Onderzoek naar nachtvlinders op Schiermonnikoog
Nachtvlinders zijn talrijk, maar blijven vaak onopgemerkt. Op Schiermonnikoog wordt daarom al enkele jaren onderzoek gedaan naar deze bijzondere groep insecten. Met behulp van slimme technieken brengen onderzoekers hun leefwijze, aantallen en aanpassingen beter in beeld.
Jaarlijks onderzoek naar verborgen diversiteit
Sinds 2022 wordt er door de Vrije Universiteit (VU) Amsterdam jaarlijks onderzoek gedaan naar nachtvlinders op Schiermonnikoog. Verspreid over het eiland worden speciale lichtvallen ingezet om deze insecten aan te trekken. Met dit onderzoek willen de onderzoekers beter begrijpen hoe nachtvlinders zich aanpassen aan hun leefomgeving, bijvoorbeeld via camouflage, en hoe de soortenrijkdom wordt beïnvloed door roofdieren.
In Nederland leven meer dan 2000 soorten dag- en nachtvlinders, die sterk verschillen in vorm en kleur. Veel soorten zijn alleen ’s nachts actief en hebben een korte paartijd. Het grootste deel van hun leven brengen zij door als ei, rups of pop. Daardoor komen mensen nachtvlinders relatief weinig tegen, terwijl ze juist veel algemener zijn dan dagvlinders.
Meten, tellen en volgen in het veld
Voor het onderzoek worden van maart tot en met november meerdere keren per jaar tellingen uitgevoerd op 30 verschillende locaties tussen het dorp, de vuurtoren en de bunker. Zowel in het bos als in open veld worden vlinders gevangen met speciaal ontworpen UV-lichtvallen. Deze vallen trekken de insecten aan en kunnen op gezette tijden worden in- en uitgeschakeld, waarna ze tijdelijk worden afgesloten om de dieren te kunnen tellen.
Naast het tellen van vlinders verzamelen onderzoekers ook aanvullende gegevens, zoals temperatuur, lichtintensiteit en de aanwezigheid van belangrijke roofdieren zoals vleermuizen en zangvogels. Deze combinatie van gegevens geeft inzicht in de omstandigheden waarin nachtvlinders leven en hoe zij daarop reageren.
Eerste resultaten en opvallende patronen
Tot nu toe zijn al meer dan 4.500 vlinders geteld, verdeeld over ruim 300 soorten. Veelvoorkomende soorten zijn onder andere de roodzwarte jacobsvlinder, de huismoeder, de sterk gecamoufleerde wapendrager, de berkenbrandvlerkvlinder, de kleine beer, de bonte worteluil en de hazelaaruil (zie foto 2).
Hoewel de gegevens nog verder worden geanalyseerd en later in een wetenschappelijk tijdschrift worden gepubliceerd, zijn er al duidelijke patronen zichtbaar. Zo blijkt dat er in bosgebieden meer vogels voorkomen die nachtvlinders eten. Dit lijkt samen te hangen met hoe nachtvlinders hun kleuren en patronen aanpassen aan hun omgeving. Het onderzoek loopt dit jaar door tot en met september.
