Strijd om schone Dommel: Natuurmonumenten in beroep tegen lozingsvergunning Nyrstar in Pelt

De vergunning staat het bedrijf toe om schadelijke stoffen zoals chloride, sulfaat, seleen en het zeer giftige zware metaal thallium te lozen. Deze schadelijke stoffen komen in de Dommel terecht, die via Valkenswaard richting ’s-Hertogenbosch stroomt en uiteindelijk uitmondt in de Maas. De vervuiling heeft directe gevolgen voor natuurgebieden langs de beek in Brabant.

Schadelijke stoffen hopen zich op in natuur

De waterkwaliteit van de beek staat al jaren onder druk en voldoet niet aan de wettelijke normen. Natuurmonumenten beheert delen van de Dommel en omliggende natuurgebieden. Die gebieden hebben direct te lijden onder de vervuiling. “De huidige waterkwaliteit heeft een grote negatieve impact op planten en dieren die afhankelijk zijn van de beek,” zegt Jan Bos, programmamanager Dommeldal bij Natuurmonumenten. “De natuurgebieden overstromen regelmatig en daarbij blijft vervuild slib achter op de oevers waardoor schadelijke stoffen zich ophopen in de natuur.” 

Van vervuild naar rijke beek 

Tegelijkertijd wijst Natuurmonumenten op de enorme potentie van de beek. In een gezonde toestand kan de Dommel uitgroeien tot een van de rijkste laaglandbeken van de Benelux, met helder, zuurstofrijk water, natuurlijke stroming en een bodem van zand en grind. “Dan ontstaat er een leefgebied voor soorten als de gaffellibel, rivierprik, otter en zelfs de zwarte ooievaar,” aldus Bos. “Maar daarvoor moet de waterkwaliteit wel drastisch verbeteren.”

Meerdere bronnen van vervuiling

Die verbetering blijft uit, maatregelen om de waterkwaliteit te verbeteren worden niet of veel te traag uitgevoerd. Belangrijke oorzaken zijn industriële lozingen, riool overstorten, uitstroom van rioolwaterzuiveringsinstallaties en uitspoeling van meststoffen en bestrijdingsmiddelen. Daarnaast spelen veranderingen in het watersysteem een rol, zoals verminderde kwelstromen, waardoor natuurgebieden minder weerbaar zijn tegen vervuild water en verdroging toeneemt.

Vervuiling stopt niet bij de grens

Een groot deel de verontreinigingen is afkomstig uit Vlaanderen. Afgelopen september sprak een brede maatschappelijke beweging al eerder haar zorg uit over het uitblijven van maatregelen door een brief met hartenkreten te sturen aan Vlaamse en Nederlandse overheden. 

Jan Bos; “We willen dat de overheden in Vlaanderen en Nederland de komende jaren versneld maatregelen gaan uitvoeren om de waterkwaliteit te verbeteren. Het is een doorn in ons oog dat er nog altijd geen harde afspraken zijn tussen de Vlaamse en Nederlandse overheden om de waterkwaliteit structureel te verbeteren. Natuur kent geen grenzen. Besluiten in Vlaanderen hebben directe gevolgen stroomafwaarts in Nederland, maar daar is onvoldoende rekening mee gehouden.”

Met het beroep tegen de lozingsvergunning wil Natuurmonumenten druk uitoefenen op zowel Nyrstar als de Vlaamse overheid om versneld maatregelen te nemen. 

Naast Natuurmonumenten gaan ook Waterschap de Dommel, meerdere Nederlandse gemeenten langs de Dommel en Vlaamse organisaties zoals Natuurpunt en andere Vlaamse NGO’s in beroep. Bos: “We zijn blij met dit brede signaal uit zowel Nederland als Vlaanderen en hopen dat dit aanleiding is om aan beide zijden van de grens tot actie over te gaan en de Dommel een schone toekomst te bezorgen. “De Dommel heeft recht op schoon water en kan een ecologisch pareltje worden,” besluit Bos. “Maar dan moeten we nu handelen—aan beide kanten van de grens.”