Pacht & Perspectief : werken aan een toekomstbestendige natuur én landbouw

Natuurdoelen voorop …

In Nederland beheren natuurorganisaties zoals Natuurmonumenten natuurgronden, waarvan een deel uit graslanden bestaat.  In plaats van die zelf te beheren, worden deze vaak verpacht aan boeren. Dat betekent dat zij de grond gebruiken voor hun bedrijf, bijvoorbeeld om vee te laten grazen of gras te oogsten. Maar op deze gronden staan natuurdoelen voorop en dat levert soms een spanningsveld op. In de Loonse en Drunense Duinen liggen veel graslanden die Natuurmonumenten verpacht aan agrariërs, die aangesloten zijn bij Stichting Duinboeren. 

Maar ook een eerlijke opbrengst

Om deze natuurdoelen te halen, mogen de agrariërs bijvoorbeeld geen bemesting toepassen of pas later maaien om bloemen, insecten en weidevogels zo meer kans te geven. Daardoor is de opbrengst voor de agrariër vaak lager dan op gewone landbouwgrond. Zeker op de toch al arme zandgronden kunnen die verschillen verder oplopen. De agrariërs zijn ontevreden over de opbrengst en de kwaliteit van het gras in verhouding tot de pachtprijs die ze moeten betalen. Het project Pacht&Perspectief gaat de belangen van Natuurmonumenten en de Duinboeren, die de pachters rond de Loonse en Drunense Duinen vertegenwoordigt, beter met elkaar in balans brengen door te zorgen voor:

• Meer begrip tussen boeren en terreinbeheerders
• Betere natuurkwaliteit
• Een eerlijke verhouding tussen opbrengst en pachtprijs
• Duurzame samenwerking met toekomstperspectief

Door kennis van agrariërs, natuurbeheerders en onderzoekers te combineren, ontstaat een aanpak waar iedereen beter van wordt.

Meten is weten

Natuurmonumenten heeft niet alle graslanden verpacht. Een deel beheert zij zelf. De graslanden variëren in natuurkwaliteit, in de fase waarin het grasland zich bevindt en in bodemchemie. En naar verwachting dus ook in agrarische kwaliteit. Het Louis Bolk Instituut gaat zowel de verpachte als niet-verpachte gronden onderzoeken. Zij doen metingen naar de bodemkwaliteit, het insecten- en plantenleven en de opbrengsten van de graslanden. Door het meten en vergelijken ontstaat inzicht in wat werkt voor de natuur én voor de boer.

Op basis van die kennis worden verschillende “beheerpakketten” ontwikkeld met per pakket duidelijke afspraken over beheer, opbrengst en een passende pachtprijs.

Goede afspraken, eerlijke prijzen en wederzijds begrip

Dit project laat zien dat natuur en landbouw geen tegenpolen hoeven te zijn. Met goede afspraken, eerlijke prijzen en wederzijds begrip kan samenwerking bijdragen aan het verbeteren van de biodiversiteit, een gezondere bodem en meer perspectief voor de landbouw. De lessen uit dit project zijn niet alleen waardevol voor dit gebied, maar kunnen ook op andere plekken in Nederland worden toegepast.