‘Openstaan voor avontuur levert mooie verrassingen op’
Visionair, vernieuwer en natuurhersteller in het groot, Roel Posthoorn heeft veel betekend voor de Nederlandse natuur. Zo stond hij aan de basis van natuureiland Tiengemeten en was hij initiator van Marker Wadden. Nu Roel met pensioen gaat, blikt hij terug op baanbrekende natuurprojecten en hij geeft aanbevelingen voor toekomstige natuur.
In de jaren negentig leverde je een grote bijdrage om van Tiengemeten een natuureiland te maken. Wat dreef jou?
“Bij Rijkswaterstaat werkte ik in die tijd onder meer aan het openzetten van de Haringvlietsluizen. Met de boot op het Haringvliet kwamen we langs Tiengemeten, daar wilde ik stoppen. Ik heb er een stukje gelopen en was gelijk verkocht. De sfeer, de geschiedenis, de natuur. Er leefden al plannen om het eiland om te vormen tot natuurgebied, daar wilde ik bij zijn! Kort daarna werd het eiland aangekocht voor natuurontwikkeling en lag de vraag op tafel, hoe doe je dat? Als projectmanager bij Rijkswaterstaat werkte ik met een specialistisch team om die plannen te maken. De ontstaansgeschiedenis van Tiengemeten werd ons vertrekpunt van het plan. Parallel aan het maken van het inrichtingsplan is voor de boeren een vervangende plek gevonden. Op het moment dat het inrichtingsplan klaar was, ben ik bij Natuurmonumenten gaan werken en kon ik me ook bezighouden met de uitvoering.”
Waar ben je het meest trots op als je nu naar Tiengemeten kijkt?
“Niet alleen op de prachtige natuur en het weidse land schap, maar vooral dat het een eiland met meerdere verhalen is gebleven: de geschiedenis, bewoners en bezoekers, de veerpont, vrijwilligers én de natuur. De omvorming naar een natuureiland was een ingrijpend besluit. Dan heb je verbinding en betrokkenheid nodig. Fijn dat het gelukt is om alles een plek te geven. Het eiland is veranderd en het leven gaat door. De natuur stroomt.”
Wat heb jij met eilanden?
“Het mooiste is dat je de vaste wal achterlaat om er te komen. Het is slechts tien minuten varen naar Tiengemeten, maar je laat altijd wat los op weg naar een eiland. Dankzij Tiengemeten ben ik op meer eilanden geweest om kennis uit te wisselen en samen te werken. Daarnaast vind je op eilanden vaak bijzondere natuur en grote aantallen vogels door het ontbreken van roofdieren. Tenslotte vraagt het leven op een eiland om improvisatievermogen en pionieren. Dat vind ik prachtig. Het boek ‘Het Vogeleiland’ over het voormalige vogeleiland De Beer vind ik erg inspirerend. Het beschrijft een subliem landschap direct naast Rotterdam, het meest fantastische kustreservaat van Nederland dat volledig is verdwenen onder het zand van de Europoort. Zo’n boek is een inspiratiebron om me in te zetten voor natuurherstel. Er zijn veel krachten aanwezig om de natuur stuk te maken. Dus moet je je voor de volle 100 procent inzetten om de natuur te herstellen.”
De afgelopen vijftien jaar lag je focus op de aanleg van Marker Wadden, waarvan het eerste eiland in mei 2016 boven water kwam.
Hoe ervaar je zo’n moment?
“Ik liep vooral glunderend rond, maakte zoveel mooie momenten mee. Wat ik onderschat heb, was de brede aandacht voor Marker Wadden. Dat eerste land boven water bleek veel meer los te maken dan je vooraf kunt bedenken. Dat je bezig bent op de grens van land en water, spreekt mensen enorm aan. De media sprongen er bovenop. Het maakte nieuwsgierig juist omdat je er niet gemakkelijk kon komen. Ook wij zelf niet. We hebben als Natuurmonumenten snel een eigen boot aangeschaft. In september 2016 organiseerden wij onze eerste expeditie, een open dag waar mensen konden rondlopen op het nieuwe land. Al die honderden mensen liepen te stralen. In ieder mens zit een verlangen naar schoonheid, dat het goed gaat met de natuur en daar onderdeel van mag zijn. Marker Wadden is ontwikkeld uit liefde voor het Markermeer. Met hulp van velen, ook nu nog. En dat voel je. We ontvangen ieder jaar meerdere buitenlandse delegaties die vaak vooral geïnteresseerd zijn in de techniek en aanpak. Maar juist de op Marker Wadden voelbare positieve energie rondom natuurherstel blijft hangen. Een vogelparadijs waar mensen van harte welkom zijn.”
Heeft Marker Wadden je verwachtingen overtroffen?
“Absoluut. Vogels had ik wel verwacht, maar ik ben wel verrast door de grote diversiteit en dat de pioniers blijven komen. Ook zijn er enorme aantallen, omdat er genoeg voedsel is. Dat weten we, omdat we vanaf het begin onderzoek doen, zoals naar de visstand. Marker Wadden is een belangrijke leerschool.”
Wat motiveerde jou om je jarenlang in te zetten voor realisatie van nieuwe natuur?
“Het is mijn diepste overtuiging, dat waar wij de natuur geweld hebben aangedaan, we ook het vermogen hebben dat te herstellen. De natuur is een grote kracht. Bij het ontwikkelen van natuurlijke klimaatbuffers leerde ik dat de natuur een deel is van de oplossing. Daarnaast heb ik een groot verlangen om mensen en natuur meer met elkaar te verzoenen. En ik vind het onbestemde leuk. Geen blauwdruk, maar de ontwikkeling van de natuur volgen.”
Wat wil je Natuurmonumenten meegeven voor de toekomst?
“Natuurmonumenten kan meer het avontuur opzoeken en pionieren en steeds het beginpunt zijn van nieuwe samenwerkingen met buren, boeren, overheid en bedrijfsleven. De vereniging heeft de vrijheid en ruimte om dat beginpunt te zijn. En dat is keihard nodig. Zoek het avontuur in samenwerkingen met bijvoorbeeld het bedrijfsleven en de financiële sector, laat je verrassen. Op de tijdlijn van Natuurmonumenten is ruimte voor nog veel prachtige avonturen! Een aantal jaren geleden werd er een broedende lachstern gesignaleerd op Marker Wadden. Dat was nationaal nieuws. Voor mij werd de cirkel weer een beetje rond: de laatste broedende lachsterns zaten op Vogeleiland De Beer, uitgestorven door menselijk ingrijpen. Natuurherstel? Het kan wél.”
