Varen

Gele elektroroute op de Nieuwkoopse Plassen, bij Nieuwkoop

Varen

Gele elektroroute op de Nieuwkoopse Plassen, bij Nieuwkoop

Stap in je fluisterboot en vaar geluidloos over het water van de Nieuwkoopse Plassen. Je vaart door een prachtig en zeer bijzonder moerasgebied in Zuid-Holland. Van een klein spannend slootje vaar je zo de open plas op.

Bijzondere planten bloeien hier in de rietlanden, hooilanden en bosjes en tientallen vogels vliegen om je hoofd heen. De afwisseling en rust zorgen ervoor dat veel planten en dieren zich thuis voelen in de Nieuwkoopse Plassen. De rustgebieden zijn de kraamkamers van het natuurgebied! Deze route geeft je informatie over het ontstaan van dit bijzondere gebied en welke prachtige natuur je hier kunt tegenkomen.

Volg de gele elektroroute

De elektroroute start bij Jachthaven Plaszicht. De route is aangegeven met gele bordjes waarop het elektroroutenummer staat en duurt ongeveer 2,5 tot 3 uur. Er zijn mogelijkheden om deze route in te korten als je korter wil varen. Maar je kunt natuurlijk ook rustig aan doen en bij de aanlegplaatsen even aan land gaan.

Tip: Download de app Natuurroutes van Natuurmonumenten. Hier vind je, naast deze route, nog veel meer routes om te wandelen, fietsen, varen en kanoën.

Bescherm de Nieuwkoopse Plassen

De boswachters van Natuurmonumenten werken hard om de Nieuwkoopse Plassen mooi te houden. Dit kunnen ze niet zonder jouw bijdrage. Steun de natuur en word lid van Natuurmonumenten!

Bezoekersinformatie

Bereikbaarheid

Praktisch

De route

 Startpunt

1Welkom op de Nieuwkoopse Plassen!

Je vaart hier langs routepunt 1.

Dit beschermde natuurgebied ligt in “Het Groene Hart” van Zuid-Holland. Het maakt onderdeel uit van een typisch oud Hollands landschap: veenweide. Veenweidegebieden zijn rond de 16e eeuw ontstaan omdat mensen het aanwezige veen als brandstof konden gebruiken en hierdoor het landschap hebben gevormd. Vroeger waren er nog veel meer veenweidegebieden met grote veenplassen. Maar veel plassen zijn weer ingepolderd om er op te kunnen bouwen. De Nieuwkoopse Plassen is een van de weinige gebieden die nog in de oude staat van de 16e eeuw aanwezig is. Het is eigenlijk een soort museum! Dit natuurgebied heeft een hoge natuurwaarde en het draagt bij aan het verhogen van de biodiversiteit op zelfs Europese schaal, het is dan ook een natura 2000 gebied. Talloze planten en dieren vinden hier hun plek.

Turf op een legakker
Welkom op de Nieuwkoopse Plassen!

2Vervening

Je vaart hier langs routepunt 2.

Dit uitgestrekte natuurgebied is het product van vervening; het veen werd uit de grond gehaald om er turf (brandstof) van te maken. Zo ontstond een landschap met land, water en ‘alles daar tussenin’. In het veen wordt water na verloop van tijd vanzelf land. Deze verlanding  begint als oeverplanten het water in groeien en met hun wortels een drijvende mat vormen. Hierop verschijnen eerst veenmossen en orchideeën en uiteindelijk bomen zoals wilgen: uit water is een bos ontstaan. Op de tocht kom je alle stadia tegen. Omdat elke verlandingsfase haar eigen flora en fauna kent, graaft Natuurmonumenten op projectbasis verland water weer open. Zo blijft het proces gaande en zorgt het voor diversiteit. Nieuwkoopse Plassen bestaat uit avontuurlijk dicht moeras en weidse open plassen.

Krabbescheer
Vervening

3Rietlanden

Je vaart hier langs routepunt 3.

In het natuurgebied de Nieuwkoopse Plassen zie je overal riet. Maar wat je misschien niet direct beseft, is dat in een klein stukje riet allerlei kleine en grotere dieren wonen. In het voorjaar bouwen veel vogels hun nest hier, zoals de kleine karekiet, de rietgors en de rietzanger. ’s Zomers lopen hier honderden jonge kikkers, op zoek naar insecten om op te eten. En in de herfst en in de winter kruipen insecten in de holle rietstengels. Zo overleven ze de kou. In de buurt van stukjes bos en struweel voelt de rosse woelmuis zich op zijn gemak. Er is genoeg rust en ruimte om zijn nest te bouwen. Hij kan hier ook veel voedsel vinden, vooral zaden en knoppen.

Dwergmuis
Rietlanden

4Open veenplassen

Je vaart hier langs routepunt 4.

Om van het veen turf te maken werd het te drogen gelegd op smalle stroken land, de zogenaamde legakkers. Tussen de legakkers ontstonden langgerekte sloten die gebaggerd werden om het veen te verzamelen, deze worden ook wel petgaten of trekgaten genoemd. In deze petgaten ontstond vaak golfslag door harde wind en stormen. Deze golfslag kalfde stukje bij beetje de petgaten af en hierdoor ontstonden de grotere veenplassen. De Nieuwkoopse Plassen bestaat uit een aantal van dit soort veenplassen. Je vaart nu over Wije achter ’t Dorp. De grootste zijn Noordeinderplas, waar de jachthaven aan ligt, en Zuideinderplas. Op de open gedeeltes van de plassen zie je verschillende vogels van het gebied. ‘s Zomer ziet u bijvoorbeeld futen met jongen. Of zie je een visdief jagen naar vis.

Visdiefje
Open veenplassen

5Routepunt 5

Je vaart hier langs routepunt 5. Houd links aan.

Zonsondergang
Routepunt 5

6Otterparadijs

Je vaart hier langs routepunt 6.

Zie je iets in het water bewegen? Misschien is het een van de landroofdieren die Nederland rijk is: de otter. De otter zwemt ook door de Nieuwkoopse Plassen. Het is een landroofdier, maar écht gemaakt en gebouwd om te zwemmen. Overdag rust het dier aan de oever in dichte struiken of in holen van bijvoorbeeld muskusratten. De rustplaats kan per dag verschillen. Pas als de zon onder gaat, komt ie tevoorschijn. Hij neemt een duik in het water om op zoek te gaan naar onder andere de lekkerste vis. En voor de zon opkomt, zoekt ie weer een rustplaatsje ergens in de bosjes. Wil je toch de otter zien? Bekijk de camerabeelden op Facebook Nieuwkoopse Plassen of peddel de otterkanoroute!

Otter
Otterparadijs

7Fluitconcert

Je vaart hier langs routepunt 7. Houd links aan.

Hier op de Kleine Polder dobberen in de wintermaanden vaak smienten. Deze eenden zijn in de zomer in Scandinavië om te broeden, maar komen hier om te overwinteren. De smient heeft een grijsblauw lijfje, roodachtige borst en een kastanjebruine kop met gele streep. Ze worden ook wel fluiteenden genoemd, omdat ze met elkaar een flink fluitconcert produceren. Het geluid is het beste te omschrijven als een soort ‘wiéuw’.

Smient
Fluitconcert

8Vogelparadijs

Je vaart hier langs routepunt 8.

De Nieuwkoopse Plassen zijn voor veel vogels erg aantrekkelijk vanwege de diversiteit en rust. Het is een thuis voor vogels. Sommige vogels zoals de rietzanger broeden in het riet, terwijl andere vogels zoals de aalscholver graag hun nesten in de bomen maken. Om een lekker hapje te eten heeft bijvoorbeeld de zeldzame purperreiger weer de slootjes nodig om kikkers en visjes te vangen. En de aalscholver wil graag vissen op de grotere plassen waar hij diep kan duiken. Soms heeft een vogelsoort een helpende hand nodig. De zwarte stern broedt graag op grote waterplanten zoals krabbenscheer of drijvende wortels van waterlelies. Krabbenscheer houdt echter van heel schoon water, maar in de jaren ‘70 is de kwaliteit achteruitgegaan. Natuurmonumenten helpt de zwarte stern door zogenaamde broedvlotjes te plaatsen die de waterplanten imiteren. Zo kan de zwarte stern toch een plekje vinden in dit natuurgebied!

Zwarte stern
Vogelparadijs

9Hooilanden

Je vaart hier langs routepunt 9. Je kunt hier links afslaan om de route in te korten.

Hier aan de linkerkant bevinden zich naast rietlanden ook hooilanden. Dit zijn graslanden die te nat waren om bijvoorbeeld op te boeren of vee te laten grazen. Hooilanden zijn rijk aan veel kleurrijke planten. Maar ook mossen zoals veenmos. Dit mos groeit aan de bovenkant verder maar sterft dan aan de onderkant af. Hierdoor ontstaat een dikke laag veen. Om de hooilanden in stand te houden, worden ze in de zomer gemaaid en wordt het maaisel afgevoerd zodat de grond voedselarm blijft. Wanneer een hooiland te voedselrijk wordt en je niks zou doen ontstaat er bos. De grote hoeveelheid bloemen op een hooiland trekt veel insecten aan wat het een waar buffet maakt voor vogels!

Veenmos
Hooilanden

10Kleuren en geuren

Je vaart hier langs routepunt 10.

In het voorjaar zie je op de hooilanden de mooie wit rozige pinksterbloemen. Gevolgd door een explosie van felroze echte koekoeksbloemen en het uitbundige geel van grote ratelaars. De ratelaar dankt zijn naam aan het ratelend geluid dat de rijpe, droge zaden maken. Wist je dat er ook planten zijn die in de avond pas gaan geuren? Hier in de Meesloot zie je veel struikgewas en lage bomen, waaronder kamperfoelie. De bloemen van de kamperfoelie krijgen vooral ’s nachts een zoete geur en worden dan door nachtvlinders bestoven. De welriekende nachtorchis is een orchidee die ook heerlijk ruikt voor nachtvlinders.

Echte koekoeksbloem
Kleuren en geuren

11Routepunt 11

Je vaart hier langs routepunt 11.

Wilde Kamperfoelie
Routepunt 11

12Routepunt 12

Je vaart hier langs routepunt 12. 

Berkenbos
Routepunt 12

13Boerenlandschap

Je vaart hier langs routepunt 13.

Het verschil tussen het geëgaliseerde, eentonige boerenland rechts en de natuurlijke ruigte links valt hier goed op. In de ruigte jagen libellen waaronder de zeldzame groene glazenmaker op insecten. Deze glazenmaker zet haar eitjes af op krabbenscheer. Net als de zwarte stern onlosmakelijk verbonden aan deze waterplant. Op het boerenland vindt de purperreiger het ook fijn om in de slootjes op zoek te gaan naar eten.

Koeien
Boerenlandschap

14Routepunt 14

Je vaart hier langs routepunt 14.

Purperreiger
Routepunt 14

15Routepunt 15

Je vaart hier langs routepunt 15. Je kunt hier links afslaan om de route in te korten.

Blauwborst
Routepunt 15

16Broekbossen

Je vaart hier langs routepunt 16.

Wanneer je de Nieuwkoopse Plassen zijn gang zou laten gaan zou het hele gebied bos worden. Bossen in natte gebieden worden broekbossen genoemd. In broekbossen zijn voornamelijk de pioniersoorten berk en els aanwezig. Deze bomen zijn bestand tegen natte voeten. Naast water- en moerasvogels vinden ook bosvogels hier hun plek. Als je in de buurt van de broekbossen vaart, hoor je soms een koekoek, tjiftjaf en het melancholieke lied van de fitis. Vaar een tikje langzamer en luister naar de vogelgeluiden!

Broekbos
Broekbossen

17Eindpunt

Je vaart hier langs routepunt 17.

Stop onderweg naar de jachthaven eventueel op het eilandje Geitenkamp. Dit eilandje is ontstaan omdat de slootjes niet uit zijn gebaggerd en planten vanuit de kant steeds verder het water in groeien, net zolang tot de slootjes dichtgroeien. Zo ontstaat een zompige laag planten die steeds hoger wordt. Dit heet trilveen. Op den duur kun je hier gewoon overheen lopen! 

Om op het eiland te komen, leg je aan bij de aanlegplaats. Wandel een rondje over het Pimmetjespad op het eiland. Vanuit het uitkijkpunt zie je de drie torens van Nieuwkoop, twee kerktorens en de toren van het Reghthuysplein. Je ziet in de verte weer Jachthaven Plaszicht. Verderop bij restaurant Tijsterman laad je jezelf weer helemaal op met een hapje en een drankje.

De boswachters hopen dat je genoten hebt van deze route! Wil je nog meer van de Nieuwkoopse Plassen ontdekken? We hebben tal van andere routes in de aanbieding; fietsend, wandelend, in de boot of in de kano. Of ga eens mee met een van onze excursies. En wil je de boswachters van Natuurmonumenten helpen om de Nieuwkoopse Plassen mooi te houden? Steun de Nieuwkoopse Plassen en word lid van Natuurmonumenten!

Nieuwkoop
Eindpunt
logo

Ook zo genoten van deze route? Help de natuur. Ga naar nm.nl/nieuwlid.