Wilde bijen

De ongeveer 360 soorten wilde bijen in Nederland hebben allemaal hun eigen manier van leven. Maar helden zijn het allemaal, want ze bestuiven onze planten, bomen, gewassen en fruitsoorten. Zonder bijen kunnen we nauwelijks overleven. We zetten enkele helden in de spotlight.

Rosse metselbij

De rosse metselbij maakt zijn nest in holle stengels en gaten in dood hout. Dat doen ze in de natuur, maar ook in een insectenhotel. In april en mei zijn de vrouwtjes druk bezig met het bouwen van een nest. Mannetje zie je dan voor het insectenhotel rondhangen. Ze willen allemaal de eerste zijn om een pas uitgekomen vrouwtje te bevruchten. De vrouwtjes zijn vooral druk met het halen van stuifmeel bij bloemen in de buurt. Hun dicht behaarde buik ziet helemaal geel van het stuifmeel. Ze vult een broedcel met stuifmeel en legt er een eitje bij. Dan haalt ze wat leem om de broedcel af te sluiten en gaat ze verder met de volgende broedcel. Zo vult ze een stengel helemaal op met broedcellen.

Weidebij

De weidebij is er vroeg bij, al vanaf maart zoemt hij rond. Kieskeurig is hij niet. Hij bezoekt verschillende soorten planten om aan voldoende voedsel te komen. In het voorjaar haalt hij nectar en stuifmeel bij vroegbloeiende planten en struiken: wilg, sleedoorn en paardenbloem. Rond de voedselplanten cirkelen de mannetjes vlak boven de grond in vaste vliegbanen. Zo hopen ze een vrouwtje te vinden om mee te paren. Als dat is gelukt, graaft het vrouwtje een nest in de grond. Weidebijen kiezen daarvoor kale plekjes in weilanden en grasdijken. Elk vrouwtje heeft haar eigen nest, maar vaak zitten er wel meerdere nesten bij elkaar. Het vrouwtje deponeert haar eitje in het nest. Ze legt daar een voorraadje stuifmeel bij, zodat de larve die uit het eitje komt direct te eten heeft.

Heideviltbij

De heideviltbij leeft in de duinen en op droge zandgronden. Het is een piepkleine bij van maar 6 tot 7 mm, die vrij zeldzaam is en vliegt van juni tot september. Ze halen nectar bij allerlei planten die op de heide te vinden zijn, zoals struikheide, zandblauwtje en hazenpootje. Viltbijen zijn koekoeksbijen. Net als een koekoek maken ze zelf geen nest, maar laten ze anderen het werk opknappen, zoals verschillende soorten zijdebijen. Ze sluipen stilletjes een nest binnen van een zijdebij en leggen daar hun eitje. Zonder dat de ‘gastheer’ het merkt doet de larve, die uit het eitje komt, zich tegoed aan de voedselvoorraad in het nest.

Zandhommel

De zandhommel kwam vroeger in het hele land voor, nu vrijwel alleen nog in Zuid-Holland. Bijvoorbeeld op natuureiland Tiengemeten, dat niet intensief gemaaid en begraasd wordt. Zandhommels leven net als andere hommels sociaal in kolonies, in tegenstelling tot wilde bijen. In het voorjaar komen de koninginnen tevoor- schijn uit hun overwinteringsplek. Ze zijn het jaar ervoor bevrucht en leggen na hun winterslaap snel de eerste eitjes in een nest onder een graspol. Hier komen eerst alleen werksters uit, die het nest verder uitbouwen en voedsel halen. De koningin blijft in het nest en laat zich verzorgen door de werksters. Zij doet niets anders dan eitjes produceren, waar later in het seizoen nieuwe koninginnen en mannetjes uitkomen. Op een warme zomerse dag vliegen de jonge koninginnen uit. Tijdens hun ‘bruidsvlucht’ paren ze hoog in de lucht met meer- dere mannetjes. Alleen de jonge, bevruchte koninginnen zullen overwinteren. De andere hommels uit de kolonie sterven zodra het koud wordt en er geen voedsel meer is.

Robotbij

Zonder insecten die bloemen bestuiven, zijn de schappen in de winkel een stuk leger. Voor 80% van ons voedsel zijn we afhankelijk van deze kleine wezens. De achter- uitgang van insecten is daardoor niet alleen een bedreiging voor ons ecosysteem, maar ook voor onze voedselvoorziening. Wetenschappers ontwikkelden daarom de robotbij. Bij gebrek aan natuurlijke bestuivers kan zo’n mini-drone helpen bij het bestuiven van onze gewassen. Met grote precisie wordt de robotbij naar bloemen en bladeren gestuurd. Deze techniek zou toegepast kunnen worden in de verticale landbouw in kassen. Mogelijk worden robotbijen ooit ingezet als een extra team werksters voor de koningin in een kast honing- bijen. Of dit nu de toekomst is? De wilde bijen zijn hier in elk geval niet mee geholpen.