Jan en Johan: ‘elke boom telt!’

“Waarom zou je geen bomen planten?” vraagt Jan aan het begin van het gesprek. “Ze bieden schaduw, zorgen voor meer biodiversiteit en zijn een prima windkering.” Jan en Johan zijn buren, beide agrariër en natuurliefhebber. Over hoe ‘elke boom telt’ is begonnen, komt dan ook een kort antwoord: “als een hersenspinsel van Johan”. 

De insteek: op boerenbedrijven in de Hoeksche Waard, waar ze beide wonen, proberen ze boeren te overtuigen om bomen en struiken te planten. In eerste instantie rondom schuren. “Maar we hopen dat op termijn dat bij boeren de liefde voor bomen weer terugkomt.” De reden dat ze zich focussen op boerenbedrijven is in hun ogen ook heel simpel: “daar is veel ruimte.” Johan komt van oorsprong uit deze regio, is zelf agrariër en kent dus alle boeren. “Dat maakt het wel wat makkelijker om in gesprek te gaan”. 

Fruit- en notenbomen

Geïnteresseerde boeren krijgen de bomen en struiken gratis, inclusief een beplantingsplan van Jan. “Ze moeten ze zelf in de grond zetten. Zo krijgen ze er net wat meer een band mee. En is de kans groter dat ze ze goed verzorgen. Met de huidige droogte hebben de wat nieuwere planten bijvoorbeeld water nodig.” In principe worden er vooral inheemse bomen en struiken geleverd. “Maar wel een heel divers palet. Zo kunnen we ook fruit- en notenbomen regelen. Dan kun je ook nog iets met de opbrengst van deze bomen.” 

Coulisselandschap

Het doel? Heel veel meer bomen en struiken in De Hoeksche Waard. Johan heeft in het verleden veel in Polen gewerkt. “Daar zie je overal nog een coulisselandschap. Dat heeft veel meer afwisseling, met gras, bomen en struiken. In Nederland zijn de bomen en struiken op een gegeven moment verdwenen. Dat leek efficiënter, maar al die planten hebben een functie. Dat is met de hitte van de afgelopen tijd wel duidelijk geworden wat betreft de schaduw en verkoeling. Uit diverse onderzoeken blijkt ook dat de opbrengst van bijvoorbeeld een aardappelveld veel hoger is, als er bomen in de buurt staan. De andere kant is ook waar. Het moet wel praktisch blijven. Bij nieuwe planten moet je er bijvoorbeeld wel rekening mee houden dat een trekker er gewoon tussendoor kan.”

Eerlijk lokaal voedsel

De financiën voor de bomen en planten worden grotendeels geregeld door Rotterdam de boer op! Een coalitie en beweging van boeren, natuurbeschermers (waaronder Natuurmonumenten) en ondernemers in de regio Rotterdam. Het doel: meer biodiversiteit op het platteland, eerlijk lokaal voedsel voor de stad en een gezond verdienmodel voor boeren die natuurinclusief werken. “Daar sluit ‘Elke boom telt’ perfect bij aan. We zijn dan ook heel blij met de samenwerking.” 

Voedselbos

En hun eigen omgeving? Johan heeft een voedselbos op z’n terrein. Jan heeft alleen de laatste jaren al een stuk of 1.000 bomen geplant. “Toen mijn vrouw en ik op de plek kwamen wonen waar we nu wonen, stond er bijna helemaal niks. De laatste boom die nog op het erf stond, ging dood. Daar was de buurvrouw blij mee. Ze had last van bladeren in haar dakgoot.”

De opbrengst

“Veel mensen vragen of al die bomen, of het voedselbos, ons al geld opleveren. Maar nee, dat is nog niet het geval als je het over geld hebt. Het levert wel een goed gevoel op. Dat we de grond net wat beter achterlaten voor hen die na ons komen. En het zorgt voor lokale verbinding. Mensen komen soms helpen, drinken koffie mee. We kunnen er zelf goed van eten. Dan heb ineens volop perziken. Een klein deel verkopen we aan restaurants in de omgeving. Dit is natuurlijk niet voor iedereen voldoende. Daarom hebben boeren langdurig perspectief nodig, voor investeringen die pas over jaren rendabel worden. Maar vanaf het allereerste moment helpt het iedereen vooruit.”

Wat kun je zelf doen? Tips van Jan en Johan

• Als je er plek voor hebt, dan is het planten van een inheemse boom of struik natuurlijk altijd een goed idee. Dat hoeft niet duur te zijn. Als je een tak van een wilg afknipt, je zet ‘m even in het water zodat ‘ie wortels krijgt en je stopt ‘m in de grond dan heb je al snel een boom.
• Wat ook helpt: doe boodschappen bij een boerderijwinkel. En vraag, als je daar toch bent, of ze misschien nog wat bomen en struiken kunnen planten op hun terrein. We vallen in herhaling, maar ze moeten dan uiteraard wel voor inheemse planten kiezen. 

Bekijk ook de video