Onderzoek naar unieke noordse woelmuis in Midden-Delfland
Op de Vlietlanden en in de Aalkeetbuitenpolder onderzoekt stagiair Ewoud Dijkshoorn de noordse woelmuis. Deze bijzondere ondersoort komt alleen in Nederland voor. Met speciale vangmethoden brengt hij in kaart welke muizensoorten in Midden-Delfland leven en wat dat vertelt over de kwaliteit van hun leefgebied en natuur.
Op zoek naar verborgen bewoners
Om de muizen in kaart te brengen, liep Ewoud zes weken lang twee keer per dag een ronde langs zogeheten lifetraps. Dit zijn vallen waarin kleine zoogdieren levend worden gevangen, zodat ze kunnen worden onderzocht en daarna weer worden vrijgelaten.
Dat leverde een verrassend inkijkje op in het leven van de polders. “Ik hoop natuurlijk altijd op de noordse woelmuis,” vertelt Ewoud. “Maar ondertussen kom ik ook veel andere soorten tegen, zoals veldmuizen, bosmuizen en bosspitsmuizen. Soms zat er zelfs een kikker of pad in een val.” In totaal registreerde Ewoud tijdens zijn onderzoek ongeveer 700 vangsten van kleine zoogdieren.
De meest voorkomende soort? De rosse woelmuis. “Die zie je veel vaker dan de noordse woelmuis, maar daarom is hij niet minder interessant. Sterker nog: het is een belangrijke concurrent van de noordse woelmuis.”
Een unieke Nederlandse muis
De noordse woelmuis heeft een bijzonder verhaal. Tijdens de laatste ijstijd raakte deze soort geïsoleerd van zijn noordelijke verwanten en ontwikkelde zich in Nederland tot een aparte ondersoort. Daardoor komt de noordse woelmuis tegenwoordig alleen nog in ons land voor.
De soort leeft op een beperkt aantal plekken, waaronder de Nieuwkoopse Plassen, Texel, Tiengemeten en delen van Midden-Delfland. In tegenstelling tot veel andere muizensoorten voelt de noordse woelmuis zich thuis in natte natuurgebieden met riet, ruigte en vochtige graslanden.
Kwetsbaar door concurrentie
Juist die voorkeur voor natte gebieden maakt de noordse woelmuis kwetsbaar. Wanneer natuurgebieden verdrogen, krijgen soorten als de aardmuis, veldmuis en rosse woelmuis meer kansen. De noordse woelmuis legt het dan vaak af.
De Vlietlanden vormen daarom een interessant onderzoeksgebied. Hier wisselen natte graslanden, rietvelden en sloten elkaar af. Uit het onderzoek van Ewoud blijkt dat vooral de rosse woelmuis een sterke concurrent is. “Als je de noordse woelmuis wilt helpen, is een hoger waterpeil belangrijk. Ook lijkt de soort een voorkeur te hebben voor open gebieden en jong riet, terwijl rosse woelmuizen juist vaker voorkomen in dicht, overjarig riet.”
Kleine muis, grote betekenis
Door wekelijks op verschillende locaties te meten, ontstaat een steeds beter beeld van de verspreiding van de verschillende soorten. Die kennis helpt Natuurmonumenten om het beheer van de gebieden verder te verbeteren.
“Het mooie is dat zo'n klein dier eigenlijk heel veel vertelt,” zegt Ewoud. “Als je weet waar de noordse woelmuis voorkomt, weet je ook meer over het landschap waarin hij leeft en over de andere soorten die daarvan afhankelijk zijn.”
Dankzij dit onderzoek krijgen we steeds beter inzicht in de verborgen bewoners van Midden-Delfland. En dat helpt om deze bijzondere natuur én haar unieke noordse woelmuis beter te beschermen.
