Ga direct naar inhoud
Nieuws

Geef zwarte sterns de ruimte in de Vechtplassen

17 november 2026 | Jelger Woudstra

Sinds een paar jaar scheren er weer meer zwarte sterns boven de Vechtplassen. Jarenlang was dat een zeldzaam gezicht, maar nu broeden ze weer in de Kortenhoefse en Ankeveense plassen. Met extra ruimte voor natuur kan de zwarte stern zich verder uitbreiden in de Vechtplassen.

Zwarte stern Nieuwkoopse Plassen

‘Als de zwarte stern ergens moet broeden, dan is het wel hier’, zegt boswachter Dirk-Jan van Roest. De Vechtplassen zijn met de afwisseling tussen grote plassen en moerasgebieden ideaal leefgebied voor de vogels. Toch waren ze tot voor kort zeldzaam als broedvogel in het gebied.

Om moerasvogels – waaronder de zwarte stern – te helpen, was Dirk-Jan de afgelopen jaren betrokken bij het herstellen van de natuur in de Kortenhoefse en Ankeveense plassen. Met succes. ‘Als ik kijk hoe het landschap in Kortenhoef is veranderd… Het is echt alsof je terug in de tijd gaat naar groot open rietlandschap, met mooie drijvende waterplanten in relatief helder water. Daar reageert zo’n soort direct op.’ Wie de Vechtplassen nu in het voorjaar en zomer bezoekt, kan de elegante sterntjes weer met een visje in de snavel naar het kroost zien vliegen.

Drijvende nesten

Normaal gesproken bouwen zwarte sterns hun nesten op drijvende waterplanten, zoals krabbenscheer. Omdat die planten zeldzaam zijn geworden, krijgen de vogels een steuntje in de rug. Op verschillende plekken werden broedvlotjes geplaatst als alternatief. Maar ook dat is geen garantie voor succes, benadrukt Dirk-Jan. ‘In het verleden is dat bij Kortenhoef ook zonder resultaat gedaan. Maar nu was het gelijk succesvol.’ En niet alleen bij Kortenhoef, want ook in de Ankeveense plassen broeden dus weer zwarte sterns. Dirk-Jan: ‘En dit jaar werd er zelfs gebroed door de veel zeldzamere witwangstern. Dat was heel tof.’

zwarte sterns

Op drijvende nesten leggen zwarte sterns meestal 2 of 3 eieren.

Baltsvluchten

In april komen de zwarte sterns weer terug uit hun overwinteringsgebieden in West-Afrika. Je kunt ze dan met de snavel naar beneden gericht boven zoet water zien vliegen. Ze speuren het water af naar voedsel. Het zijn geen kieskeurige eters, maar passen zich aan het aanbod aan. ‘Bij de Oostelijke Binnenpolders bij Tienhoeven zie je ze dan bijvoorbeeld veel libellen en vlinders vangen. Maar bij Kortenhoef eten ze bijna alleen maar kleine visjes’, vertelt Dirk-Jan.

De terugkeer in de broedgebieden is ook het startsein van een uitgebreide balts. Van baltsvluchten hoog in de lucht in groepen, tot mannetjes die de vrouwtjes visjes voeren en een gezamenlijke dans met gespreide vleugels op de grond. Daarna vliegen de vogel af en aan om voedsel te zoeken en kun je ze in de buurt van water overal in de Vechtplassen tegenkomen.

Lezing zwarte stern De Wieden

Het mannetje van de zwarte stern voert het vrouwtje terwijl zij op het nest zit.

Natuurvriendelijke oevers

Toch is het werk nog niet gedaan. De Vechtplassen liggen in de driehoek tussen Hilversum, Amsterdam en Utrecht. Bebouwing, wegen en landbouw doorkruisen het gebied. Daardoor zijn natuurgebieden niet altijd direct met elkaar verbonden. Die versnippering maakt het voor soorten moeilijker om rustgebieden en genoeg voedsel te vinden. ‘We willen sterkere natuurgebieden in dit gebied. Er is echt nog wat werk te verzetten,’ aldus Dirk-Jan.

Door grond aan te kopen kan snel winst worden geboekt, bijvoorbeeld door de aanleg van natuurvriendelijke oevers. Dirk-Jan: ‘Die zijn bij aangekochte grond snel te realiseren. In deze oevers leven libellen, waterdiertjes en kleine vissen. Ze vinden er beschutting en voedsel. En ze zijn voedsel voor de zwarte sterns. Die profiteren daar heel snel van. Het aantal paartjes zwarte sterns kan nog met tientallen groeien binnen onze gebieden. En op den duur kunnen die nieuwe gebieden ook geschikt worden voor soorten zoals de roerdomp, woudaap of noordse woelmuis.’

Help jij mee om de zwarte sterns in de Vechtplassen meer ruimte te geven? Met jouw donatie kopen we grond aan voor meer leefgebied.

Jelger Woudstra
Vierkante meter natuur bij jou in de buurt

Voor 7,50 red je al 1 m2 natuur

in de Vechtplassen