Natuurgebied

Zwanenwater

Zwanenwater duinmeren

Twee blinkende duinmeren

Het Zwanenwater verrast mij nog elke dag, ook na 25 jaar als boswachter. Hier liggen de twee grootste natuurlijke duinmeren van West-Europa. Het uitzicht over deze meren is altijd anders. Iedere dag landen er nieuwe vogels. En vanaf juni bloeien de orchideeën met duizenden tegelijk, een grandioos gezicht. Kom eens kijken, het Zwanenwater is in elk seizoen een wandeling waard.

Lucien Knol

Boswachter van dit gebied

Meer over Zwanenwater

Vogels kijken vanaf het water

Het Zwanenwater is een geweldige plek voor vogels te spotten. Allerlei soorten komen hier tot rust tijdens de trek of bouwen hier hun nest. Er liggen drie overdekte vogelkijkhutten, deels in het water van waaruit je de vogels ongestoord kunt bekijken.

Wandelroute met vogelkijkhutten

Mee met de boswachter

Wil je de geheimen van het Zwanenwater echt leren kennen? Ga dan mee met de boswachters. Er zijn regelmatig excursies door bijzondere stukken duin, ook voor kinderen.

Bekijk de activiteiten
filter plus

Eldorado voor orchideeën

In het Zwanenwater barst het ’s zomers van de bloeiende planten, waaronder elf soorten orchideeën. Met duizenden tegelijk geven ze de hooilandjes vlak langs de paden veel kleur.

filter plus
Zwanenwater

De mooiste routes

  • Wandelen

    Wandelroute Zwanenwater, vlakbij Callantsoog

    Wandeling door de duinen. Geniet onderweg van orchideeën, vlinders en vogels.

    • 5 km
  • Over het gebied

    Natuurgebied het Zwanenwater ligt in de Noord-Hollandse duinen bij de kustplaats Callantsoog. Een heel divers duingebied van 600 hectare met uitzichten vanaf duintoppen, bloemrijke duinvalleien, heideveldjes en moerasbosjes. Blikvangers zijn de twee duinmeren. Je ziet het allemaal langs de twee wandelroutes. Midden in het duingebied liggen de twee grootste natuurlijke duinmeren van West-Europa: het Eerste Water en iets zuidelijker het Tweede Water met het Bokkeneiland. Ze zijn in de loop van de 18de eeuw ontstaan door stijging van het grondwater en regenwater dat bleef staan, net achter de zeereep.

    Lepelaarskolonie in het Zwanenwater

    Vanaf het begin af aan trokken de zoetwatermeren veel vogels. Beroemd zijn de lepelaars die hier in de jaren zeventig in kolonie broedden, destijds een van de weinige plekken in Nederland. In die tijd waren er echter ook bouwplannen. Dat werd gelukkig voorkomen dankzij een grootschalige ledenactie. Met de aankoop in 1973 stelde Natuurmonumenten het Zwanenwater veilig. De meren zijn in de jaren 2007-2009 schoongemaakt en bevatten nu schoon water met daaromheen mooie moerasnatuur.

    Vogels spotten in het Zwanenwater

    Voor het zien van vogels moet je echt in het Zwanenwater zijn. Er broeden jaarlijks meer dan 75 soorten en het gebied ligt op de route van talloze trekvogels. Die vinden in de duinmeren voedsel en rust. In de winter zie je veel watervogels op de meren: smient, slobeend, grote zaagbek en met een beetje geluk grote zilverreigers. Op het Bokkeneiland broeden in het voorjaar honderden aalscholvers in een kolonie en enkele lepelaars. In april kun je de opvallende blauwborst horen zingen. De vogels zijn goed te zien en de fotograferen vanuit drie vogelkijkhutten en vogelkijkschermen.

    De kleurrijke duinvalleien van het Zwanenwater

    Orchideeën groeien met duizenden tegelijk langs het wandelpad. Liefst tien soorten bloeien er van mei tot juli, van de zeldzame groenknolorchis tot de welriekende nachtorchis. Ze geven het Zwanenwater volop kleur, net als de witte parnassia, de roze echte koekoeksbloem en de gele grote ratalaar. In augustus kleurt het Zwanenwater paars door de bloeiende struik- en dopheide. Al die bloemenweelde trekt volop vlinders en insecten aan.

    Zwanenwater: Natura 2000 en Wetland

    Vanwege de rijke flora en fauna heeft het Zwanenwater een internationaal beschermde status; het is een Natura 2000-gebied (natuurgebied van Europees belang) en officieel Wetland-gebied (waterrijk natuurgebied van internationale waarde).

    De natuur van het Zwanenwater in

    Wandelen in het Zwanenwater kan van zonsopgang tot zonsondergang. Je kunt kiezen uit twee wandelroutes (2 en 4,5 kilometer) door de duinen van het Zwanenwater. Onderweg vind je vogelkijkhutten en mooie uitzichtpunten. Er lopen niet overal paden; rust is ontzettend belangrijk voor de vogels en andere dieren van het Zwanenwater. Toegang tot het Zwanenwater is gratis voor leden van Natuurmonumenten, donateurs van Landschap Noord-Holland en kinderen t/m 12 jaar. Niet-leden kunnen een dagkaart van 2 euro kopen (pin of contact). De automaten staan bij de entree van het natuurgebied.

    Het hele jaar door organiseert Natuurmonumenten excursies in het Zwanenwater. Met de boswachter kun je bijvoorbeeld lange wandelingen maken, op fotosafari gaan of meedoen met kinderactiviteiten.

    Bezoekersinformatie

    Honden niet toegestaan

    Toegankelijkheid

    Geschikt voor rolstoelVogelkijkhut aan zuidwestkant van Eerste Water goed bereikbaar onder begeleiding.

    Direct naar

    Zwanenwater

    Wat wij hier doen

    Natuur in topvorm

    Natuurmonumenten beschermt en beheert het Zwanenwater al meer dan 40 jaar en dat is te zien. Het rijk gevarieerde duinlandschap ligt er in topconditie bij. Er leven meer dan 360 zeldzame plant- en diersoorten. Om die rijkdom te behouden worden de hooilandjes waar de orchideeën bloeien ieder jaar gemaaid. Ook heeft het Zwanenwater grasmaaiers in dienst, koeien en schapen voorkomen dat het duin dichtgroeit met grassen. De boswachters doen het werk niet alleen. Ze krijgen hulp van een grote groep vrijwilligers die zich het hele jaar door voor het Zwanenwater inzetten. Ze helpen mee met het beheer, geven excursies en zorgen voor het onderhoud van de paden en vogelkijkhutten. Natuurmonumenten beheert ook de naastgelegen Uitlandse Polder. Die is van levensbelang voor de natuur in het Zwanenwater. Door de waterstand op peil te houden, wordt voorkomen dat het Zwanenwater uitdroogt.

    Help mee en word lid
    Zwanenwater

    Nieuws van de boswachter