Goed nieuws voor de meeuw: op weg naar meer veilige broedplekken in de Zuidwestelijke Delta
Natuurmonumenten gaat samen met Vogelbescherming Nederland, Het Brabants Landschap en Vogelbescherming Vlaanderen aan de slag met een groot herstelproject voor meeuwen in de Zuidwestelijke Delta. “Met dit programma werken we aan het herstel van meeuwenpopulaties, wat bijdraagt aan een gezonde en veerkrachtige Noordzee."
Met steun van ruim twee miljoen euro uit het programma Natuurversterking Noordzee* werken de partners de komende drie jaar aan betere en veiligere broedplekken voor de zilvermeeuw en de kleine mantelmeeuw. Dat doen we in samenwerking met de havenbedrijven.
Meeuwen onder druk
Het gaat al langer niet goed met deze twee meeuwsoorten. Geschikte broedplekken verdwijnen, bijvoorbeeld doordat gebieden dichtgroeien of doordat vogels steeds vaker worden verstoord door recreatie. En vossen weten broedkolonies steeds beter te bereiken. Daarnaast staan de broedlocaties in havengebieden onder druk. Havengebieden vormen belangrijke broedplaatsen voor verschillende meeuwensoorten, maar sinds de uitbreiding van de havens hebben meeuwen op aangrenzende terreinen het steeds moeilijker.
Meeuwen zijn belangrijke aaseters (opruimers) en daarmee houden ze populaties van aas als krabbetjes, emelten en zeesterren in toom.
De zilvermeeuw en de kleine mantelmeeuw zijn sterk verbonden met de Noordzee: ze zoeken er hun voedsel. Diverse menselijke activiteiten op de Noordzee hebben effecten op de voedselbeschikbaarheid en mate van verstoring. Deze meeuwensoorten zijn afhankelijk van de Noordzee en gelijktijdig ook gevoelig voor grote veranderingen op de Noordzee, zoals de (aanleg van) windparken. Daarom is herstel van gezonde meeuwenpopulaties belangrijk voor het hele Noordzeegebied. Wouter Stempher, ecoloog bij Natuurmonumenten: “Meeuwen hebben geen best imago, maar ze zijn onmisbaar voor een gezonde Noordzee. Door ze goede broedplekken te geven op de juiste plekken, helpen we niet alleen de meeuwen zelf, maar ook de natuur én mensen.”
Van plan naar praktijk
In 2021 maakten natuurorganisaties, terreinbeheerders en havenbedrijven onder begeleiding van meeuwenonderzoekers de Meeuwenvisie Zuidwestelijke Delta: een plan om meeuwen weer toekomst te geven in het gebied. Dit plan kan nu echt worden uitgevoerd met subsidie vanuit Natuurversterking Noordzee, een publiek-private samenwerking tussen het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur, industrie en ngo’s die zich inzet voor het versterken van de Noordzeenatuur. Met een focus op vogels, vissen én bodemdieren werkt het programma aan een robuust ecosysteem die de hele Noordzee versterkt. Jeroen Vis, programmamanager van Natuurversterking Noordzee: “Met dit programma werken we aan het herstel van meeuwenpopulaties, wat bijdraagt aan een gezonde en veerkrachtige Noordzee. Dit biedt ook ruimte voor toekomstig duurzaam gebruik, zoals de uitbreiding van windparken op zee.”
De meeuwenvisie moet kwetsbare soorten als de kleine mantelmeeuw weer een toekomst geven in Zeeland.
Wat gaat er gebeuren
Het project bestaat uit een aantal concrete maatregelen:
Meeuwenhubs op daken in havengebieden
In de havens van Rotterdam, North Sea Port (Vlissingen) en Antwerpen komen speciale nestvoorzieningen op daken: zogeheten meeuwenhubs. Deze bieden meeuwen een veilige plek om te broeden, zonder overlast voor mensen. Het doel is om in totaal 200 meeuwenhubs te plaatsen. Vogelbescherming Nederland en Vogelbescherming Vlaanderen adviseren bedrijven over de inrichting en het onderhoud; bedrijven schaffen de hubs zelf aan.
Meer rust op Neeltje Jans
Op Neeltje Jans zorgt Natuurmonumenten voor meer rust rond broedkolonies. Dat gebeurt met hekken, borden en aanpassingen bij toegangswegen, zodat recreanten niet door broedgebieden lopen. Ook wordt duindoornvegetatie verwijderd om het dichtgegroeide duin open te houden.
Herstel van broedeiland De Spuitkop (Markiezaat)
Het Brabants Landschap pakt het broedeiland De Spuitkop aan. Door overtollige begroeiing te verwijderen en het afgeplagde terrein te behandelen met zout, ontstaat weer open terrein waar meeuwen graag broeden. Ook andere kustvogels kunnen hiervan profiteren.
Ook kustbroedvogels als de stormmeeuw en dwegstern (foto) profiteren van de genomen maatregelen.
Meer dan alleen meeuwen
Hoewel het project zich richt op meeuwen, profiteren ook andere vogels mee. Door meer rust en geschikt leefgebied ontstaan betere omstandigheden voor andere kustbroedvogels, zoals stormmeeuw en dwergstern. Bovendien blijft de Zuidwestelijke Delta zo een belangrijk rust- en foerageergebied langs de Noordzeekust, waar veel trekvogels gebruik van maken.
Leren en delen
Tijdens het project wordt gevolgd of de maatregelen werken. En er wordt gekeken naar broedsucces, voedsel en verplaatsingen van vogels. Die kennis wordt gedeeld, zodat succesvolle oplossingen ook in andere gebieden kunnen worden toegepast, zoals in het Waddengebied.
Looptijd
Het project loopt drie jaar, omvat drie broedseizoenen en wordt afgerond begin 2029.
*Dit programma wordt mogelijk gemaakt met steun van de Europese Unie (NextGenerationEU) en het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur.
