Incident met geiten in de ENCI-groeve

Onderzoek naar de doodsoorzaak

De dode geiten hadden bijtwonden en waren deels opgegeten. BIJ12 is ingeschakeld om te onderzoeken welk dier hiervoor verantwoordelijk is. Er is DNA afgenomen. Het is nog niet duidelijk welk dier dit heeft gedaan. Predatie door een wolf wordt niet uitgesloten, maar dit is nog niet zeker.

Bescherming van de geiten in de ENCI-groeve

Het is niet mogelijk om de hele ENCI-groeve te omheinen met een wolfwerend hek. De groeve is 90 hectare groot, heeft grote hoogteverschillen en het terrein is zeer rotsachtig. Hierdoor is het plaatsen en onderhouden van een hek erg moeilijk. Ook zou een hek andere dieren, zoals reeën, dassen, vossen en wilde zwijnen, tegenhouden en daarmee hun leefgebied verkleinen.

Daarom is gekozen voor een begrazingssysteem met virtuele hekken. De geiten dragen een Nofence-systeem. Dit systeem geeft signalen wanneer zij de grens naderen, zodat zij weten waar deze ligt. In tegenstelling tot een fysiek hek belemmert dit systeem de geiten niet bij het vluchten. Uit eerdere testen en waarnemingen blijkt dat geiten het signaal in een noodsituatie negeren. Zij kunnen zich vrij verplaatsen en hoger gelegen plekken opzoeken. De steile rotsen en hoogteverschillen in de groeve bieden daarbij natuurlijke schuil- en vluchtmogelijkheden.

In het gebied zijn ook wolfwerende nachtkralen aanwezig. Deze worden gebruikt bij een duidelijke en directe dreiging, bijvoorbeeld bij een bevestigde wolvenwaarneming in of vlak bij het gebied. Met hulp van een herder en een herdershond kunnen de geiten dan naar de nachtkraal worden gebracht om daar veilig de nacht door te brengen.

Er is bewust gekozen voor maatregelen die passen bij de bijzondere kenmerken van het gebied en bij een situatie waarin geen wolven permanent leven, maar waar af en toe een zwervende wolf kan voorkomen. Op het moment van het incident was er geen directe dreiging.

Hoe kunnen we een incident als dit voorkomen?

Predatie kan nooit volledig worden uitgesloten. We blijven voortdurend afwegen of de maatregelen passend zijn bij het risico en het gebied. Kennisopbouw over de wolf, de geiten en het gebied helpt hierbij. Daarom analyseren we, naast het DNA-onderzoek (uitslag over 4-6 weken), ook de waarnemingen in het veld, de monitoringdata en de GPS-gegevens van het Nofence-systeem. Op basis daarvan bekijken we of extra maatregelen nodig en mogelijk zijn. Dit kan betekenen dat de geiten tijdelijk ’s nachts in de nachtkralen worden geplaatst, dat we andere begrazingsgebieden kiezen of dat het beheer wordt aangepast.

Aanvulling 11 maart 2026

Uitslag onderzoek

Vandaag zijn de onderzoeksresultaten bekendgemaakt. DNA-onderzoek wijst uit dat de drie geiten zijn omgekomen door predatie door een wolf. Extra onderzoek kan bepalen om welke wolf het gaat. Als de monsters goed genoeg zijn, doet BIJ12 verder onderzoek.

Doortrekkende wolf

Tot het moment van deze predatie waren er geen bevestigde aanwijzingen van een wolf in natuurgebied Sint-Pietersberg. Sinds de vestiging van wolven in België, Nederland en Duitsland wordt er wel rekening gehouden met de mogelijkheid dat een zwervende wolf het gebied doorkruist.

In de winter verlaten jonge wolven hun roedel om een eigen territorium en partner te zoeken. In deze periode, kunnen ze grote afstanden afleggen. In Limburg zijn maar enkele gebieden waar wolven zich mogelijk blijvend kunnen vestigen, zoals bijvoorbeeld Nationaal Park De Meinweg. Het Zuid-Limburgse heuvelland is door de versnippering van het landschap daarvoor minder geschikt. Doortrekkende wolven kunnen er echter wel voorkomen.

Monitoring en vervolg

Uit analyse van de monitoringdata en de GPS-gegevens van het Nofence-systeem blijkt dat de geiten tijdens de aanval zijn gevlucht naar een lager gelegen deel van de groeve. Dit kon niet voorkomen dat drie jonge geiten ten prooi zijn gevallen aan de wolf, maar heeft waarschijnlijk wel voorkomen dat er meer slachtoffers vielen. Dankzij het systeem konden we het gedrag van de dieren volgen en de slachtoffers snel lokaliseren.

Predatie kan in een open natuurgebied nooit volledig worden uitgesloten. We blijven daarom de situatie monitoren en de genomen maatregelen evalueren. De opgedane kennis helpt om het beheer waar nodig aan te passen en om beter samen te leren leven met een toppredator als de wolf.

Voor bezoekers

Samenleven met wilde dieren vraagt om bewustzijn van hun aanwezigheid. In het gebied leven soorten zoals das, vos en wild zwijn en er kan een doortrekkende wolf voorkomen. Daarom gelden in het natuurgebied enkele eenvoudige regels: blijf op de paden en houd honden aangelijnd. Zo blijft de kans op verstoring of een onverwachte ontmoeting minimaal.

Voor vragen kun je contact opnemen via [email protected] of telefonisch via 043 – 311 50 60.