Werk op Marker Wadden: bouwen met natuur gaat verder

Het geeft de bezoekers een wat surrealistisch beeld: aan de ene kant zijn grote machines aan het werk, aan de andere kant foerageert een groepje ijsgorzen alsof er niets aan de hand is. Het doet denken aan de tijd dat Marker Wadden werd aangelegd en het maakt nieuwsgierig naar hoe de natuur de komende lente weer de overhand zal nemen. 

Waarom er herstelwerk nodig is

Marker Wadden is een innovatief project: voor het eerst werden grote natuureilanden gebouwd met zand, klei en slib, voornamelijk afkomstig uit het Markermeer. Bij de aanleg (2016–2021) wisten we dat de natuur en de elementen het ontwerp verder zouden vormen. Ook was voorzien dat het slib wat zou inklinken en dat met de tijd herstelwerk nodig zou zijn.  

De afgelopen jaren hebben meerdere stormen in combinatie met hoog water schade veroorzaakt aan diverse oevers en stranden. Tegelijkertijd is in sommige moerasgebieden het opgespoten slib sneller of dieper ingezakt dan eerder verwacht. Dat is niet vreemd: bouwen met grote volumes slib was nog niet eerder op deze schaal gedaan. Er valt dus veel te leren. Pas na verloop van tijd wordt duidelijk hoe het systeem zich zet. Na een schouw afgelopen jaar hebben Natuurmonumenten en Boskalis besloten tot het herstelwerk over te gaan. 

Wat er nu gebeurt

• Verstevigen van de zachte randen

  Enkele stranden van Marker Wadden (het recreatiestrand, Noordstrand en Zuidstrand) krijgen deze winter een opknapbeurt. Boskalis spuit nieuw zand op, afkomstig uit het Markermeer. Daarmee worden de kwetsbare randen weer stabiel, kunnen ze weer de nodige stormen doorstaan en het achterliggende moeras blijven beschermen.

• Aanvullen van de moerasgebieden

  Het zand dat op de stranden wordt opgespoten komt van de bodem van het Markermeer. Daar is het bedekt met een laag slib. Dat slib wordt, net als bij de oorspronkelijke aanleg, gebruikt om moerascompartimenten op te hogen. Het slib vormt een rijke, zachte bodem waar planten, vissen en vogels van profiteren. De variatie in dieptes, eilandjes en land-waterovergangen neemt daarmee toe. Precies die afwisseling maakt Marker Wadden ecologisch zo waardevol en trekt veel vogels, vissen en insecten aan.

Opnieuw pioniersnatuur op komst

Door de werkzaamheden herleeft de sfeer van de tijd waarin Marker Wadden werd aangelegd. Zodra Boskalis in maart klaar is, kan de natuur het weer overnemen. We verwachten dat er op diverse plekken opnieuw prachtige pionierssituaties ontstaan. Dat biedt kansen voor soorten die profiteren van ondiep water, open slibvelden en nieuwe vegetatie. Denk bijvoorbeeld aan kluten, visdieven en verschillende plevieren. We zijn benieuwd welke vogels de eerste zullen zijn om deze nieuwe plekken te ontdekken. De ervaring leert: dat gaat vaak snel. We zien nu al   foerageerde wintertalingen en steltlopers op de slibvelden. Ook profiteren honderden kok- en stormmeeuwen en een groepje grote zilverreigers van het beschikbare voedsel dat door de turbulentie beschikbaar komt.

Beheer in de toekomst

Natuurmonumenten kijkt ondertussen verder vooruit. Samen met Markerzand is het plan Marker Wadden Plus ontwikkeld, bedoeld om de archipel uit te breiden en de huidige kustlijn op een natuurlijke en duurzame manier te versterken. De haalbaarheid van dit plan wordt op dit moment onderzocht en de resultaten worden later dit jaar verwacht. Met deze samenwerking zou Natuurmonumenten dan een partner krijgen die ondersteunt bij het beheer en onderhoud van de eilandengroep.

Planning en bezoek

De werkzaamheden vinden nu plaats en zijn voor de start van het broedseizoen en het recreatieseizoen afgerond. Eind maart start de veerdienst weer en kun je met eigen ogen zien wat er in de winter allemaal gebeurd is én hoe de natuur weer goed tot bloei komt.