Steenlopers van Schiermonnikoog zijn wereldreizigers!

Steenlopers in de haven

Steenlopers zijn vaak de eerste vogels die je ziet als je aankomt op Schiermonnikoog. Zoals hun naam doet vermoeden hebben deze steltlopers graag vaste grond onder de voeten, en de veerhaven van Schiermonnikoog is een favoriete plek om tijdens hoog water te zitten. Je ziet ze dan in grote clubs op de steiger waar ze druk babbelen, poetsen, maar ook soms lekker op hun buik liggen te slapen. Op het moment dat het water zich terugtrekt komen de steenlopers ook weer in beweging om op drooggevallen wad op zoek te gaan naar kleine garnaalachtigen en andere prooidieren. Al met al lijken ze een rustig leven te leiden, maar steenlopers blijken echte wereldreizigers!

Steenlopers met kleurringen

Sinds 2013 worden steenlopers uitgerust met kleurringen door onderzoekers van stichting Calidris en de Groningen Universiteit. Deze steenlopers krijgen een opvallende oranje vlag aan hun bovenbeen met voor elke vogel een unieke code van drie letters. Met de telescoop en enig geduld zul je in elke groep op Schier wel een vogel zien met zo’n vlag en drie letters, bijvoorbeeld vogel ‘PUT’, ‘JKC’ of ‘MAU’. Door deze vogels terug te zien kunnen we onderzoeken hoe lang vogels leven, maar ook welke periode van het jaar ze op Schiermonnikoog zitten en waar ze in andere periodes van het jaar naar toe gaan.

Hieruit blijkt dat steenlopers van Schiermonnikoog flinke uitstapjes maken. Elke zomer vliegen steenlopers naar broedgebieden in het noordpoolgebied. Afgelopen juni kregen we een melding van een vogelaar die naast zijn vakantiehuis bij de Witte Zee steenloper ‘KCL’ zag voor het derde jaar op rij. Even later lukte het hem ook om het nest van de vogel te vinden. In dezelfde maand, maar dan 2000 km naar het westen, ving een onderzoeker in Zackenberg, Oost Groenland, een steenloper op het nest, en zag tot zijn verbazing dat deze al geringd was, het was ‘HNW’! 

Doe mee: Wanneer je een steenloper waarneemt met een vlagcode, meldt deze dan vooral op de website submit.cr-birding.org , je krijgt dan een volledig overzicht waar deze vogel eerder is gezien.

Schiermonnikoog als tussenstop voor steenlopers

Tegelijkertijd waren onderzoekers van de Groningen Universiteit broedende steenlopers aan het onderzoeken in Varanger, Noord Noorwegen. Hier keken ze in het bijzonder naar de kuikens van deze vogels om te bestuderen hoe snel deze kunnen uitgroeien tot volwassen steenlopers. Ook hier is een sterke verbinding met Schiermonnikoog - een kuiken dat hier werd geringd in de zomer van 2023 werd twee jaar later door dezelfde onderzoekers teruggevangen op Schiermonnikoog! Het lijkt erop dat deze vogels Schiermonnikoog als een tussenstop gebruiken, terwijl ze de winter doorbrengen in West Afrika. Een kuiken dat afgelopen juli is geringd werd dit najaar teruggezien op een van de Kanaaleilanden, Jersey.

Steenlopers met GPS-zenders

Om nog beter te begrijpen hoe de steenlopers deze lange reizen kunnen maken heeft het onderzoeksteam van de Groningen Universiteit dit voorjaar 8 steenlopers uitgerust met zenders. Nadat deze vogels hun buikje rond hadden gegeten op Schiermonnikoog – de vogels verdubbelen in gewicht tussen maart en mei – vertrokken al deze vogels richting het noordwesten. Na een korte tussenstop op IJsland kwamen ze uiteindelijk terecht op verschillende plekken, in west Groenland, noordoost Groenland, tot in het noordwesten van Canada (Ellesmere eiland). Na weer een lange terugvlucht van bijna 4000 km landen de meeste vogels keurig op het wad bij Schiermonnikoog, waar ze nu nog steeds te vinden zijn.

In de komende jaren blijft het onderzoeksteam uitvoerig onderzoek doen hoe steenlopers zich zo snel kunnen voorbereiden op deze lange vliegtochten, en hoe belangrijk het wad rondom Schiermonnikoog is voor deze vogels. 

 

Thomas Lameris | [email protected]