Weer blijkt: hoogspanningsdraden belemmeren vogels Naardermeer

Er zijn plannen voor een nieuwe bovengrondse hoogspanningsverbinding tussen Diemen en Ens. Deze zal – zoals nu lijkt – door de noordpunt van het Naardermeer lopen. Dit is het derde vogelonderzoek op rij dat uitwijst dat een bovengrondse hoogspanningsverbinding ter hoogte van het Naardermeer slecht is voor vogels. Voor Natuurmonumenten is het een extra motivatie om op te roepen tot de aanleg van een gedeeltelijk ondergrondse verbinding. “We hebben nu over het hele jaar een beeld wat extra hoogspanningsmasten met vogels doen. En opnieuw blijkt dat zulke masten niet passen in een kwetsbaar en Europees beschermd natuurgebied als het Naardermeer. Ze verstoren belangrijke vliegroutes van vogels. Het Naardermeer is vogelrijk en we werken er als Natuurmonumenten juist hard om dit rijke natuurgebied zo mooi en soortenrijk mogelijk te houden” zegt Robbert Wijnbelt, coördinator natuurbeheer van het Naardermeer.

Resultaten in de winter

De onderzoekers geven aan dat de polders onder en rondom de hoogspanningslijn in de winter leefgebied zijn voor grote groepen ganzen en eenden. Denk aan krakeend, smient en wilde eend. Ook grote zilverreigers, blauwe reigers, knobbelzwanen en jonge lepelaars maken gebruik van het gebied. Het is dus heel rijk aan vogels, met zowel slaap- en rustplaatsen als voedselgebieden. Vogels vliegen voortdurend tussen die verschillende plekken heen en weer. Zo vlogen in het najaar duizenden kuif- en tafeleenden in de schemering van het Naardermeer naar de randmeren om voedsel te zoeken. In de winter vlogen meer dan 17.000 ganzen vanuit noordelijke slaapplaatsen over de geplande hoogspanningslijn naar het Naardermeergebied. Hoewel ze vaak hoog boven de draden vliegen, blijft er kans op botsingen bij slecht weer zoals regen, harde wind of mist, of bij paniekreacties. Vooral door de grote aantallen blijft dit een risico.

Vogels lopen meer kans om tegen de geplande draden te vliegen als ze deze vaak kruisen, bijvoorbeeld als ze dagelijks heen en weer vliegen tussen rust- en voedselplekken. De nieuwe hoogspanningslijn kan ook vogels treffen uit andere beschermde populaties. Hierdoor reikt het negatieve effect verder dan het Naardermeer.

Twee eerdere onderzoeken 

In het eerste (bureau)onderzoek zijn de risico’s onderzocht voor 15 vogelsoorten zoals de purperreiger, kuifeend, lepelaar en smient. Voor al deze soorten bleek de kans dat ze tegen de hoogspanningsdraden aan kunnen vliegen relatief hoog. Het tweede (veld)onderzoek vond plaats in het voorjaar en de zomer van 2025, tijdens de broedperiode van purperreigers, grauwe ganzen en aalscholvers. Daarin is systematisch gezocht naar dode vogels onder het bestaande tracé. Ook zijn risicovolle vliegbewegingen van vogels vastgelegd. Zo kregen onderzoekers inzicht in vliegroutes over het gebied.

Naardermeer bakermat natuurbescherming

Het Naardermeer is de bakermat van natuurbescherming in Nederland en de eerste aankoop van Natuurmonumenten. Het is een kroonjuweel waar we trots op zijn. Het heeft al vele bedreigingen gekend. Er waren plannen om het droog te leggen, het zou bijna een vuilstort worden en er waren plannen voor snelwegen en spoorlijnen door het gebied. Dankzij vasthoudend verzet van bewoners, natuurliefhebbers uit heel het land en Natuurmonumenten is het al 120 jaar behouden gebleven. Maar we blijven op onze hoede. Want ontwikkelingen in de omgeving blijven komen en stapelen zich op. Ze vragen allemaal ruimte. Samenhang en zorgvuldige inpassing is daarom nodig om te voorkomen dat de natuur aan het kortste eind trekt.

Meer lezen

Het rapport van het veldonderzoek in de winter is opgesteld door Femke van Zetten, Jan van der Winden en Maarten Hotting van Lowland Ecology Network en is hier te lezen.