Paddenstoelen in het bos herkennen

Er zijn talloze soorten paddenstoelen. Zelfs voor kenners zijn ze vaak maar moeilijk uit elkaar te houden. Daarom zetten we hier een paar soorten op een rij die je vrij gemakkelijk kunt herkennen. Bekijk hier veelvoorkomende paddenstoelen in het bos.

Vliegenzwam in bos

Zeg je herfst, zeg je paddenstoelen. Ook in de andere seizoenen zijn ze te zien, maar de omstandigheden zijn in de herfst vaak ideaal voor paddenstoelen. Lekker vochtig en warm, een goed moment om je voort te planten. De anders onzichtbare schimmeldraden vormen vruchtlichamen, de paddenstoelen, en verspreiden zich via sporen.

Vliegenzwam

De klassieker onder de paddenstoelen, bijna iedereen kent hem wel. Je ziet ze in het bos of langs lanen vaak onder berken, eiken, beuken en lindes staan of onder naaldbomen. Geen toeval, want met bomen hebben vliegenzwammen een innig verbond. De schimmeldraden zijn vergroeid met boomwortels. Via die draden levert de schimmel voedingsstoffen en water aan de boom. En de schimmel krijgt via de boomwortels suikers.

Vliegenzwam

Vliegenzwam

Rodekoolzwam

Leeft net als de vliegenzwam nauw samen met loofbomen en soms met naaldbomen. Vooral onder beuken of eiken zal je hem vinden. En al is de paddenstoel opvallend paars, tussen de beukenbladeren valt hij toch niet zo een-twee-drie op. Een andere naam voor deze purperen pracht is amethistzwam.

Rodekoolzwam

Rodekoolzwam

Aardappelbovist

Geen hoed of steel, maar een bolletje dat veel weg heeft van een aardappel, zoals zijn naam al aangeeft. Er zijn verschillende soorten, maar de gele aardappelbovist is de meest algemene soort. Vaak in de buurt van eik en berk, waarmee hij net zo samenwerkt als de vliegenzwam en rodekoolzwam. Geef je een tikje tegen een rijpe aardappelbovist dan komt er een klein wolkje sporen uit.

Aardappelbovist

Aardappelbovist

Eekhoorntjesbrood

Een van de meest gewilde eetbare padenstoelen en niet alleen in de mensenwereld. Ook bij reeën, eekhoorns, egels, muizen, slakken en mestkevers staan ze op het menu. Paddenstoelen zijn in voedselarme bossen een belangrijke bron van eiwit. Op en onder de hoed leven tal van insecten, zoals fruitvliegjes, rode mijten, springstaarten, stofluizen en kevers. Ze leggen er eitjes of eten de sporen.

Eekhoorntjesbrood

Eekhoorntjesbrood

Grote parasolzwam

Met een hoed van soms wel 30 centimeter in doorsnede is dit de gigant onder de paddenstoelen. In het bos te vinden op open plekken`en langs bosranden en lanen.

Grote parasolzwam

Grote parasolzwam

Porseleinzwam

Veel paddenstoelen gebruiken dode bomen, planten of dieren als voedsel. Op een omgevallen boomstam zie je dan ook de mooiste paddenstoelen. Zoals de porseleinzwam. Samen met bacteriën en kleine dieren, bijvoorbeeld regenwormen, maken de zwammen van het dode hout humus. En daarin zit weer voedsel voor planten, bomen en struiken. Zo is het kringetje weer rond.

 

Porseleinzwam

Porseleinzwam

Geweizwam

Zet net als de porseleinzwam dood hout om in energierijke humus. Een onmisbare schakel in de kringloop in een gezond, gevarieerd bos. Wil je het geweizwammetje zien? Ga dan op zoek naar dode takken en boomstronken. Want daar groeit deze kleine paddenstoel met zijn geweivormige uitsteeksels, ook wel 'Broek van Napoleon' genoemd. En inderdaad, met een beetje fantasie zie je er de laarzen en witte broek van de veldheer in terug.

Geweizwam

Geweizwam

Gewoon elfenbankje

Misschien wel de meest bekende paddenstoel op dood hout, vaak in groepen op een stronk of tak. Zijn wetenschappelijke naam is Trametes versicolor, wat veelkleurig betekent. En dat is hij ook, met ringen in prachtige tinten. 

Gewoon elfenbankje

Gewoon elfenbankje

Echte tonderzwam

Zie je vooral op oude, verzwakte berken en beuken. Het ging lange tijd niet zo goed met de tonderzwammen in Nederland, maar sinds er meer dode beuken mogen blijven staan zit de paddenstoel in de lift. Ook diertjes die in de hoed leven profiteren daarvan. Er zijn zelfs kevers die alleen in tonderzwammen leven en niet in andere paddenstoelen. Vroeger gebruikte men de tonderzwam als 'tondel' om een houtvuurtje mee aan te maken.

Tonderzwam

Tonderzwam

Kleverig koraalzwammetje

Een doodhoutopruimer in dennenbossen.

Kleverig koraalzwammetje

Kleverig koraalzwammetje

Grote stinkzwam

Heb je wel eens eieren in het bos gevonden? Grote kans dat je het jonge stadium van de grote stinkzwam zag. Half begraven in de bosbodem, op plekken met veel strooisel van blad en humus. Vroeger dachten de mensen dat de plotseling verschijnende eieren wel het werk van de duivel moesten zijn. Dat leverde ze de naam duivelsei op. Als het vlies van het ei openbreekt, strekt de paddenstoel zich in een uur of twaalf uit. Eenmaal uit het ei, heeft de paddenstoel een witte steel met daarop een lichtbruine kap. Op die kap ligt de eerste dagen een groene smurrie die vreselijk stinkt. Alle vliegen (aaseters) uit de buurt komen eropaf. De smurrie is na een paar dagen weer verdwenen. Die stank heeft natuurlijk een functie. In de kleverige groene smurrie zit een hele massa aan sporen, waarmee de paddenstoel zich voortplant. De vliegen brengen de sporen naar andere geschikte plekken.

Grote stinkzwam

Grote stinkzwam

Staat jouw paddenstoel er niet bij?

Geen toeval, want alleen in Nederland al zijn er een dikke vijfduizend soorten. En daar blijft het niet bij. Mycologen, zoals paddenstoelenexperts worden genoemd, ontdekken elk jaar alleen in ons land al zo'n honderd nieuwe soorten. Heel lastig om al die soorten uit elkaar te houden. Ze lijken soms als twee druppels water op elkaar. Gelukkig kun je met de app ObsIdentify heel wat soorten op naam brengen. Foto maken, klik op de knop en de naam rolt eruit.

Foto's (zoals op deze pagina) of apps zijn echter nooit voldoende om te bepalen of een paddenstoel eetbaar is of niet. 

Doe mee aan onze fotowedstrijd

Door al die kleuren en vormen zijn paddenstoelen enorm fotogeniek. Zie je een mooi exemplaar? Maak er een foto van en doe mee met de fotowedstrijd met elke maand 2 winnaars.

Stuur hier je foto in

Meer over paddenstoelen

logo