Over Natuurmonumenten

Onderwerpen & Standpunten

Stikstof

Stikstof is een belangrijke en onmisbare bron voor al het leven op aarde. Echter in Nederland is er veel te veel stikstof. De overmaat van stikstof is afkomstig van de landbouw, verkeer en industrie. Via de lucht verspreidt stikstof zich in de omgeving wat zorgt voor grote natuur- en milieuproblemen. Zeldzame plant- en diersoorten verdwijnen met als gevolg een achteruitgang van de biodiversiteit in Nederland. Zolang de stikstofuitstoot onverminderd door blijft gaan, zal dit de natuur en de gezondheid van mensen aantasten (bron: PBL, 2012).

Situatie

Stikstofvervuiling is een van de grootste problemen voor de natuur in Nederland. Door het gebruik van mest en kunstmest komt stikstof in verschillende vormen vrij in de omgeving (bodem, lucht en water), bijvoorbeeld in de vorm van ammoniak. Ammoniak verspreidt zich door de lucht en slaat neer op oppervlaktes, zo ook in onze natuurgebieden (depositie). Sinds 1997 is er geen significante daling gemeten in de ammoniakdepositie volgens het RIVM, en in een aantal natuurgebieden neemt de ammoniakdepositie zelfs toe (bronnen: RIVM, Compendium voor de Leefomgeving).

Probleem

Ammoniak slaat dus neer in natuurgebieden, hierdoor wordt de natuur 'bemest' en dat heeft negatieve gevolgen. Planten hebben stikstof nodig om te groeien, maar een teveel aan stikstof in de bodem zorgt ervoor dat zeldzame plantensoorten (plantensoorten die goed gedijen op voedselarme grond) verdwijnen, en plaatsmaken voor andere, snelgroeiende (voedselminnende) soorten. Bijvoorbeeld een zeldzame orchidee die verdrongen wordt door de brandnetel. Planten worden niet alleen verdrongen; kwetsbare mossen en korstmossen worden direct vergiftigd. Deze verschuiving van plantensoorten kan ook zorgen voor een verschuiving van andere soorten: dieren en insecten, die van zeldzame planten leven, verdwijnen. Met name in unieke voedselarme ecosystemen, zoals heide, duinen en hoogvenen, zorgt het teveel aan stikstof voor verstoring en het verdwijnen van bijzondere biodiversiteit uit Nederland.

Aanpak voor vermindering stikstofuitstoot

Om deze negatieve gevolgen tegen te gaan is het van groot belang dat de stikstofuitstoot wordt verminderd. De overheid is het Programma Aanpak Stikstof (PAS) gestart op 1 juli 2015. Met deze aanpak wil de overheid het stikstofprobleem in de natuurgebieden met 5% verminderen en tegelijkertijd economische ontwikkelingen mogelijk maken. De aanpak is gericht op twee type maatregelen: bron- en herstelmaatregelen. De eerste is het terugdringen van de hoeveelheid stikstof bij de bron (landbouw, verkeer en industrie). Zo plaatsen boeren luchtwassers in hun stallen (bronmaatregelen). Deze luchtwassers zorgen ervoor dat een groot deel van de stikstof uit stallucht wordt gezuiverd, voordat de lucht de stal verlaat. De tweede maatregel is het herstel van schade die het stikstof heeft veroorzaakt in de natuur (herstelmaatregelen). Natuurbeheerders, zoals Natuurmonumenten, krijgen subsidie om te werken aan herstelmaatregelen om schade als gevolg van stikstofvervuiling tegen te gaan en de natuur te herstellen. Denk daarbij aan het maaien, het graven van petgaten of de aankoop van natuurgebieden.

Wat doet Natuurmonumenten?

Natuurmonumenten is betrokken bij het PAS; als terreinbeherende organisatie in de uitvoering van herstelmaatregelen, en als voorvechter van een gezond, leefbaar en biodivers Nederland. Hoewel niet al onze aanbevelingen door de overheid zijn meegenomen in het beleid, zie ook onze zienswijze op het Programma Aanpak Stikstof (PDF), de brief naar de Tweede Kamer (PDF) van 3 september 2015 en de brief naar de Tweede Kamer 16 februari 2017 - is onze stellingname ‘afspraak is afspraak’. We zijn als Natuurmonumenten blij dat we nu aan de slag kunnen met herstelmaatregelen om verdere achteruitgang van de natuur in veel gebieden tegen te gaan. Natuurmonumenten doet veel in de natuur om schade door stikstof binnen de perken te houden. Zo maaien we in duingraslanden vaker en voeren het maaisel af, zodat er niet nog meer voedingsstoffen, zoals stikstof, achterblijven. Maar dit zijn tijdelijke maatregelen die ervoor zorgen dat bepaalde plant- en diersoorten kunnen overleven. Volgens ons zijn effectgerichte maatregelen, zoals bronmaatregelen, een onmisbaar onderdeel van de aanpak. We maken ons echter zorgen over de daadwerkelijke uitvoering van de brongerichte maatregelen. De werking van het PAS, wat betreft de daling van de stikstof, moet daarom goed gevolgd worden. Wij vinden dat sectoren die stikstof uitstoten ook daadwerkelijk moeten zorgen voor de daling.

 

word nu lid