Column] Beestjes van De Bruin - Goudplevier

Ik was in Zweden om meer te leren over hoogveen en om het team van Store Mosse te helpen met een inventarisatie van de wulp, een soort waar ze zich in Zweden nogal zorgen over maken. Tijdens de wulpeninventarisatie werd ik vaak in de gaten gehouden door een wantrouwend vogeltje en begeleid door een fraai melancholisch gefluit. Een geluid wat we in Nederland al bijna 100 jaar niet meer horen in het hoogveen want deze vogel is omstreeks 1937 uitgestorven als broedvogel in Nederland. Het is het geluid van de goudplevier. In het Zweeds heet hij de Ljungpipare wat 'heidepieper' betekent.

Goudplevieren kunnen supersnel vliegen, wel meer dan 100 km per uur. De directeur van de bierbrouwerij Guinness belandde in 1951 tijdens een jachtpartij in Ierland in een discussie over of de goudplevier de snelste vogel op aarde was. Even later vroeg hij zich af waarom er geen boek is waar dit soort records in staan. Dit was er niet, maar inmiddels bestaat het boek wel: het “Guinness book of records”! 

Wie bekijkt wie?

Steltlopers zoals de goudplevier en wulp zijn echte hoogveensoorten. In een gezond hoogveen is de vegetatie laag en zijn roofdieren schaars. Dus als je uit de voeten kan met het beperkte voedselaanbod en de supernatte omstandigheden in een hoogveen heb je wel een plek waar vrijwel geen roofdieren komen. Lekker veilig dus. Om de boel goed in de gaten te houden lopen deze vogels op stelten. Ze zijn zeer wantrouwend en houden vreemde gasten zoals ikzelf goed in de gaten. Ze tippelen naar een hoge veenmosbult en kijken je parmantig aan. Stel je voor je broedt al 15 jaar in het hoogveen waar geen mens of ander lopend dier komt. Dan loopt er opeens zo’n lange Fries met een verrekijker, lieslaarzen en sneeuwschoenen te zwoegen. Wat zal die goudplevier wel niet gedacht hebben. Zo hebben we elkaar meerdere keren zitten te begluren. Ik dacht "Oh, wat een prachtige vogel is dat, parmantig met grote pikzwarte ogen, een mooi zwart buikje afgebakend met een witte band en zijn rug lijkt wel bestrooid met goud. Ik vrees dat zijn gedachten minder bewondering bevatten. Maar we houden allebei van hoogveen en dat schept een band.

Vogelspotten

Het klaaglijke geluid van deze kleine steltloper is bijzonder fraai en maakt een zonsopkomst in het hoogveen echt betoverend. Maar het deed me ook aan vroeger denken. Aan mijn jeugd in het noorden van Friesland. Ik hoorde het geluid vaak in de winter.  Als je in een hoogveen staat en je hoort het geluid van de goudplevier dan weet je: "Ik sta ik in een gezond, levend hoogveen." Nu hoef je niet direct naar Zweden om deze fraaie vogel te bewonderen. Want als ze klaar zijn met broeden komen ze weer naar ons toe. Vanaf september tot april kun je ze bijvoorbeeld vinden op het Wad, soms vele duizenden bij elkaar. Het waddengebied is net als voor vele andere vogels echt superbelangrijk voor de goudplevier. Maar ze zijn ook vaak te zien op oude graslanden met kort gras of akkers in open gebieden. Vaak in gezelschap van kieviten. Dus let er de komende winter maar eens op of je de goudplevier kunt spotten.

Meer Beestjes van De Bruin?

Wil je meer columns lezen van Jacob? Ga dan naar Beestjes van De Bruin.