Fort bij Abcoude in de steigers

Het bouwwerk waar ooit honderden soldaten waren gelegerd, zal in 2026 weer tot leven komen. De manschappenverblijven kunnen straks gebruikt worden als kantoren, vergaderlocatie, ateliers of ruimtes voor workshops en culturele activiteiten. De oude keuken krijgt een nieuwe functie als moderne horecagelegenheid.

Warm fort

Het is een hele klus om van dit erfgoed een droge en warme kazerne te maken. Natuurmonumenten heeft ervoor gekozen om het fort op een duurzame manier te verwarmen. Daarom zijn er in het najaar van 2025 warmtepompen op het dak van de kazerne geplaatst. Een indrukwekkende klus! Op de plek waar de pompen moesten komen, is de metersdikke zandlaag (aanaarding) op het dak tijdelijk opzijgeschoven. De bakstenen van het dak van de kazerne werden zo voor de eerste keer sinds 1885 eventjes blootgesteld aan het zonlicht. 

Van open indeling naar afsluitbare ruimtes

In de afgelopen drie maanden zijn ook de brandweeropstelplaats en de riolering gerealiseerd. Wie ooit in de kazerne van Fort bij Abcoude is geweest, weet dat de boven- en benedenverdieping bestaat uit een aantal manschappenverblijven en kruitruimtes, die in open verbinding staan met een gang. Om deze verblijven en ruimtes in de toekomst individueel te gebruiken, worden er glazen afscheidingswanden geplaatst en isolatievloeren gelegd.

Kleurhistorisch onderzoek

Cultureel erfgoed aanpassen/renoveren betekent diep in de geschiedenis van een bouwwerk duiken. Om erachter te komen welke kleuren we voor het hout- en ijzerwerk kunnen gebruiken, liet Natuurmonumenten een kleurhistorisch onderzoek uitvoeren. Om een beeld te krijgen van de toegepaste historische afwerkingen -binnen en buiten- moet er heel wat gebeuren. Door middel puncties, microscopisch onderzoek en het trapsgewijs afkrabben van verf komen alle verflagen, die in het verleden gebruikt zijn, aan het licht. Op basis van alle resultaten is een kleurenplan gemaakt.

Inscripties van soldaten

Bij de verbouwing wil Natuurmonumenten de kazerne zoveel mogelijk in de oude staat behouden met oog voor de sfeer en details. Eén van die details werd slechts een aantal jaren geleden door een fortengids ontdekt: inscripties van soldaten van vóór 1900! De soldaten hadden hun naam en het jaartal in de muur van hun manschappenverblijf gekrast. 

Originele staat behouden

Natuurmonumenten wil de kazerne zoveel mogelijk in originele staat houden. Daarom zullen de aanpassingen in het pand zo minimaal mogelijk zijn. Waar dat kan, willen we reversibele maatregelen toepassen. Dat zijn aanpassingen die ook weer weggehaald kunnen worden zonder schade aan de authenticiteit van het pand. 

Leegstand is achteruitgang

Naast Fort bij Abcoude hebben Fort Nieuwersluis en Fort bij Nigtevecht, beiden in eigendom van Natuurmonumenten, ook een andere bestemming gekregen. Dat is niet zonder reden! Natuurmonumenten wil haar forten duurzaam behouden voor de toekomst. Het concept van een waterlinie is uniek in de wereld en het is dan ook niet vreemd dat de forten van de Stelling van Amsterdam en de Nieuwe Hollandse Waterlinie samen zijn uitgeroepen tot het UNESCO Werelderfgoed Hollandse Waterlinies. Herbestemming helpt ons om Fort bij Abcoude te behouden voor de volgende generaties. Want: leegstand is achteruitgang. 

Duurzaam behouden voor de toekomst doe je niet alleen door een gebouw in goede staat te houden. Dat doe je ook door betrokkenheid en verbondenheid te creëren tussen de bezoekers en het fort. Een mooie manier daarvoor is het vertellen van verhalen en het laten beleven van die verhalen. Als het fort in 2026 weer geopend is, zullen bezoekers weer kunnen deelnemen aan rondleidingen en andere evenementen, waarin het unieke verhaal van de Hollandse Waterlinies centraal staat. 

3D-tour door kazerne

Wil je de kazerne van Fort bij Abcoude bekijken in oude staat? Bekijk dan de 3D virtuele tour door het gebouw. Je kunt virtueel rondlopen door het lege gebouw en in alle ruimtes kijken, die alleen toegankelijk waren tijdens de rondleidingen.