Laat water niet stikstofslot 2.0 worden

De Maatschappelijke Watercoalitie bestaat uit bedrijfsleven, bouw, natuur, de drinkwatersector, woningcorporaties, huizenbezitters, projectontwikkelaars, boeren, kenniscentra, recreatie en gezondheidsorganisaties. Op 23 juni biedt de coalitie het Watermanifest 2026 aan als petitie in de Tweede Kamer. De coalitie vraagt volksvertegenwoordigers tijdens het Commissiedebat Water op donderdag 25 juni alles op alles te zetten om te voorkomen dat waterkwaliteit het stikstofslot 2.0 wordt. 

Water is van levensbelang voor onze welvaart en ons welzijn. Toch zien we dat de waterkwaliteit stagneert en dat de beschikbaarheid van schoon water steeds verder onder druk komt te staan. Als we niet ingrijpen, dreigen dezelfde juridische en maatschappelijke problemen als bij stikstof. Dat willen we voorkomen - Watercoalitie

Wat mist in het huidige coalitieakkoord, zijn concrete maatregelen en geld om schoon en voldoende water in Nederland te realiseren. Ook de Algemene Rekenkamer merkte op dat waterkwaliteit een acuut probleem voor Nederland is en plaatste de kwestie op de Hoogrisicolijst. 

Water en natuur

Zowel waterkwaliteit als -kwantiteit zijn een belangrijke indicator voor de toestand van de natuur. Daarom onderzocht Natuurmonumenten vorig jaar hoe het er voor staat met het oppervlaktewater en het grondwater in elf van haar natuurgebieden verspreid over het land. Uit het rapport De toestand van water in Natuurgebieden blijkt dat alle onderzochte gebieden laten een matige tot slechte toestand en achteruitgang zien. Hydroloog Wiebe Borren waarschuwde dat we verdere achteruitgang van de natuur moeten stoppen om het verdwijnen van planten en dieren tegengaan. Want de schade dreigt onomkeerbaar te worden.

Vergunningen

In 2027 moet Nederland voldoen aan de Kaderrichtlijn Water (KRW), een doel dat vrijwel zeker onhaalbaar is volgens het ministerie van I&W. De slechte waterkwaliteit raakt alle Nederlanders via onze drinkwatervoorziening, de landbouw, bouw, gezondheid, recreatie en onze natuur. Bovendien waarschuwen experts voor juridische en economische problemen als Nederland niet op tijd voldoet aan de doelen van de KRW en dit maakt voldoende betaalbare huizen bouwen nog complexer. Terwijl de minister van LVVN deze week met plannen komt die de vergunningverlening rondom stikstof moeten lostrekken, ligt een nieuwe vergunningenstop op de loer als de KRW-doelen eind 2027 niet gehaald zijn zo, waarschuwen de partijen in de Maatschappelijke Watercoalitie.

Tien maatregelen

Om de watersituatie te verbeteren, een gezondere leefomgeving voor iedereen te bevorderen en te voorkomen dat de vergunningverlening wederom tot stilstand wordt gebracht, stellen de ondertekenaars tien maatregelen voor:

• Laat alle sectoren bijdragen aan het verbeteren van de waterkwaliteit.
• Zorg voor voldoende kaders en middelen.
• Kies een heldere koers met een kapitein met doorzettingsmacht.
• Maak lozingsvergunningen up-to-date en KRW-proof.
• Maak werk van toekomstbestendige landbouw.
• Krijg grip op grondwater.
• Geef duidelijkheid over bemaling, zodat bouwputten drooggepompt mogen worden en de bouw niet stilvalt.
• Pak riooloverstort versneld aan en verbeter rioolzuivering voor stoffen zoals PFAS.
• Stop funderingsschade door grondwaterstanden te stabiliseren.
• Houd voldoende en veilige recreatieve zwemlocaties in stand.

Direct actie nodig 

De opstellers van het manifest willen ook een bijdrage leveren aan schoon en voldoende water. Dit kan door water te bergen in en rondom natuur- en grondwaterbeschermingsgebieden. Door te investeren in retourbemaling in de bouw en door klimaatbestendig te bouwen. Maar daarvoor is een heldere koers vanuit de politiek en overheid een onmisbare randvoorwaarde. De coalitie roept op om niet wachten met handelen totdat de rechter daartoe dwingt. 

*De maatschappelijke watercoalitie bestaat uit: AARDige Buren, Aedes, ANWB, Biohuis, Bouwend Nederland, Caring Farmers, Caring Vets, Diabetes Fonds, Future Up, Groene Zorg Alliantie, KCAF Kenniscentrum Aanpak Funderingsproblematiek, KWF, LandschappenNL, Leisurelands, MDL Fonds, Natuur & Milieu, Natuurmonumenten, Stichting de Noordzee, Urgenda, Vereniging Eigen Huis, Vewin en Vogelbescherming NL.