Lepelaars ringen op Griend (blog 6)

Het lijkt misschien een eenmalige activiteit, maar achter deze dag gaat jarenlange samenwerking en een schat aan wetenschappelijk onderzoek schuil. Iedere geringde lepelaar draagt bij aan een beter begrip van de soort én aan een betere bescherming van de Waddenzee.

Een groeiende kolonie op Griend

Griend is één van de belangrijkste broedeilanden voor kustvogels in de Nederlandse Waddenzee. De uitgestrekte kwelders, rust en voedselrijke omgeving maken het eiland ook bijzonder aantrekkelijk voor lepelaars.

De kolonie groeit gestaag. Vorig jaar broedden er 68 paren, terwijl de eerste indruk dit jaar is dat de kolonie is gegroeid naar ongeveer 80 broedparen. Dat is een positieve ontwikkeling, maar roept ook nieuwe vragen op. Waar zoeken deze vogels hun voedsel? Welke delen van de Waddenzee gebruiken ze? En waar brengen ze de winter door?

Juist om antwoorden op die vragen te vinden, worden jonge lepelaars geringd en soms voorzien van een GPS-zender.

Voorzichtig tussen de paarse lamsoor

Het onderzoek speelt zich af op de kleurrijke kwelder van Griend. Midden in de bloeiende lamsoor, die de kwelder in de zomer een prachtige paarse gloed geeft, wordt het vangteam opgesteld.

Met acht ervaren onderzoekers en vrijwilligers worden de jonge lepelaars rustig en zonder stress met een flexibel vangnet naar elkaar toe geleid. Het welzijn van de vogels staat daarbij altijd voorop. Zodra de vogels veilig zijn gevangen, gaat het onderzoek snel en efficiënt van start.

Tijdens deze ringactie werden 36 jonge lepelaars geringd. Er waren vele malen meer jongen aanwezig op de kwelder. Dat er zoveel grote jongen aanwezig waren, laat zien dat het broedseizoen voor veel oudervogels succesvol is verlopen.

Elke vogel vertelt een verhaal

Na het vangen wordt iedere jonge lepelaar zorgvuldig onderzocht.

De onderzoekers bepalen onder andere:

• het gewicht;
• verschillende lichaamsmaten, zoals vleugel- en tarsuslengte;
• de algemene conditie van de vogel;
• de sexe;
• Aanwezigheid van vogelgriep d.m.v. een bloedmonstertje en swab

Alle gegevens worden nauwkeurig vastgelegd en later uitgewerkt. Door deze gegevens over meerdere jaren met elkaar te vergelijken, ontstaat waardevolle informatie over de ontwikkeling van de populatie.

Ook krijgt iedere vogel een kleurring met een unieke letter- en cijfercombinatie. Vanaf dat moment is iedere lepelaar individueel herkenbaar.

Samen werken aan één groot puzzelstuk

De ringactie op Griend staat niet op zichzelf. In het hele Waddengebied worden jonge lepelaars geringd en soms gezenderd. Door gegevens uit verschillende kolonies met elkaar te combineren, ontstaat langzaam maar zeker een compleet beeld van het leven van de lepelaar.

Onderzoekers kunnen zo onder andere ontdekken:

• welke kolonies welke foerageergebieden gebruiken;
• welke delen van de Waddenzee extra belangrijk zijn als voedselgebied;
• welke rustplaatsen essentieel zijn tijdens hoogwater;
• hoe jonge vogels zich na het uitvliegen verspreiden;
• welke trekroutes uiteindelijk richting Zuid-Europa en Afrika worden gevolgd.

Deze kennis vormt de basis voor een betere bescherming van zowel de lepelaars als de gebieden waarvan zij afhankelijk zijn.

Eén jonge lepelaar krijgt een GPS-zender

Naast de kleurringen kreeg één jonge lepelaar deze week ook een lichte GPS-zender.

Deze zender stuurt automatisch locatiegegevens door, waardoor de vogel vrijwel in real-time te volgen is. Dat levert veel nauwkeurigere informatie op dan alleen ringwaarnemingen.

Hoelang blijft de vogel in de Waddenzee? Zoekt hij voedsel langs de Friese of Groningse kust? Steekt hij later over naar Frankrijk? Of vliegt hij uiteindelijk duizenden kilometers naar de overwinteringsgebieden in West-Afrika?

De komende maanden zal deze jonge lepelaar zijn eigen verhaal schrijven. Misschien wordt ie wel net zo beroemd als ‘Sinagote’, een van de eerste gezenderde lepelaars waar zelfs een heel boek over is geschreven (https://noordboek.nl/boek/sinagote/).

Waarom dit onderzoek zo belangrijk is

De Waddenzee is voor lepelaars veel meer dan alleen een broedgebied. Het is ook een onmisbare plek om voedsel te vinden, op krachten te komen en veilig te rusten tijdens de trek.

Door beter te begrijpen hoe lepelaars het gebied gebruiken, kunnen beheerders en onderzoekers betere keuzes maken voor natuurbeheer. Denk aan het beschermen van belangrijke voedselgebieden, het beperken van verstoring op cruciale momenten en het behouden van geschikte broedplaatsen.

Iedere geringde vogel levert daarom een klein stukje informatie. Samen vormen al die gegevens een enorme kennisbron die helpt om de soort ook in de toekomst een veilige plek te bieden.

Zie jij een geringde lepelaar?

Iedere jonge lepelaar krijgt een opvallende kleurring met een unieke code.

Zie je ergens in Nederland of daarbuiten een geringde lepelaar? Probeer dan de code met een verrekijker of telescoop af te lezen. Dankzij die unieke combinatie weten onderzoekers precies om welke vogel het gaat. Melden kan via Werkgroep Lepelaar (www.werkgroeplepelaar.org) – Stichting Werkgroep Lepelaar doet onderzoek naar de populatie-ontwikkeling van de lepelaars en de toestand van hun leefgebieden wereldwijd, met het uiteindelijke doel de lepelaar en zijn leefgebied beter te kunnen beschermen.

Een aflezing kan verrassende informatie opleveren. Misschien staat de vogel nog gewoon in de Waddenzee, maar misschien is hij inmiddels honderden of zelfs duizenden kilometers verder gevlogen. Iedere waarneming helpt om de trekroutes, leefgebieden en overleving van lepelaars beter in kaart te brengen.

Volg de gezenderde lepelaar via Global Flyway Network

Tijdens deze ringactie kreeg één jonge lepelaar een GPS-zender, maar in de afgelopen jaren hebben meer lepelaars een zender gekregen.

Via Global Flyway Network (www.globalflywaynetwork.org) een website die werd ontwikkeld en wordt bijgehouden door BirdEyes (www.birdeyes.org)  kunnen alle gezenderde lepelaars online gevolgd worden. Je kunt bij lepelaars (spoonbill) zelfs de ringlocaties aanklikken en in een keer een beeld krijgen van de nog actieve ‘Griend-lepelaars’. De zenders laten zien waar de lepelaars foerageren, waar ze rusten en uiteindelijk welke route ze kiezen tijdens de najaarstrek.

Misschien blijft de jonge lepelaar van Griend (met de ring NJ3V) eerst nog enkele weken in de Waddenzee. Misschien vliegt hij via Frankrijk en Spanje naar Mauritanië of Senegal. Juist doordat we de vogel kunnen volgen, leren we steeds beter welke gebieden onderweg van levensbelang zijn.

Wij zijn in ieder geval ontzettend benieuwd waar deze jonge Griender ons de komende maanden mee naartoe neemt.

 

Tekst en foto’s; Eckard Boot

Op donderdag 10 september organiseert Natuurmonumenten een expeditie naar Griend. Vaar vanuit Harlingen met ons mee naar vogeleiland Griend voor een onvergetelijke ervaring. Klik hier voor meer informatie.