Column] Beestjes van De Bruin - Blauwe kiekendief

Ik kreeg een kaart van de slaaplocaties en vliegroutes van de vogel met de naam ‘Rick’. Eindelijk kon ik zien waar de blauwe kiekendieven in het Fochteloërveen precies slapen en voedsel zoeken, tenminste voor wat betreft dit individu.

Perfecte slaapplaats

In het winterhalfjaar, tegen een uur of vier, komen de blauwe kiekendieven van allerlei kanten het hoogveen binnen vliegen met hun karakteristieke schommelvlucht. Dit is een prachtig moment! Soms zijn het er wel tientallen. De roofvogels komen naar het veen omdat ze hier veilig kunnen slapen. Ze slapen op de grond, vaak tussen hoge pollen pijpenstrootje of struikheide. De verdroogde en met stikstof vervuilde hoogvenen in Nederland zijn erg in trek bij de blauwe kiekendieven want aan pollen pijpenstrootje is geen gebrek. En de hoogvenen zijn doorgaans zeer arm aan landroofdieren doordat ze erg nat en daardoor moeilijk begaanbaar zijn. De gebieden waar ze slapen moeten vrij zijn van geluids- en lichtvervuiling. Het Fochteloërveen is een stiltegebied en één van de donkerste plekken in Nederland. Dus: het Fochteloërveen is perfect als slaapplaats voor blauwe kiekendief.

In februari ben ik samen met één van de onderzoekers het veen in geweest om de slaapplaatsen van Rick op te zoeken en braakballen te verzamelen. Eindelijk zie ik hoe ze het veen precies gebruiken als slaapplaats. Op de slaapplaats is het beeld steeds hetzelfde, een bedje tussen de pollen met aan de ene kant wat stront en aan de andere kant een braakbal. We verzamelen de braakballen zodat de onderzoekers het dieet kunnen ontrafelen.

Stilte gewenst

Overdag zoeken de blauwe kiekendieven naar eten tot op wel 10 kilometer vanaf de slaapplaats. Uit de gegevens van Rick zien we dat hij vooral in het akkergebied De Zeven Blokken tussen het Fochteloërveen en Smilde voedsel zoekt. Dat houdt met 4 kilometer wel op. De manier van akkerbouw rondom het veen is dus van grote invloed. De vogels eten vooral woelmuizen en jagen op een uilachtige manier. Let er maar eens op, ze gebruiken hun kop op dezelfde manier als een uil. De kop is bedekt met stijve veertjes die ervoor zorgen dat ze supergoed kunnen horen. Waarschijnlijk vinden ze ons vreselijk irritant want voor een blauwe kiekendief zijn wij een zeer luidruchtig wezen, terwijl zij zo van stilte houden! Ook de kadeherstelwerkzaamheden in het Fochteloërveen zullen ze niet fijn vinden ook al zorgt het ervoor dat hun veilige slaapplaatsen behouden blijven.

Hard achteruit

Rick broedt boven de poolcirkel in het noorden van Finland. Ook daar is het lekker stil. Dus Rick zal binnenkort beginnen aan een tocht van duizenden kilometers naar zijn broedgebied. Hij vliegt van hoogveen naar hoogveen, die hij gebruikt als soort stapstenen. In Nederland broeden nog maar enkele blauwe kiekendieven op de Waddeneilanden. De soort is hard achteruit gegaan in Nederland maar ook in Europa gaan ze helaas achteruit. De grootste reden van de Europese achteruitgang is het verdwijnen van moerassen en hoogvenen.

In Scandinavië worden de vogels myrhauk (Noors) of Blå Kärrhok (Zweeds) genoemd, wat zoiets betekent als blauwe moerashavik. Die moerassen en hoogvenen worden ontgonnen ten behoeve van landbouw, bosbouw of het winnen van turf voor potgrond. Ik zeg het wel vaker: koop geen turfhoudende potgrond! Verder worden er nog steeds veel blauwe kiekendieven gedood door mensen. Vooral in het Verenigd Koninkrijk worden ze gedood om grote aantallen hoenders te behouden voor de jacht in de zogenaamde “Grouse Moors”. Maar misschien maken we als mens ook wel gewoon teveel lawaai voor deze stilteminnende roofvogel.

Zie je een blauwe kiekendief in het veen, geniet dan in alle stilte van zijn of haar sierlijke schommelvlucht en let eens op de uilenkop.

Meer Beestjes van De Bruin?

Wil je meer columns lezen van Jacob? Ga dan naar Beestjes van De Bruin.