Natuur als bondgenoot in het Geuldal
Drie jaar lang werkte Natuurmonumenten samen met partners en bewoners aan één helder doel: de natuur inzetten als krachtige bondgenoot tegen wateroverlast en verdroging. Met steun van de Postcode Loterij groeide het innovatieprogramma Natuurkracht uit tot een bron van inspiratie met concrete resultaten in het Geul- en Gulpdal.
Zichtbaar resultaat in het Geuldal
Drie jaar lang werkte Natuurmonumenten samen met partners en bewoners aan één helder doel: de natuur inzetten als krachtige bondgenoot tegen wateroverlast en verdroging. Met steun van de Postcode Loterij groeide het innovatieprogramma Natuurkracht uit tot een bron van inspiratie met concrete resultaten in het Geul- en Gulpdal. Vandaag zien we wat dat oplevert: een landschap dat niet alleen mooier is, maar ook beter bestand tegen extreem weer.
Van ramp naar veerkracht
De overstromingen van de zomer van 2021 staan nog scherp op het netvlies. Toen de Geul buiten haar oevers trad, werd duidelijk hoe kwetsbaar het gebied is. Tegelijk groeide het besef dat juist de natuur een sleutelrol kan spelen in de oplossing.
Met Natuurkracht is die gedachte in de praktijk gebracht. Door het aanleggen van graften, hagen, houtwallen, boomgaarden en wadi’s wordt regenwater langer vastgehouden op de plek waar het valt. Bloemrijke hellingen en struwelen versterken de biodiversiteit en vertragen de afvoer van water.
Samen maken we het verschil
Natuurkracht is een samenwerking van Natuurmonumenten, Stichting het Limburgs Landschap, Staatsbosbeheer, Natuur- en Milieufederatie Limburg, ARK Rewilding Nederland, IVN en het Wereld Natuur Fonds.
Via een laagdrempelig fonds konden ook bewoners, boeren en lokale initiatieven bijdragen. Die gezamenlijke aanpak blijkt een succes: tientallen projecten, van kleine ingrepen op erven tot grotere landschapsveranderingen, laten zien dat natuurlijke oplossingen werken. Twee mooie voorbeelden zijn de Volmolen in Epen en de boomgaard bij Priorij Regina Pacis
De Volmolen in Epen
De Volmolen in het Geuldal is de afgelopen jaren door Natuurmonumenten grondig gerestaureerd en opnieuw ingericht als een levendige ontmoetingsplek waar natuur, geschiedenis en ambacht samenkomen. Dit rijksmonument nodigt bezoekers uit om te kijken, maar vooral om te beleven.
Wat de Volmolen uniek maakt, is de herintroductie van een eeuwenoud ambacht: het vollen van wol. Door de plaatsing van een gereconstrueerde vollenbank kunnen bezoekers zelf ervaren hoe wol honderden jaren geleden met behulp van waterkracht werd bewerkt tot stevige stoffen. Ook het proces van het malen van graan is grotendeels hersteld, met een vernieuwde maalinstallatie. Zo komt de molen stap voor stap weer tot leven.
Met steun van het Natuurkracht-fonds zijn ook informatieborden geplaatst langs de klimaatwandeling, die laten zien hoe natuur kan helpen bij klimaatuitdagingen.
Van akker naar boomgaard bij Priorij Regina Pacis
Ook in Valkenburg aan de Geul laat Natuurkracht zien wat mogelijk is. In 2024 werd een akker van de zusters van Priorij Regina Pacis dankzij dit fonds omgevormd tot een hoogstamboomgaard met extensieve begrazing. Het doel: de natuur versterken én water beter vasthouden bij hevige regen.
De aangeplante bomen en hagen zorgen voor een betere bodemstructuur en helpen regenwater infiltreren. Ook zijn swales aangelegd: ondiepe greppels die water opvangen en vertragen, zodat het rustig in de bodem kan zakken. Tegelijkertijd werd kruidenrijk grasland ingezaaid.
Boswachter Guido Franck vertelt dat de maatregelen effect hebben: “Nadat de akker is omgevormd tot een hoogstamboomgaard met heggen en swales, krijgt het water langer de tijd om de grond in te zakken. Voorheen zag je na hevige regenval op het fietspad onderaan het perceel afgestroomde grond liggen. Dat is nu veel minder.”
Ook de winst voor de natuur is al zichtbaar: verschillende vlindersoorten, waaronder de braamparelmoervlinder, het klaverblauwtje en de iepenpage, trekken door de boomgaard. Zo groeit de boomgaard uit tot een plek waar natuur én waterveiligheid worden versterkt.
Blijven bouwen aan een natuurrijke toekomst
Drie jaar Natuurkracht laat zien wat er mogelijk is als we de natuur serieus nemen. Het Geul- en Gulpdal zijn groener, soortenrijker en beter bestand tegen extreem weer.
Maar het werk is nog niet klaar. Juist nu is het moment om door te pakken samen met bewoners, ondernemers en overheden. Want hoe sterker de natuur, hoe sterker wij staan.
Natuurkracht bewijst: de natuur inzetten als bondgenoot loont. Voor vandaag én voor de generaties van morgen. Dankzij de steun van de deelnemers van de Postcode Loterij kunnen we blijven bouwen aan dit soort natuurrijke oplossingen.
Volmolen
