Vreemde trekvogel: de notenkraker
Het is herfst en de vogeltrek is in volle gang. Duizenden spreeuwen, zanglijsters, koperwieken, vinken en kepen trekken deze maand uit Noord-Europa naar en door ons land. En dit jaar kun je daar zomaar een bijzondere soort tussen ontdekken: de notenkraker.
Zie je een bruine, gespikkelde vogel, met een lange snavel en een opvallend witte kont, ongeveer zo groot als een gaai? Dan is de kans groot dat je een notenkraker hebt gevonden. Het is een vogelsoort die je normaal niet snel in Nederland vindt. Normaal zitten ze in dennenbossen door Europa, van de Ardennen tot de Alpen en Zweden tot diep in Rusland, waar ze vooral zaden eten.
‘Notenkrakers zijn helemaal geen typische trekvogels,’ zegt Ruben Vermeer, boswachter op de Veluwezoom. ‘Vermoedelijk komen deze vogels vooral uit Oost-Rusland. Het is heel bijzonder dat ze hier terechtkomen.’ Eens in de zoveel jaar is er in Nederland sprake van een invasie van notenkrakers. De grootste was in 1968, toen duizenden notenkrakers in ons land rondvlogen. Het daaropvolgende voorjaar kwamen er zelfs een aantal tot broeden in ons land. ‘Het is dus ook een buitenkans om deze soort hier te kunnen zien.’
Gedreven door voedseltekort
De vogels worden waarschijnlijk gedreven door voedseltekort in de broedgebieden. ‘Ze vliegen hier heen uit nood, op zoek naar voedsel’, legt Vermeer uit, ‘Dat maakt het ook dubbel. Je weet dat ze flink op drift zijn. Anders dan al die andere trekvogels, gaan ze waarschijnlijk niet terug naar hun eigenlijke leefgebied.’ De meeste notenkrakers zullen hun reis niet overleven. In Duitsland noemen ze dit soort trekgedrag niet voor niets een ‘Totesmigration’, de dodentrek.
Notenkraker (Nucifraga caryocatactes)
Toch hoeven we ons over de notenkrakers die nu hier zijn, nog geen zorgen te maken. ‘Ze kunnen hier prima voedsel vinden. Ze eten naast zaden ook hommels, mestkevers, larven of wespen die nog rondvliegen. Ze zijn prima in staat om voedsel te vinden’, zegt Vermeer. Hij heeft het met eigen ogen kunnen zien, want ook op de Veluwezoom vliegen dit najaar notenkrakers rond.
Genieten, met respect voor de natuur
Jammer genoeg zorgt de soort ook voor extra werk voor boswachters in gebieden waar de notenkrakers opduiken. Fanatieke vogelaars en fotografen komen er in flinke getalen op af. ‘Er lopen hier gerust vijftig of zestig mensen naar ze te zoeken. Ze gaan met fietsen de wandelpaden op of lopen zomaar een paar honderd meter de hei op om zo snel mogelijk bij de vogels te komen. Soms lijkt het besef te missen dat de vogel daar geen baat bij heeft.’
Vermeer snapt wel dat het voor veel vogelaars de eerste kans is om een notenkraker in ons land te zien. Maar dat moet dan wel gebeuren met respect voor de vogels en natuur. ‘Zolang dat zo blijft, kan ik er wel van genieten.’
