Wandelen

Ommetje Geuldal

  • Honden welkom, mits aangelijnd
Wandelen

Ommetje Geuldal

Pak je smartphone en download deze fraaie wandeling die je langs de Geul in Zuid-Limburg voert.

Wandel deze route met onze route app

Bezoekersinformatie

Bereikbaarheid

De route

 Startpunt

1Herberg de Smidse

Begin of eindig je wandeling door het geuldal met een kop koffie en Limburgse vlaai bij deze markante herberg: 100% Zuid-Limburg!

Aan de overkant van de weg begint de wandelroute door het veld naar de Volmolen. Je passeert de Terzieterbeek.

De Smidse
Herberg de Smidse

2De Volmolen

Tegenwoordig is de Volmolen een graanmolen maar vroeger diende deze om er stoffen te "vollen". 

OUD AMBACHT
Vollen (of vilten) is een oude techniek om wol te kunnen verwerken. 
Vroeger werden hiervoor volmolens gebruikt. Vollen verbetert de kwaliteit van geweven wollen stof. De stof werd daarvoor in grote eiken kuipen gelegd, die gevuld waren met een mengsel van volaarde (een soort klei), lijnzaadolie, ranzige boter, urine en water. Stampers, aangedreven door de waterkracht van de Geul, drukten de stof plat. Veertien uur later waren de wollen lakens viltig, ruwer en sterker.

WAT EEN GEUR AAN DE GEUL!
De voor het vollen benodigde urine en ranzige boter loosde men na gebruik in de Geul. Niet vreemd dus, dat de Volmolen buiten de dorpskern van Epen is gebouwd!

Kijk voor openingstijden van de molen op natuurmonumenten.nl/geuldal

Foto: Gemma Prevos
De Volmolen

3Kleine beekjes

Op de hoogste plekken in het Geuldal ontspringen tientallen hele kleine bronbeekjes. Zelfs die hele kleine stroompjes hebben een eigen naam, zoals hier de Klopdriescherbeek en verderop de Limbergbeek.

Bij deze stroompjes groeien vaak bijzondere planten, zoals de beekpunge.

Beekpunge
Kleine beekjes

4Holle weg

Deze eeuwenoude wegen zijn zeer karakteristiek voor het Zuid-Limburgse heuvellandschap. 

De holle wegen zijn in de loop der tijd ontstaan door inslijting. Meestal als erosiegeul (grub): hemelwater zocht van bovenaf de weg van de minste weerstand naar beneden. 

Ook werden de holle wegen steeds verder uitgesleten door de landarbeiders die naar boven en beneden liepen met hun karren vol gewassen van het veld.

DIEREN EN PLANTEN 
De holle wegen zijn voor allerlei dieren nuttig. De das vindt er een plek voor zijn dassenburcht. De hazelmuis kan in deze bosranden zijn nest bouwen. En vleermuizen vinden er insecten of gebruiken de wegen om overheen te trekken. Ook bieden de holle wegen met hun wilde begroeiing een mooie schuilplek voor vogels als de tjiftjaf, die je nu hoort.

Holle wegen
Holle weg

5Maretak

Wie kent de maretak niet? Als mysterieuze plant die door druïden wordt geplukt, bekend uit Asterix en Obelix. Of als mistletoe, de plant waaronder je rond Kerst zonder gène gekust mag worden.

In Zuid-Limburg kom je de plant regelmatig tegen. Hij zorgt voor een bijzonder schouwspel van grote groene bollen in de bomen. Helemaal opvallend als bomen zelf nog niet in het groen staan, want deze 'bollen' blijven het hele jaar groen en vallen dan  extra op.

De maretak is een halfparasiet, hij haalt water en  enkele andere voedingstoffen 'uit' zijn gastheer. Als er niet teveel maretak in een boom hangt, dan is dat niet direct schadelijk voor de boom.

Maretak
Maretak

6Kronkelende Geul

De natuur en het landschap worden hier bepaald door de Geul, Nederlands enige bergbeek. Deze prachtige beek ontspringt in België en wordt gevoed door ongeveer 130 kleine beekjes, zoals je die eerder op de route al zag. Bovendien loopt overtollig water van de hellingen naar beneden in de beek. 

Langs de Geul komt onder andere het zeldzame zinkviooltje voor. De camping aan de overkant van de Geul heet niet voor niets 't Zinkviooltje! Er zwemmen en paaien ook verschillende vissoorten in het snelstromende water; een lust voor de jagende IJsvogel op een takje boven de beek.

Geul met steile wand
Kronkelende Geul

7Heimansgroeve

Achter het hekje vind je de Heimansgroeve. Deze voormalige steengroeve is vernoemd naar één van de mede-oprichters van Natuurmonumenten, Eli Heimans. De groeve zelf is in beheer van het Limburgs Landschap.

OUDSTE STUKJE NEDERLAND
Hier in de Heimansgroeve komen gesteentelagen aan de oppervlakte die tijdens het Carboon, zo'n 330 miljoen jaar geleden, zijn ontstaan!

AARDBEVINGEN
Onder de groeve bevindt zich een seismologisch meetstation van het KNMI, dat aardbevingen registreert.

Heimansgroeve
Heimansgroeve

8IJsvogel

Door het snelstromende water ontstaan in de kronkelende Geul steilwanden. Deze hoge wanden zijn de perfecte leefplek voor oeverzwaluwen en de ijsvogel. 

BLAUWE FLITS
De zeer schuwe ijsvogel is prachtig om te zien. Helaas zie je hem vaker als een blauwe schicht voorbijflitsen, dan dat je hem stilzittend kunt bewonderen. Deze schitterende vogel vliegt niet in een rechte lijn over de beek, maar volgt tijdens zijn vlucht heel fraai de kronkelende stroom van het water!

Zijn naam dankt hij zeer waarschijnlijk aan de metaalblauwe kleur van zijn verenkleed. De naam is een verbastering van het Germaanse Eisenvogel, ijzervogel.

IJsvogel met vis
IJsvogel

9Grensbomen

In het landschap zie je vaak solitaire (alleen staande) bomen, meestal imponerende eiken. 

Deze bomen kun je niet zomaar verplaatsen en werden daarom vroeger geplant als natuurlijke grenspaal voor kavel- en landgrenzen. Met een grenssteen kon je namelijk veel makkelijker smokkelen en je stuk land stiekem uitbreiden!

grensbomen
Grensbomen

10Dassenwissels

Hier in het Geuldal komen dassen voor. Deze dieren leven in families in burchten. Je zult een das niet snel zien, maar uitgegraven burchten in de helling en routesporen langs de hagen verraden zijn aanwezigheid. De wildpaadjes die zij in het landschap hebben gesleten noem je ook wel wissels.

SPEUREN NAAR SPOREN
Let vanaf dit punt goed op openingen in de haagjes langs de rand van weg. Daar kun je zomaar in het prikkeldraad dassenharen zien hangen! 

Je herkent dassenharen aan hun kleur. De (dek)haren op de rug, die vaak aan de prikkeldraad blijven hangen, zijn namelijk zwart-grijs-wit gekleurd.

Das
Dassenwissels

11Terugkijken

Vanaf deze plek kun je mooi terugkijken op de route die je hebt gelopen. Volg met je blik het pad naar beneden en ontdek het bruggetje en de boom met de maretak, die je eerder op de route bent tegengekomen.

Geuldal overview
Terugkijken

12Molentak

Als je de Geul volgt, zie je dat de beek bij een sluisje splitst: de stroom 'linksaf' is de molentak; rechtsaf stroomt de Geul. 

Vanaf de molentak stroomt het water naar de Volmolen enkele honderden meters verder. De molentak kan open of dichtgezet worden, afhankelijk van de hoeveelheid water die er door stroomt.

Molentak (Gemma Prevos)
Molentak
logo

Ook zo genoten van deze route? Help de natuur. Ga naar nm.nl/nieuwlid.