Cookies op Natuurmonumenten.nl

Natuurmonumenten respecteert de privacy van jouw gegevens

Waarom cookies? Ze worden gebruikt om de website en jouw browserervaring te verbeteren, om te integreren met sociale media en jou relevante advertenties te laten zien die op je interesses zijn afgestemd. Klik op "Ik wil een optimaal werkende website" om cookies te accepteren en direct door te gaan naar de website of klik op de link om jouw voorkeuren voor cookies te wijzigen.Meer uitleg over cookies

Kies jouw cookie instelling

Kies eerst de cookies die je wilt toestaan
Wandelen

Historische wandelroute Bergherbos

Historische wandelroute Bergherbos

4.3 km

Waar

Achterhoek

Wandelen

Historische wandelroute Bergherbos

Prachtige route voor liefhebbers van een stevige boswandeling. De route kent een aantal flinke klimmetjes en voert je langs sporen uit het rijke verleden van het Bergherbos. Tekst en foto's helpen je het bos met andere ogen te bekijken.Deze route is ook beschikbaar voor je smartphone. Download daarvoor de gratis NatuurRoutes app van Natuurmonumenten.

Prachtige route voor liefhebbers van een stevige boswandeling. De route kent een aantal flinke klimmetjes en voert je langs sporen uit het rijke verleden van het Bergherbos. Tekst en foto's helpen je het bos met andere ogen te bekijken.

Deze route is ook beschikbaar voor je smartphone. Download daarvoor de gratis app van Natuurmonumenten.

Praktische informatie

Bereikbaarheid

  • START

Startpunt

Parkeerplaats Hettenheuvel: Toon op kaart

Aanrijdroute auto

De parkeerplaats is bereikbaar via de N815, tussen Zeddam en Kilder. Rij via de A18 en neem afslag 2 richting Zeddam/Kilder.

Aanrijdroute openbaar vervoer

Er is een bushalte in het dorp Kilder.

De route

 Startpunt

1Hakhout

Je loopt door een bos dat in het verleden is gebruikt als eikenhakhoutbos. Hakhoutbomen zijn te herkennen aan een meerstammige vertakking vlak boven de grond of aan een verdikte vervormde voet. Om de 8 tot 15 jaar werden de uitlopers laag bij de grond gekapt en gebruikt. De resterende stobbe liep opnieuw uit, waarbij de staken jaren later weer werden geoogst. De bast van de eiken werd gebruikt voor de looizuurproductie, die nodig was in de leerlooierijen. Het geschilde hout werd onder andere gebruikt voor bezemstelen, palen en brandhout. Het dunnere hout werd als takkenbossen verkocht aan de bakkers voor het stoken van ovens. Het schillen van de eik, eekschillen, gebeurde in het voorjaar als de sapstroom op gang kwam. Tot half juni, daarna ging de schil te vast zitten. Door de eikenstammen op een stuk ingegraven beukenstam te slaan werd de bast losgeklopt. Eekschillen werd tot ongeveer 1910 door veel inwoners uit de voormalige gemeente Bergh uitgeoefend en was een belangrijke bron van inkomsten. Het kloppen gebeurde door vrouwen en kinderen. Geen sinecure. Het was ruw werk waarbij de handen snel kapot gingen, onder koude omstandigheden. De eekschillers stonden met hun benen in een kuil om rechtop te staan bij het slaan.Wandel almaar rechtdoor tot je niet verder kunt, ga dan naar rechts en meteen weer naar links. Even verderop weer naar rechts.
Hakhout
Hakhout
Hakhout

2Zaaibedden

In het bos zie je een afwisseling van greppels en aarden wallen. Ongeveer 200 jaar geleden met de hand gegraven, als zaai- en plantbedden. In de greppels zie je de boomsoorten die van veel vocht houden, zoals fijnspar. Op de hoger gelegen wallen groeien soorten die van droogte houden, zoals eik en grove den. In de 18e en 19e eeuw konden de toenmalige eigenaren van Huis Bergh, de Duitse adellijke familie von Hohenzollern – Sigmaringen, een groot aaneengesloten bosgebied verwerven. De markebossen, toen niet meer dan begroeide heide met hier en daar een boom. Hier werd voortvarend begonnen met de herbebossing van grove dennen voor mijnhout en eiken voor hakhout voor looizuurproductie. Later zijn ook andere boomsoorten als fijnspar en Europese lariks ingebracht en werd een deze nieuwe vorm van bosbeheer toegepast.Ga meteen het eerste pad links en dan weer rechts. Negeer een zijpad aan je linkerhand.
Zaaibedden

3Mijnbouw

Links van het pad groeien grove dennen. De grove den was een inheemse boomsoort die in de Middeleeuwen uit ons land verdween. In de 18e en 19e eeuw is de boom veel aangeplant voor de houtproductie. Het hout van de grove den staat bekend als grenen. De stammen werden gebruikt om de gangen in de steekoolmijnen in Zuid-Limburg te stutten. De boomstammen waarschuwden voor instortingsgevaar: het hout kraakt voordat het breekt. Zo konden mijnwerkers tijdig een veilig heenkomen zoeken. Rond 1970 zijn veel steenkoolmijnen gesloten en is deze houtmarkt in Nederland ingestort.Ga het eerstvolgende pad rechtsaf, bij de volgende kruising rechtdoor. Buig met het pad mee naar rechts. Je komt op een lang, kaarsrecht pad dat je vrij snel bij de eerste mogelijkheid rechtsaf verlaat.
Mijnbouw
Mijnbouw
Mijnbouw

4(Gruwel)namen

De Dassenboomse Allee is een oude weg met veel hoogteverschillen. Iets verderop aan deze weg staat ook de zogenaamde Dassenbeuk. Een rode beuk, vernoemd naar deze allee en met de verwijzing naar de dassen die hier leven. Eind 18e eeuw werden enkele nieuwe rechte wegen aangelegd vanaf het jachtverblijf Montferland. De Dassenboomse Allee gaat na het jachtverblijf over in Montferlandese Laan. Later werden delen van het bos voorzien van een nieuw padenpatroon ten behoeve van de houtwinning. In oude verhalen was het Bergherbos lang niet zo rustgevend zoals we deze nu ervaren, maar gebieden van mysterie en bange gebeurtenissen. In de beschutting van het bos hielden zich de vluchtelingen op, de ondergedoken deserteurs, de stropers, de smokkelaars, de houtdieven, de rovers en de schelmen. Een bonte stoet van marskramers, seizoenarbeiders, handelaren, dienstvolk en zwervers nam reizend de kortste weg door de bossen. Reizend over boswegen met zaken van waarde was een riskante onderneming. Het was dan zaak een forse moersleutel dicht bij de hand te hebben, of een stok of bijl en dikwijls een kwade hond. In verschillende oude bosnamen weerklinkt nog de angst over de gruwelijke gebeurtenissen, zoals Moordkuil, Schelmsdennen, Stropzonder, Donderkuil.Het pad dat je net bent ingeslagen, volgen. Negeer een pad naar rechts en een naar links; ga bij de kruising rechtdoor.
(Gruwel)namen

5Bomen van naam

In dit deel van het bos zie je verschillende markante oude bomen staan, zoals deze twee schitterende exemplaren. Veel van deze monumentale bomen hebben hun voortbestaan te danken aan de oude eigenaren van het Bergherbos. Zo ook de Johannabeuk. Het verhaal gaat dat deze boom niet is gekapt omdat Johanna van Heek, de dochter van de vorige eigenaar van het Bergherbos, zich heeft verzet tegen de kap van deze beuk.Neem het derde bospad rechtsaf, richting het uitzichtpunt.
Bomen van naam
Bomen van naam

6Kale Jacob

Uitzichtpunt ‘Kale Jacob’ op 75 meter hoogte, ten noorden van de top van de Hettenheuvel, verwijst naar de gelijkenis van een kaal hoofd. Waar de naam Jacob vandaan komt is een raadsel. Hier geniet je van prachtige uitzicht over het rivierdal van de Nederrijn naar de heuvels van Veluwezoom, met zicht op Didam en Doesburg. Langs het pad zie je op verschillende plekken nog restanten van het verleden, uit de tijd dat de bossen nog kaal waren en de bodem vooral met heide was begroeid: struikheide. Wil je de struikheide in bloei zien staan? Kom dan half augustus. Je zult zien dat vlinders en bijen hier graag van de nectar komen snoepen.Na het uitzichtpunt vervolg je het pad, aan het einde naar rechts en daarna naar links; neem de tweede afslag rechts.
Kale Jacob
Kale Jacob

7Eindpunt

Je bent bijna aan het einde van de historische wandeling door het Bergherbos; neem het tweede pad linksaf en wandel almaar rechtdoor tot je weer bij de parkeerplaats bent. We hopen dat je fijn hebt gewandeld. Voor meer mooie routes, kijk verder op deze site of in de routeapp (natuurmonumenten.nl/routeapp).
4.3 km

Historische wandelroute Bergherbos