Lampenbroek klaar voor de toekomst

Ook eind september is de droogte nog merkbaar. “Langere droge perioden en momenten met veel neerslag vragen om aanpassingen in ons watersysteem”, zegt Erik den Hertog, heemraad van Waterschap Vallei en Veluwe. “In Lampenbroek houden we water langer vast en geven we het meer ruimte. Daarmee maken we het watersysteem robuuster. Dat helpt tegen verdroging en bij veel neerslag. En ook de natuur profiteert daarvan.”

Natte kom

Lampenbroek ligt ten zuiden van Klarenbeek, op de overgang van de Veluwe naar het IJsseldal. Het gebied ligt van oorsprong in een laagte, waar veel kwelwater uit de Veluwe omhoogkomt. Dat maakt het gebied geschikt voor blauwgraslanden: natte, bloemrijke graslanden die rijk zijn aan bijzondere planten- en diersoorten. 

In Lampenbroek gaan natuurherstel, het versterken van de biodiversiteit en herstel van het watersysteem hand in hand. Dankzij de maatregelen wordt het kalkrijke kwelwater niet meer afgevoerd richting de IJssel en kan het weer de wortels van zeldzame planten als de blauwe knoop bereiken. Lampenbroek maakt deel uit van het Gelders Natuurnetwerk, waardoor bijzondere soorten de kans krijgen om zich hier goed te ontwikkelen.

Samenwerking met belanghebbenden

De natuur in Lampenbroek stond onder druk door een lage grondwaterstand, lange droge periodes en klimaatverandering. Planten en dieren hadden het daardoor moeilijk. “Een van die drukfactoren is dat de natuurgebieden in de IJsselvallei erg versnipperd zijn. Dat was hier ook het geval”, zegt Hans van Dijk, gebiedsmanager bij Natuurmonumenten. “Om de natuurkwaliteit in Lampenbroek te verbeteren was schaalvergroting nodig, zodat je het systeem in die hele kom kunt herstellen.”

In de kom lag ook landbouwgrond. Samen met de voormalige grondeigenaren is ruimte gemaakt voor natuurherstel. Ook omwonenden zijn betrokken bij het ontwerp van het opnieuw ingerichte natuurgebied.

Gelders gedeputeerde Harold Zoet: "Lampenbroek laat zien dat natuurherstel, waterbeheer en landbouw hand in hand kunnen gaan. Dankzij de samenwerking met grondeigenaren, agrariërs, Natuurmonumenten en Waterschap Vallei en Veluwe hebben we een gebied gecreëerd dat beter bestand is tegen droogte en extreme neerslag.”

Shovels en kraanwagens

De afgelopen jaren reden shovels en kraanwagens af en aan. De voedselrijke bovenlaag van de voormalige landbouwpercelen is afgegraven tot op de oorspronkelijke laag van zand en leem. Sloten zijn gedempt en gekanaliseerde beken, zoals de Verloren Beek, zijn weer ondiep en licht kronkelend gemaakt. Zo krijgen de oorspronkelijke kwelstromen weer ruimte. Naast de ontwikkeling van blauwgrasland is er ruimte voor andere natte, bloemrijke graslanden. In het oostelijke, laagste deel van de kom ontstaat vochtig bos, moerasbos.

Water en natuur in balans

Door de aanpassingen kan het gebied beter omgaan met natte perioden en droogte. Harold Zoet: “Boeren beschikken na de kavelruil over landbouwgrond die beter bij hun bedrijfsvoering past. Tegelijkertijd krijgt waardevolle natuur meer ruimte om zich te ontwikkelen. Dat is winst voor mens, water en natuur." De afgegraven voedselrijke bovenlaag is in de omgeving gebruikt om laaggelegen percelen op te hogen. Ook is de historische landschappelijke grens door Lampenbroek versterkt: het open gebied van de Loenense Hooilanden in de gemeente Apeldoorn en het kleinschalige landschap in de gemeente Voorst.

Klompenpad

Het klompenpad door het Lampenbroek komt terug. De oorspronkelijke loop van de route wordt vanwege de natuurherstelmaatregelen iets aangepast. Afhankelijk van de weersomstandigheden is de verwachting is dat deze eind dit jaar of begin volgend jaar weer kan worden opengesteld. Nadat de laatste aanplant van bomen en struiken is afgerond en de aangepaste routing van het pad is ingericht.