Over Natuurmonumenten

Onderwerpen & Standpunten

Zeewierteelt

Zeewier wordt wereldwijd geproduceerd en gebruikt voor allerlei toepassingen, zoals voedsel en biobrandstof. Ook in Nederland groeit de interesse voor zeewier en de ontwikkelingen gaan hard. Dit biedt kansen voor biodiversiteit en duurzaamheid op zee.

Situatie

Zeewier wordt geteeld op een ‘akker’ in zee, in kwelders en in hangculturen aan pontons (drijvende platforms). Het kan ingezet worden voor een allerlei toepassingen. Zeewier is zeer eiwitrijk en daarom een belangrijke bron voor voedsel. Denk bijvoorbeeld aan sushi of een zeewierburger. Ook kan zeewier een grondstof zijn voor bouwmaterialen en het opwekken van groene energie, zoals biomassa.

Op dit moment wordt in Nederland zeewier vooral op kleine schaal geteeld. Bijvoorbeeld bij de experimentele zeeboerderij de Wierderij, in Schelphoek in de Oosterschelde. Maar de ontwikkelingen gaan hard en in Nederland is er de wens om zeewierteelt flink op te schalen. Het kabinet heeft de komende vier jaar, vijf miljoen euro beschikbaar gesteld voor de ontwikkeling van een duurzame zeewiersector in Nederland.

Wat vindt Natuurmonumenten?

Natuurmonumenten vindt het mooi dat de natuur, in dit geval zeewier, een inspiratiebron is voor allerlei praktische toepassingen. We vinden het belangrijk dat het telen van zeewier op een duurzame en verantwoorde wijze gebeurt. Zeewierteelt kan gezien worden als een vorm van landbouw op zee. Natuurmonumenten ziet kansen voor zeewierteelt-projecten die bijdragen aan een gezond,  biodivers  en duurzaam zee-ecosysteem. De zee is een kwetsbaar ecosysteem, waar we zuinig op moeten zijn. Daarom is het essentieel dat de locaties voor zeewierteelt heel zorgvuldig worden gekozen.

Natuurmonumenten is voor zeewierteelt op die plekken waar er naast economische ontwikkeling ook ecologische voordelen zijn. Zeewier vervult allerlei ecologische functies die slim ingezet kunnen worden. Zo kan zeewier een schuilplaats bieden voor vissen en een kraamkamerfunctie vervullen. Ook houdt zeewier sediment vast en dempt het golven. Daarnaast neemt zeewier nutriënten, zoals stikstof en fosfaat, op. Zeewier slaat ook CO2 uit de zee op, waarmee het mogelijk kan bijdragen aan vermindering van verzuring van de zee.

Wij raden daarom aan om zeewier op die plekken te telen waar deze ecologische functies van pas kunnen komen, bijvoorbeeld op zeer nutriëntrijke plekken in zee die ecologisch niet kwetsbaar zijn. Ook lijkt het telen van zeewier in windmolenparken kansrijk en natuurontwikkeling te bevorderen (bron: WUR). Voor een duurzame oogst is het van belang dat erg geen extra meststoffen in de zee terecht komen en dat alleen zeewiersoorten die van nature voorkomen in de Nederlandse wateren (inheemse soorten) worden geteeld. Het oogsten moet voorzichtig gebeuren: handmatig, pleksgewijs, zonder verstoring van fauna etc. (bron: Natural England).

Natuurmonumenten vindt zeewierteelt niet passen in kwetsbare, beschermde natuurgebieden, zoals de Waddenzee, Eems-Dollard, Delta en de Noordzeekustzone. Intensieve teelt van zeewier in deze beschermde gebieden (Natura 2000) staat op gespannen voet met, de voor deze gebieden, vastgestelde natuurdoelen. Het telen van zeewier kan namelijk negatieve effecten hebben op een ecosysteem, bijvoorbeeld omdat bij intensief oogsten juist weer soorten verdwijnen. Bij grootschalige wierteelt in Azië is al gebleken dat het toevoegen van meststoffen in zee schadelijk is voor de omgeving (WUR). Ook is het denkbaar dat het onderwaterleven minder licht en nutriënten ontvangt als er veel zeewier in het water zit. Op de lange termijn kunnen er soortverschuivingen plaatsvinden, vooral bij grootschalige teelt, waardoor het ecosysteem verandert, wat mogelijk een afname van de biodiversiteit tot gevolg heeft. Aanvullend pleiten wij voor een goede landschappelijke inpassing van de pontons waaraan zeewier gekweekt wordt.

De teelt van zeewier staat nog in de kinderschoenen. Voorzichtigheid is dus geboden, want het is nog niet duidelijk wat de daadwerkelijke effecten zijn. Wij adviseren daarom een continue monitoring van de gevolgen voor het mariene ecosysteem. Wil je meer weten? Kijk op de website van WUR voor meer informatie over de zeewierteelt

Zeegras is een soort waterplant die op de zeebodem groeit. Het is dus geen zeewier. Zeegras kwam natuurlijk voor in Nederland en heeft een hoge ecologische waarde vanwege  de rol als kraamkamer, schuilplaats én zogenaamde biobouwer (lees ook hier voor meer uitleg). Helaas is zeegras op veel plekken in Nederland verdwenen door schimmelziektes en een slechte kwaliteit van het zeewater. Natuurmonumenten zet zich in voor het herstel van zeegras in de Waddenzee. Omdat zeewierteelt een verstorend effect heeft op zeegras (lichtconcurrentie, verstoring met oogst), vinden wij zeewierteelt niet passen in die gebieden die kansrijk zijn voor zeegrasherstel.

Lees meer over het zeegrasherstelproject van Natuurmonumenten, de Waddenvereniging en de Radboud Universiteit Nijmegen. Met ondersteuning van het Waddenfonds en de Waddenprovincies.

word nu lid