Natuurwandeling oorlogsgeschiedenis - Teerose bij Terlet

4 uur 44

14,2 km

Over de route

Benieuwd naar de oorlogsgeschiedenis van Veluwezoom? Op deze route van ruim veertien km ontdek je de bijzondere historie rond Terlet. Je wandelt over de Terletse heide waar je langs geheime Duitse Teerose‑stellingen en andere zichtbare sporen uit de Tweede Wereldoorlog komt – zoals betonresten van radiopeilstations en sporen van een Britse bommenwerper. De wandeling duurt een kleine vijf uur.

In het landschap zijn de herinneringen aan WOII nog altijd voelbaar. Tegelijkertijd geniet je van het open heuvellandschap en de oude smeltwatervlakte. De kans is groot dat je onderweg wild spot: van Schotse hooglanders tot reeën en vogels. Een wandeling vol natuur én historie.

Let op: deze route is niet via pijltjes in het gebied uitgezet. Gebruik de kaart en de routebeschrijving (zie routepunten hieronder).

Praktische informatie

Waar kun je starten

Wat kom je onderweg tegen?

Ga onder de snelweg (A50) door. Sla linksaf om na 100 meter rechts door het hek je weg te vervolgen. Je wandelt van knooppunt 19 naar 77.

1. Radiopeilstation Teerose I

Op het huidige zweefvliegcentrum Terlet bouwden de Duitsers in 1942 het radiopeilstation Teerose I (met beginletter T van Terlet), de eerste stelling in West‑Europa. Vijf houten torens van twaalf meter hoog vormden samen een Y‑peiler, waarmee nachtjagers van de Luftwaffe vijandelijke bommenwerpers konden onderscheppen. Via radiogolven bepaalden ze de juiste afstand en richting.

De locatie – vlakbij commandocentrum Diogenes in Schaarsbergen en vliegveld Deelen – was strategisch gekozen op de aanvliegroute richting het Ruhrgebied. Vanaf de Galgenberg (104 m boven NAP) hadden de Duitsers goed zicht: zo speelde het radiopeilstation een belangrijke rol bij de Slag om Arnhem.

Naast de torens (met de codenamen Anton, Berta, Cäsar, Dora en Emil) bestond Teerose I uit woonbarakken en ondersteunende gebouwen. Van het oorspronkelijke complex is alleen het voormalige administratiegebouw bewaard gebleven.

Je bent nog onderweg naar knooppunt 77. Vervolg het pad.

2. Smeltwatervlakte

De grof zand‑ en grindbodem onder je voeten ontstond zo’n 150.000 jaar geleden, tijdens de voorlaatste ijstijd. Vanuit Scandinavië dreef een enorme ijskap (die in een schuine lijn over Haarlem, Utrecht, Nijmegen lag) zand en gesteente voor zich uit. Zo werden in Midden-Nederland stuwwallen gevormd.

Met het stijgen van de temperatuur, spoelden met het smeltende ijs grote hoeveelheden sediment weg. Aan de flank van de stuwwallen ontstonden brede smeltwatervlaktes: de massa’s zand en grind vormden een ideale ondergrond voor vliegvelden zoals Terlet, Deelen en Soesterberg.

Na ongeveer een kilometer sla je rechtsaf en kort daarna weer linksaf. Vervolg je weg langs de bosrand tot aan knooppunt 80. Daar sla je rechtsaf (Tunnekesweg).

3. Teerose III

Op de Terletse heide zie je aan je linkerhand een hoge mast boven de bosrand uitsteken. De mast van C2000: het landelijke communicatiesysteem van politie- en hulpdiensten. Deze staat precies bovenop de betonnen fundamenten van Teerose III, een kleiner radiopeilstation dat waarschijnlijk een experimentele functie had en onafhankelijk van het commandocentrum in Schaarsbergen vijandelijke vliegtuigen moest opsporen.

De Teerose-stelling lag in de Imbosch, dat eeuwenlang in bezit was van kasteel Rosendael. ‘Im’ verwijst naar imker: op de bloeiende heide stonden vroeger bijenkorven. Tijdens de oorlog viel deze plek in het afgesloten Sperrgebiet – het was verboden dit te betreden.

14.2 km

Natuurwandeling oorlogsgeschiedenis - Teerose bij Terlet