Column] Beestjes van De Bruin - Kraanvogel

Ik ben iemand die eigenlijk altijd vóór de underdog is. Als natuurbeschermer let ik vaak op de soorten of gebieden die minder populair zijn. Toen ik begon aan mijn werk als boswachter in het Fochteloërveen, ging het zo vaak over de kraanvogel dat ik juist ging kijken welke andere bijzondere dieren en planten er leven. Ik heb daarom over veel dieren geschreven, maar nog nooit over de kraanvogel. Toch moet ik bekennen dat ook ik inmiddels gegrepen ben door deze iconische trompettist. Daarnaast is het komend jaar feest, want dan broeden de kraanvogels alweer 25 jaar in Nederland!

In 2001 ontdekte de Wetlandwacht van het Fochteloërveen, Herman Feenstra, het eerste ei van de kraanvogel in het veen. Begin mei kroop er een kuiken uit het ei. Het kuiken kreeg de naam “Tsuru”, het Japanse woord voor kraanvogel. Een geweldig moment voor hoogveenherstel in Nederland want de kraanvogel was honderden jaren geleden uitgestorven in Nederland en was nu weer terug als broedvogel.

Trektocht

De kraanvogel is een trekvogel. Net als ik houden kraanvogels heel erg van Zweden, hier broeden de meeste paartjes. In de herfst trekken duizenden “kranen” vanuit Zweden naar het zuiden. De eerste stop voor veel van hen is in de omgeving van Rügen in Duitsland. Vervolgens de Diepholzer Moorniederung. Hier zitten in oktober/november wel zo’n 60.000 kranen. Is er een sterke oostenwind dan zien we ze ook veel over Nederland vliegen. De volgende stop is Lac du Der in Frankrijk. Tenslotte bereiken ze de Spanje waar ze bijvoorbeeld in Extremadura overwinteren. Dat is de theorie, maar in de praktijk blijken kraanvogels behoorlijk adaptief. Zo passen ze zich aan de klimaatverandering. We zien bijvoorbeeld dat sommige broedvogels 's winters in het Fochteloërveen blijven of maar kort weg zijn. En dan trekken ze echt niet naar Spanje. 

Geluksvogel

De kraanvogel heeft mensen altijd gefascineerd. In Japan brengt het geluk als je duizend origami kraanvogels vouwt. Het eten van kraanvogeleieren zou helpen om heel oud te worden. Een mythe die de Japanse kraanvogel bijna fataal werd. Gelukkig zijn ze nu goed beschermd. Een ander fascinerend verhaal gaat over jufferkraanvogels. In India ligt een dorp genaamd Kichan. Hier is een traditie ontstaan om overwinterende kraanvogels te voeren. In het dorp zijn enkele pleinen aangewezen als voerplek. Er komen duizenden jufferkraanvogels op af. Ook in Europa worden kraanvogels gevoerd op de pleisterplaatsen zoals Hornborgasjön in Zweden of Hortobágy in Hongarije. Niet zozeer vanuit een geloofsovertuiging of goede daad maar meer om te voorkomen dat ze schade aanrichten op de akkers van boeren.

Verzamelplek

Het Fochteloërveen is in de nazomer de grootste verzamelplaats voor kraanvogels van heel Nederland. Elk jaar neemt het aantal toe, inmiddels al meer dan 150 exemplaren. Dit is echt een prachtige ontwikkeling! Stel je voor dat we over 10 jaar meer dan 1000 kraanvogels mogen verwelkomen in de nazomer! Daar zou ik gelukkig van worden, nog beter dan 1000 origami kraanvogels. Ze kunnen veilig slapen in het natte veen en kunnen eten van de oogstresten op de akkers rondom het veen. Of toch niet? Nou dit staat wel onder druk. Er wordt namelijk steeds meer sierteelt toegepast zoals lelies en tulpen. En oogstresten worden tegenwoordig snel ondergeploegd. Soms rijst de vraag of we kraanvogels moeten gaan voeren. Een ingewikkeld dilemma.

Trompettist

Er zijn een paar natuurgeluiden die diepe indruk op mij maken. Het getrompetter van de kraanvogel staat zeker in mijn top drie, het is magisch! Op mooie windstille dagen in februari kun je dit geluid gemakkelijk horen in het Fochteloërveen. Dat is namelijk de start van hun broedseizoen. Of in het najaar wanneer er meer dan honderd kranen verblijven in het veen. Misschien is het wel “Tsuru” die je dan hoort trompetteren.

Momenteel sneuvelen er door vogelgriep veel kranen bij onze oosterburen. Laten we hopen dat de schade meevalt. Of laten we duizend origami kraanvogels gaan vouwen, misschien brengt dat geluk.

Meer Beestjes van De Bruin?

Wil je meer columns lezen van Jacob? Ga dan naar Beestjes van De Bruin.