Plannen EU-commissie brengen toekomst natuur- en volksgezondheid in gevaar

Uit woensdag gepubliceerde plannen blijkt dat de Europese Commissie de ambitie heeft om wetgeving voor natuurbescherming binnen Europa op grote schaal te ontmantelen. Met de nieuwe Environmental Omnibus en het Grids Package zet de Commissie-Von der Leyen stappen die tientallen jaren aan natuurbescherming onder druk zetten. WWF-NL, Natuur & Milieu, Natuurmonumenten, Stichting Noordzee en Vogelbescherming Nederland alarm: de voorstellen brengen niet alleen natuur en biodiversiteit in gevaar, maar ook schone lucht, schoon water en de gezondheid van alle Europeanen. Onder het mom van het stimuleren van Europa’s concurrentiekracht ‘versimpelt’ de Europese Commissie de natuurregels, maar wat het in werkelijkheid betekent is: vernietiging van natuur, biodiversiteit en minder bescherming van de leefomgeving en gezondheid voor alle Europeanen. Dit komt uiteindelijk duurzame groei en onze economie niet ten goede waarschuwen de partijen.

“We begrijpen de wens tot versimpeling, maar door de natuurcrisis verder te laten ontsporen los je problemen niet op. In tegendeel, ze zullen alleen maar groter worden. Als we overheden en bedrijven bij nieuwe projecten vrijstellen van cruciale milieuplichten schuiven we de problemen alleen maar voor ons uit.”, zegt hoofd team Nederlandse natuur WWF-NL Kirsten Haanraads namens de partijen. 

De voorstellen van de Europese Commissie staan niet op zichzelf. Ze zijn onderdeel van een bredere aanval op milieuwetgeving. Van het verzwakken van de EU-ontbossingswet tot het terugdraaien van regels voor chemicaliën en pesticiden. Deze afbraak gaat verder dan milieubeleid en ondermijnt democratische controle. Waarschuwingen van burgers en experts zijn immers genegeerd. Dat blijkt onder andere uit het oordeel van de Europese Ombudsman en uit de bijna 200.000 bezorgde reacties op eerdere signalen om de bescherming van bossen en biodiversiteit af te zwakken. 

Stress test voor kwetsbare natuur

Met de gepubliceerde plannen kondigt de Europese Commissie ook aan dat zij de Vogel- en Habitatrichtlijn onder de loep willen nemen door een zogeheten ‘stress test’ uit te voeren. Deze richtlijnen geven aan welke soorten en natuurgebieden beschermd moeten binnen Europa. Uitvoer van deze test is een stap die volgens WWF en andere natuurorganisaties grote risico’s met zich meebrengt voor de toekomst van Europa’s natuur. “Een stress­test van de Vogel- en Habitatrichtlijn dreigt de kern van Europa’s natuurbescherming te ondermijnen, omdat zij de deur opent naar versoepeling van regels die juist bedoeld zijn om kwetsbare soorten en leefgebieden te beschermen. In plaats van de robuustheid in twijfel te trekken, zou de Commissie moeten focussen op volledige en effectieve uitvoering van deze richtlijnen” aldus de partijen.

Europa op een kruispunt 

Terwijl grote industrieën voordeel halen uit de vandaag gepresenteerde versoepelingen, worden Europeanen blootgesteld aan meer giftige stoffen en verslechtert de kwaliteit van lucht en water, met grote risico’s voor de volksgezondheid. De vandaag gepresenteerde voorstellen vergroten bovendien het verlies van leefgebied, versnellen de afname van dierpopulaties en verhogen het risico dat soorten in Europa verdwijnen. Daarmee staat de EU op een beslissend kruispunt: blijft zij koploper in de bescherming van mens en natuur, of kiest zij voor kortetermijnbelangen van industrie ten koste van een gezonde en toekomstbestendige leefomgeving. WWF-NL en partnerorganisaties roepen het Europees Parlement en de lidstaten op het omnibusvoorstel te verwerpen en een einde te maken aan de afbraak van zorgvuldig opgebouwde natuurbescherming.  

Aanvullende informatie 

Links Environmental Omnibus en het Grids Package .

Het Environmental Omnibus bedreigt Europese ecosystemen en de volksgezondheid op de volgende manieren: 

Meer industriële en chemische vervuiling: Het ondermijnen van onder andere de Industriële Emissies Richtlijn laten industriële vervuiling langer bestaan. Daardoor worden gemeenschappen blootgesteld aan schadelijke emissies en toxische chemicaliën. 

Onveilig water: De aangekondigde herziening en verzwakking van de Kaderrichtlijn Water is zorgwekkend. Zoetwaterecosystemen staan onder zware druk. Verdere afzwakking verhoogt gezondheidsrisico’s en verzwakt de klimaatbestendigheid van ons landschap. 

Extra druk op biodiversiteit: Door afzwakking van de Vogel- en Habitatrichtlijnen. 

Het EU-Grids Package versnelt afzwakking verder door de manier waarop energieprojecten worden goedgekeurd aan te passen: 

• Juridische onzekerheid: In plaats van de energietransitie te versnellen, introduceren ze onduidelijke regels die misbruik mogelijk maken en botsen met bestaande milieubeoordelingsprocedures.
• Gebrek aan flexibiliteit: Starre regels beperken de vrijheid van lidstaten om hun eigen prioriteiten, zoals ruimtelijke ordening of natuurbescherming, te respecteren.
• Verzwakte milieubescherming: Meer projecten kunnen milieuwetgeving omzeilen, waardoor kwetsbare gebieden zoals Natura 2000-gebieden en vrij stromende rivieren gevaar lopen.