Standpunt over militaire oefenterreinen

Natuurmonumenten snapt het belang van extra ruimte voor militaire oefeningen, maar wel op de juiste plek en onder de juiste voorwaarden. Militaire oefeningen in toch al kwetsbare natuurgebieden kunnen een grote bedreiging zijn voor de natuur en biodiversiteit in ons land.  

Situatie 

In Nederland is ruimte schaars en de vraag ernaar is groot, denk aan ruimte voor woningbouw, duurzame energie en landbouw. Ook Defensie zoekt ruimte voor uitbreiding van haar activiteiten, zoals ruimte voor opslagplaatsen voor munitie, laagvlieggebieden en terreinen om te oefenen. Ook de intensiteit van oefeningen gaat omhoog. 

Nederland heeft weinig natuur, en de natuur die we hebben heeft het moeilijker dan ooit. De biodiversiteit vermindert jaar na jaar. Als het slecht gaat met de biodiversiteit, raakt dat niet alleen planten en dieren. Natuur is de basis van alle leven, ook dat van jou en mij. Zonder natuur géén voedsel, géén drinkwater en géén schone lucht. 

Probleem 

Natuurmonumenten erkent de wens van Defensie om vaker en op meer plekken te gaan oefenen. Dit moet echter wel op de juiste plek en onder de juiste voorwaarden gebeuren. Een goede locatiekeuze voor nieuwe oefenterreinen is daarom van cruciaal belang. Ook zijn er voor de militaire activiteiten randvoorwaarden nodig die negatieve effecten op natuur en milieu voorkomen en beperken. Het kan niet zo zijn dat we de weinige bestaande natuur in Nederland nòg meer onder druk zetten. Nieuwe natuur is nodig, daarin vindt Defensie ons als goede buur en bondgenoot.  

De ene soort militaire oefeningen is de andere niet. In diverse bestaande militaire terreinen gaat het heel goed met de natuur en laat Defensie zien dat ze een goede natuurterreinbeheerder is. Er is een probleem als intensieve, verstorende en vervuilende activiteiten, zoals oefenen met zware explosieven, in een gebied met zeldzame planten en dieren komen en waar nu geen verstoring is of laagvliegen in en boven kwetsbare en beschermde natuur. Dan gaan oefeningen van Defensie en natuur niet samen. Ook kunnen militaire oefeningen zorgen voor natuurbrand.  Met de voortschrijdende klimaatverandering wordt het risico hierop alleen maar groter. Dat betekent dat ook Defensie haar oefeningen en werkzaamheden zal moeten aanpassen om risico’s op brand te verkleinen. 

Wat vindt Natuurmonumenten? 

Natuurmonumenten komt op voor de natuur en biodiversiteit in Nederland. Wij roepen dan ook op natuur als bondgenoot te zien. Bij de locatiekeuzes van Defensie moeten kwetsbare natuurgebieden in Nederland worden ontzien en mogen kwetsbare plant- en diersoorten niet worden geschaad. Wij zijn ervan overtuigd dat er oplossingen mogelijk zijn waarbij zowel de natuur als de veiligheid worden gerespecteerd. 

We hebben zorgen over laagvliegoefeningen in de hele Zuidwestelijke Delta. Deze wateren zijn op wereldniveau van essentieel belang voor miljoenen watervogels en steltlopers zoals rosse grutto, zilverplevier, scholekster en wulp. We hebben ook zorgen over plekken waar een opeenstapeling van negatieve effecten is door de plannen. Denk aan bijvoorbeeld de Brabantse Wal of de Zuidelijke Veluwe. Op die plekken vinden we ruimte voor Defensie ongepast. Maar we zien ook kansen voor de natuur. Zo kan een afgesloten terrein met een munitiedepot natuurwaarden juist vergroten. Defensie kijkt ook naar de aankoop van gronden. Daar liggen kansen om natuurgebieden met elkaar te verbinden en zo een win-win voor de natuur én Defensie te realiseren. Het hangt dus af van het soort en de intensiteit van de oefeningen en de kwetsbaarheid van de natuur waar en wanneer oefeningen en natuur samen kunnen gaan. De ene soort oefening is de andere niet en het ene gebied is het andere niet. 

Wat doet Natuurmonumenten?   

We reageren op plannen van Defensie, uiten onze zorgen en bespreken met Defensie waar eventueel locaties zijn waar de natuur versterkt kan worden. Waar nodig komen we in actie zoals bij de plannen voor oefeningen met zware explosieven op de Terletse Heide. Wij staan voor de bescherming van de natuur in heel Nederland. In een aantal gevallen kunnen activiteiten van Defensie positieve effecten hebben op natuur. Maar welke effecten dat zijn hangt helemaal af van de aard, omvang en intensiteit èn van het gebied. Waar kansen liggen om de natuur te versterken door samen te werken aan nieuwe natuur, pakken we die. In de gesprekken met Defensie delen we kennis en maken onze zorgen kenbaar, zodat zij zorgvuldige keuzes kunnen maken die de natuur in Nederland maximaal beschermen. Mocht blijken dat Defensie andere afwegingen maakt waardoor de natuur onnodig en disproportioneel wordt geschaad, ondernemen we actie.