoopse Plassen. Ruygeborg is nieuwe natuur en zal zich de komende jaren flink gaan ontwikkelen tot een klein, nat natuurgebied met een open uitstraling. In dit afwisselende landschap met modderige vlakten en rietvelden voelen veel verschillende vogels zich thuis. De roerdomp, snor en blauwborst verstoppen zich in de rietkragen. Kluten, waterrallen en lepelaars zoeken de slikranden op.In de tweede helft van de negentiende eeuw, ten tijde van de Haagse School, waren grote delen van Nederland moerasgebied. Anton Mauve schilderde zo’n zompig moeras rond 1885. De kunstenaar wilde met zijn schilderij de stemming van een drassig landschap bij avond weergeven. Het schilderij ‘Het moeras’ maakt onderdeel uit van de collectie van het Rijksmuseum en is nu te zien op de tentoonstelling in het Gemeentemuseum Den Haag.Ga aan het einde van de Noordenseweg, vlak voordat je Noorden infietst, linksaf de Hogedijk op.
Ruygeborg
Ruygeborg
Ruygeborg

3Drassig landschap

Tot ver in de 19e eeuw was Nieuwkoop lastig te bereiken. De drassige weilanden maakten het onmogelijk om wegen of sporen aan te leggen. De ondergrond kon het gewicht namelijk niet aan. Dit is de reden waarom veel schilders zoals Jan Hendrik Weissenbruch, Anton Mauve en de gebroeders Jacob en Willem Maris dicht bij de stad hun landschappen kozen. In 1848 is er in Zuid-Holland een doorbraak op het gebied van droogmakingen en inpolderingen, waardoor tussen 1857 en 1862 tien polders rond de Nieuwkoopse Plassen op moderne wijze drooggemaakt kunnen worden.Rond die tijd maakt Willem Roelofs een eerste studiereis naar de Nederlandse weidelandschappen. Collega-schilder Jozef Israëls had hem gewezen ‘op het schilderachtige van een Hollandsche plas met haar eigenaardige omgeving en onder zekere belichting en bewolking’. Willem Roelofs kiest in zijn schilderijen de horizon laag, waardoor de luchten, de wolken en vooral het licht een grotere rol krijgen. Kenmerkend aan de Haagse School.Je kijkt nu links over de Nieuwkoopse polder, een droogmakerij die in 1810 klaar was. Er waren 18 molens voor nodig waarvan er verschillende als molendriegang waren uitgevoerd. Op de plek waarop je nu staat zie je rechts de Nieuwkoopse Plassen op -1,5 m onder NAP en links de polder die 4 meter dieper ligt. Rond 1600 is hier alle veen uitgebaggerd en als turf verkocht.Sla bij camping Koole rechtsaf het smalle weggetje in en ga linksaf de Simon van Capelweg op.
Drassig landschap
Drassig landschap
Drassig landschap

4Kerk van Noorden

Nieuwkoop, Noorden en Noordse dorp waren de meest bezochte plaatsen van de schilders die de Nieuwkoopse Plassen als werkterrein bezochten. Maar Noorden was toch wel de meest geliefde plek. Door de wind, zon en wolken ontstond er een magisch lichtspel dat de schilders probeerden te vangen in hun kunstwerken.Overigens zijn de locaties in de titels van de schilderijen vaak niet correct. De schilders wilden de ontdekking van Nieuwkoop liever geheim houden voor elkaar. Wanneer Willem Roelofs in 1884 een lijst opstelt van de door hem gemaakte schilderijen en olieverfschetsen vervangt hij de vermelding ‘Noorden’ of ‘Nieuwkoop’ door ‘N.', of zelfs door ‘Waterland’. Of hij probeert zijn collega’s op het verkeerde been te zetten door Woerden of Zwammerdam als afgebeelde plaats te vermelden. Toch waren de kunstenaars over het algemeen goed bevriend en deelden ze hun ervaringen en mooie schilderlocaties.Via de Vlietsloot naast de kerk kon je dit magische natuurgebied gemakkelijk bereiken met de roeiboot. De Vlietsloot was al eeuwen geleden gegraven om riet en turf aan wal te brengen.Vervolg Simon van Capelweg, Voorweg.
Kerk van Noorden

5Logeren rond de Nieuwkoopse Plassen

De veelal onverharde wegen maakten het voor de schilders niet eenvoudig om vanuit Leiden en Den Haag naar het plassengebied te komen. Eerst moesten zij met een trekschuit en beurtschipper naar Zwammerdam of Bodegraven, dan met een paardenkoets over de hobbelige dijk. Het was een hele onderneming! Dus bleven de schilders meestal een tijd logeren in het gebied. Pension Verzijden was een aangenaam en goedkoop adres. Het pension (op nr. 47) is er niet meer. De klompenmaker (nr. 32) en de boerderij (nr. 38) zijn er nog wel.
Logeren rond de Nieuwkoopse Plassen

6Sfeer van de vorige eeuw

Ook herberg de Noordse Plassen in Noorden en Het Vliegend Paard in Nieuwkoop werden gebruikt als logeeradres. De herberg Noordse Plas ademt nog steeds de sfeer van de vorige eeuw, net als het terras met uitzicht op Noordse Dorp.Ga bij Voorweg 69 links de Kerklaan op en aan het eind rechtsaf de Noordse Dorpsweg op. Vervolg de Noordse Dorpsweg die overgaat in de Uitweg. Bij Uitweg 18 links bruggetje over.
Sfeer van de vorige eeuw

7Zicht op Westveense Polder en Westveense Molen

De Westveense Molen is gebouwd ten behoeve van de bemaling van de polder Westveen. Het is een wipwatermolen (oudste type poldermolen in Nederland) uit 1676. Omdat de veenpolder langzaam inklinkt en dus ook het waterpeil moest worden aangepast, is het scheprad van de molen al twee keer verlaagd om bij de bodem te komen.Ga rechts de Westveensekade op, Korte Meentweg en bocht naar rechts volgen, linksaf Uitweg oversteken naar fietspad, brug over en eerste rechtsaf naar Hollandsekade.
Zicht op Westveense Polder en Westveense Molen

8Buiten schilderen

Door de uitvinding van de buigbare metalen verftube konden schilders vanaf halverwege de 19de eeuw verf kant-en-klaar kopen. Ook schilderslinnen was al geheel voorbehandeld en in standaardformaten te koop. Dit stimuleerde steeds meer kunstenaars om buiten in de natuur te schilderen. Met schilderskistjes en zonneparasol trokken zij erop uit. De buitenstudies zijn herkenbaar aan hun kleine formaat en een losse penseelstreek. Het ging kunstenaars als Weissenbruch en Roelofs niet om het kopiëren van het landschap, maar om het vastleggen van de effecten van lucht, licht en water. De buitenstudies werden daarom in snelle tijd geschilderd. 
Buiten schilderen
Buiten schilderen

9Korte wandeling door Lusthof de Haeck

Zet je fiets even neer en maak een korte wandeling door Lusthof de Haeck! Je hebt hier zicht op de rietlanden van de Nieuwkoopse Plassen en de Kerk van Noorden.De Haeck is ooit aangelegd als privé jacht- en visgebied door dr. W.H. Teupken. Dit oude gecultiveerde natuurgebiedje veranderde langzaam in een afwisselend wandelbos met weelderige bomen en kruiden. Ervaar de luwte en de stilte van het besloten bos in het verder zo open terrein. De bomen van het vochtige bos zijn begroeid met mossen in allerlei kleuren en vormen. Hier leven de buizerd, roodborst en winterkoning.Vervolg na Lusthof de Haeck de Hollandsekade. Ben je bij de werkschuur De Kievit van de boswachters? Ga aan het einde rechts naar de Meije en houd rechts aan. 
Korte wandeling door Lusthof de Haeck
Korte wandeling door Lusthof de Haeck
Korte wandeling door Lusthof de Haeck

10Meimaand te Noorden

Roelofs trok in de lente- en zomermaanden naar Noorden om buitenstudies van het plassenlandschap te maken. Zijn prachtige Meimaand te Noorden, geschilderd rond 1882, is ook zo’n studie. Roelofs en de andere schilders van de Haagse School beschouwden een buitenstudie niet als een kunstwerk, maar als een geheugensteuntje. De kunstenaar hing ze op in zijn atelier, waar hij de schilderijen maakte die voor tentoonstellingen of de verkoop waren bedoeld. Omdat Meimaand te Noorden maar een studie is, kon Roelofs het gezicht op Noorden losser schilderen. Ook experimenteerde hij met de compositie: de horizon is juist erg hoog, waardoor de wolkenspiegelingen in het water goed zichtbaar zijn. Je ziet koeien, een rietkraag en een bult die een hoop stro of mest moet verbeelden.
Meimaand te Noorden
Meimaand te Noorden

11Aantekeningen

Roelofs maakte ook potloodschetsen van Noorden. Hij maakte compositiestudies of studies van een detail in het landschap. De kunstenaar schreef vaak notities op deze tekeningen, bijvoorbeeld over de locatie, de datum, het weer of om een kleur aan te geven. Zo schreef Roelofs: ‘Croquis étude peinte le motif (vue debout), après midi…’. Hiermee gaf hij aan dat de tekening een snelle schets voor de geschilderde studie van Meimaand te Noorden was, gemaakt in de namiddag. Ga bij de watertoren Pietje Potlood rechts het fietspad op, door de plas richting Nieuwkoop, ga rechtsaf en dan weer rechts terug naar het dorp.
Aantekeningen
Aantekeningen

12Betalen met een schilderij

Zoals herberg De Noordse Plassen de logeerlocatie was in Noorden, zo was ’t Vliegend Paard de plek waar Haagse schilders bivakkeerden en van hun hapje en drankje genoten. Als de rekening van het vertier niet contant kon worden betaald, werd er soms als tegenprestatie een schildering op de kast of deur achtergelaten. Helaas zijn al deze werken uit de herbergen verdwenen.
Betalen met een schilderij

13Eindpunt

We zijn weer terug bij het bezoekerscentrum van Natuurmonumenten. Vanaf deze plek vaart in het voorjaar en de zomer bijna dagelijks de excursieboot de Nieuwkoopse Plassen op. De vaartochten hebben verschillende thema’s, waaronder de Haagse School
Eindpunt
Eindpunt
Nieuwkoopse Plassen

Wat wij hier doen

De schoonheid behouden

Natuurmonumenten doet veel in zo’n gevarieerd gebied als de Nieuwkoopse Plassen. Samen met rietsnijders, boeren en vrijwilligers werken onze boswachters vooral aan het natuurvriendelijk maaien op de riet- en graslanden. Ook werken we aan nieuwe natuur rond het plassengebied, de Groene Jonker. Dit natuurgebied met ondiepe plassen is een goede aanvulling op het plassengebied. De lepelaar haalt z'n eten uit de Groene Jonker en vindt een veilige slaapplek in de Nieuwkoopse Plassen.

Help mee
20.7 km

Fietsroute Holland op z'n mooist, Nieuwkoopse Plassen