Oplossing voor stikstofprobleem ligt binnen handbereik

Dit kan alleen met effectieve maatregelen en een juridische stok achter de deur die garandeert dat de stikstofuitstoot echt daalt. 

Nederland zit al jaren muurvast door te veel stikstofuitstoot. De natuur gaat hard achteruit door een teveel aan stikstof. Woningen kunnen nauwelijks worden gebouwd, de energietransitie stokt en boeren zitten in onzekerheid. De economische schade loopt intussen op tot miljarden euro's. Het volgende kabinet heeft de kans om dit probleem voor eens en altijd op te lossen. Zodat de natuur verbetert, ondernemers kunnen vergroenen en uitbreiden en we het woningtekort kunnen oplossen. 

Daarom hebben we als Natuurmonumenten al lange tijd intensief samengewerkt met Bouwend Nederland, VNO-NCW, en Natuur & Milieu. Samen hebben we aangetoond hoe we uit deze crisis kunnen komen. Deze maatregelen zijn beoordeeld door een onafhankelijke partij en beoordeeld als kosttenefficiënt en effectief. Wanneer de elementen uit deze route worden overgenomen, lossen we het stikstofprobleem op en komt de vergunningverlening weer op gang. 

Geen keuzemenu, maar een compleet pakket

Je kunt het stikstofprobleem niet 'een beetje' oplossen. Het probleem wordt opgelost, of niet. Deze routekaart is geen keuzemenu waaruit je naar believen maatregelen kunt pikken. Alle drie de elementen zijn nodig om de stikstofuitstoot voldoende te verlagen en de natuur te laten herstellen. Ons plan zorgt voor 40% emissiereductie in 2030 en 50% in 2035. Hiermee kunnen de huidige stikstofdoelen worden gehaald en kan de natuur écht herstellen. Pas dan ziet ook de rechter weer ruimte voor nieuwe vergunningen en komt Nederland écht van het slot.

Het plan biedt een einde aan de onzekerheid voor veel sectoren en er wordt budget uitgetrokken om boeren steun en perspectief te bieden.

We stellen maatregelen voor binnen drie thema’s: 

1. Landelijke maatregelen voor alle sectoren

Generieke maatregelen die door de Rijksoverheid worden opgelegd, van natuurbeheer en -herstel, aanpassingen in de veehouderij (zoals minder eiwitrijk voer en meer weidegang) tot emissiereductie in mobiliteit en industrie. De landbouw krijgt perspectief met verschillende keuzes: verduurzamen, verplaatsen of stoppen. Ook krijgt de biologische melkveehouderij een flinke impuls, omdat de stikstofuitstoot daar aantoonbaar lager ligt en steunen we de inzet voor meer agrarisch natuurbeheer.

2. Beschermingszones rond kwetsbare natuur

Rondom alle stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden komt een beschermingszone van minimaal een kilometer met strengere regels. Binnen deze zones blijft duurzame landbouw mogelijk en kan wél gebouwd worden, bijvoorbeeld volgens het convenant Schoon en Emissieloos Bouwen. Voor ondernemers in deze zones is perspectief en financiële steun cruciaal, wat vraagt om een extra investering van naar schatting minimaal 11 miljard euro.

3. Verplichte doelen per bedrijf

Agrarische bedrijven krijgen zo snel mogelijk eigen doelen om de uitstoot te verminderen. Zo weten ze waar ze aan toe zijn en kunnen ze zelf de beste maatregelen kiezen die bij hun situatie passen. Deze doelsturing vervangt pas de huidige middelvoorschriften nádat de eerste twee stappen succesvol zijn doorgevoerd. Het invoeren gaat niet van vandaag op morgen. Het gaat gepaard met het vaststellen van normen, en kan niet zonder goede monitoring en handhaving. 

Investeren nu voorkomt miljardenschade later

De totale investering die nodig is tot 2035 bedraagt ongeveer 19 miljard euro bovenop de huidige begroting. De kosten van niets doen lopen op tot vele miljarden aan schade voor woningbouw, economie en natuur. De investering die je nu één keer doet om het stikstofprobleem op te lossen is bijna gelijk aan de kosten die je elk jaar maakt als je het niet doet.

Garanties dat doelen gehaald worden

Een absolute randvoorwaarde is dat er voldoende juridische garanties zijn om de doelen voor 2030 en 2035 daadwerkelijk te halen. Als die doelen niet worden gehaald, grijpt de overheid in het uiterste geval in door dier- en fosfaatrechten uit de markt te halen of vergunningen in te trekken. Zo wordt juridisch geborgd dat de maatregelen het beoogde effect hebben waardoor er ruimte komt voor vergunningen. Zonder deze juridische stok achter de deur houdt een stikstofaanpak geen stand bij de rechter en krijgen boeren, bedrijven en boswachters geen perspectief.

Het resultaat: natuurherstel én weer ruimte voor vergunningen

Als dit complete pakket wordt uitgevoerd, verdwijnen de beperkingen die nu op de economie drukken. De stikstofneerslag op de natuur gaat omlaag, waardoor de natuur gegarandeerd kan herstellen. En daarmee komt er eindelijk weer perspectief voor vergunningen: voor woningbouwprojecten, de energietransitie, PAS-melders en interimmers, en verduurzaming van de industrie. De onzekerheid die alle sectoren al jaren in zijn greep houdt, komt dan eindelijk ten einde.

Eerder zaten Natuurmonumenten en Natuur en Milieu aan de formatietafel bij Rob Jetten van D66, Henri Bontenbal van het CDA en informateur Sybrand Buma.