Om je beter en persoonlijker te helpen, gebruiken wij cookies en vergelijkbare technieken. Met de cookies volgen wij en derde partijen jouw internetgedrag binnen onze site. Hiermee tonen we advertenties op basis van jouw interesse en kun je informatie delen via social media. Als je verdergaat op onze website gaan we ervan uit dat je dat goedvindt. Meer weten en instellingen.

Cultureel

Vlonderpad bij bezoekerscentrum De Wieden

  • Geschikt voor rolstoel
Cultureel

Vlonderpad bij bezoekerscentrum De Wieden

Tijdens deze korte route over het Vlonderpad ontdek je De Wieden in het klein: een natuurgebied met meren en kolkjes, rietlanden, sloten en moerasbossen, waar dieren als de otter en zwarte stern leven.

De route over de vlonders maakt bezoekers wegwijs in het landschap van De Wieden. Je komt langs de verschillende stadia van verlanding, van open water tot moerasbos. Onderweg kom je meer te weten over het werk van de boswachters, beschikbaar in tekst en braille.

Het Vlonderpad is een rondlopend pad, dus verdwalen kan niet. De lengte van het wandelpad is ruim een kilometer. Voorheen was het een houten pad maar het is volledig vervangen door duurzaam materiaal. Nu is het pad ook toegankelijk voor mensen in een rolstoel of met een kinderwagen en voor mensen met een visuele beperking. Vanwege de helling van het bruggetje bij het begin en einde adviseert de boswachter dat rolstoelgebruikers een begeleider meenemen.  

Bezoekersinformatie

Bereikbaarheid

Toegankelijkheid

Huisregels

De route

 Startpunt

1Tjasker

Je staat hier bij een zogenaamde tjasker, een van de kleinste soorten windmolens die er bestaan. Vroeger werden ze gebruikt om water op het rietland te pompen. Riet houdt namelijk van natte voeten en daarom stonden ooit in De Wieden wel 200 van die tjaskers! Omdat de tjasker in de jaren '30 uit de mode raakte en vervangen werd door metalen windmotoren, zijn er nu nog maar twee over. Vrijwilligers van Natuurmonumenten hebben deze windmolen helemaal gerestaureerd en af en toe draait hij nog.

Als je de route vervolgt dan ga je langs nieuw land dat pas de afgelopen 25 jaar is aangegroeid. Lastig voor te stellen, maar daarvoor was het nog gewoon water! De stukken land aan de buitenkant van het Vlonderpad zijn losse 'drijftillen' waar zo'n 1,5 meter water onder staat. De begroeiing is zo dun dat je er doorheen zou zakken als je erop staat. Het maaien van deze stukken is dan ook lastig, dat kunnen we alleen doen als het flink vriest en de ondergrond daardoor stevig genoeg is.

Bij het startpunt staat een bankje. Tot het volgende bankje is het ongeveer 250 meter.

Tjasker
Tjasker

2Planten en dieren

Rondom dit Vlonderpad ontdek je De Wieden in het klein: stukken met jong riet (jonger dan een jaar) en oud riet, onbemeste weilandjes waar zomers gehooid wordt, bemeste weilandjes waar vee loopt en hier en daar bosjes en struiken. Door deze afwisseling leven er veel verschillende soorten dieren en planten in De Wieden.

Langs het pad groeien allerlei planten. Let eens op de verschillende bladvormen, de geuren en kleuren van wateraardbei, moerasvergeet-mij-nietje, moerasvaren, de zeldzame rietorchis en de sterk ruikende watermunt. Ook vliegen hier zomers veel bijzondere vlinders, zoals de zilveren maan. En als de pinksterbloemen bloeien in het voorjaar dan vliegt het oranjetipje rond, want zij legt haar eieren op deze plant.

Planten en dieren
Planten en dieren
Planten en dieren
Planten en dieren
Planten en dieren
Planten en dieren

3Vogels in De Wieden

Hier kijk je uit over de Beulakerwijde, een meer dat met zijn rietkragen erg geliefd is bij allerlei soorten vogels. In De Wieden leven zo’n 80 verschillende soorten broedvogels. Sommige laten zich gemakkelijk zien en horen, zoals de rietzanger. Deze vogel dwarrelt als een parachuutje naar beneden door het riet.

Sta stil bij de rietstengels en wacht tot je hem ziet of hoort! Zijn zang zit vol imitaties, maar is altijd krassend. Als je geluk hebt, ontdek je misschien ook nog een blauwborst of in de winter groepen baardmannetjes die luid kwetterend door het riet voorbij buitelen. Baardmannetjes herken je aan de zwarte strepen onder hun ogen. Het zijn net bakkebaarden, vandaar de naam.

Er zijn ook vogels die zich liever verstoppen in de rietkragen. De roerdomp bijvoorbeeld, die kan geweldig goed een pol riet imiteren. ‘Paalhouding’ noemen we dat; de roerdomp is er beroemd om. Maar als je denkt dat je iemand over een leeg bierflesje hoort blazen, dan kan het zomaar die roerdomp zijn die van zich laat horen. Luister maar goed!

Richting punt 4 kun je bij het uitkijkpunt even zitten, uitrusten en tegelijkertijd van het uitzicht genieten!

Vogels in De Wieden
Vogels in De Wieden
Vogels in De Wieden
Vogels in De Wieden
Vogels in De Wieden
Vogels in De Wieden

4Zwarte stern

In De Wieden broedt ook een grote kolonie zwarte sterns. Van eind april tot half juli begeven deze zeldzame vogels zich langs het Vlonderpad. De zwarte stern broedt op planten die op het water liggen zoals krabbenscheer, gele plomp en waterlelie. Vrijwilligers van Natuurmonumenten helpen de vogels een handje door vlotjes neer te leggen waarop ze makkelijk een nest kunnen bouwen.

Zwarte Stern
Zwarte stern
Zwarte Stern
Zwarte stern
Zwarte Stern
Zwarte stern

5Riet

Riet is belangrijk voor allerlei soorten dieren én voor mensen. Vogels vinden er voedsel, ze kunnen erin schuilen en broeden. Mensen gebruiken riet bijvoorbeeld als dakbedekking. In De Wieden zijn veel rietsnijders actief. We zetten enkele rietweetjes op een rij:

  • Riet is een soepele plant die met alle winden meewaait. Dat komt omdat rietbladeren kunnen draaien rond de hoofdstengel. Zo werkt ieder blad als een windvaan!
  • In mei groeit het riet met vochtig en zonnig weer ongeveer 7 cm per dag. Je ziet het bijna groeien!
  • Als het blad van de rietstengel gevallen is (meestal rond half december) kan de oogst beginnen. Dit gebeurt met de hand en lichte machines. Onkruiden (streige genoemd) worden uit het riet gehaald en verbrand.
  • Veel daken in de omgeving zijn bedekt met echt Wieden-riet. Een rieten dak moet minstens 25 centimeter dik zijn. De levensduur van een rieten dak is minimaal 25 jaar en vaak langer, tot wel 50 jaar.
Riet
Riet
Riet
Riet
Riet
Riet

6Veenschuur

Aan de overkant van de brug staat een veenschuur. De brug en de veenschuur zijn niet rolstoeltoegankelijk.

Vroeger waren er tientallen van deze schuren. Dit is nu nog de enige in De Wieden. De originele schuur is helaas in 2013 afgebrand. Natuurmonumenten herbouwde de schuur vanwege de historische waarde. 

Deze veenschuren werden vroeger door turfstekers gebruikt bij hun werk in het veen. Veen was vroeger een belangrijke bron van inkomsten in dit gebied. De turfstekers staken een veenlaag weg om er turf van te maken, wat gebruikt werd als brandstof.

Turfsteken in vier stappen:

  1. Eerst halen de turfstekers de onbruikbare bovenlaag weg. Daarna volgt de waterige veengrond. Daardoor ontstaat een patroon van afwisselend petgaten (water) en legakkers (land);
  2. In een mengbak vermengen de turfstekers het veen met water. Dit mengsel spreiden ze uit over het land;
  3. Met speciale klompen trappen ze de veengrond aan. De krabber gebruiken ze om lijnen te trekken die met een steekijzer worden uitgestoken;
  4. Van juni t/m september drogen de turven op het land. Daarna vervoeren schepen de turf naar duizenden kachels in het hele land.

In de middeleeuwen was de vraag naar turf zo groot, dat de legakkers steeds smaller werden gemaakt om zoveel mogelijk turf te kunnen steken. Dat kon natuurlijk niet lang goed gaan. De legakkers waren niet bestand tegen harde wind en hoge golfslag en braken door tijdens grote stormen in de 18e en 19e eeuw. Hierbij is het dorp Beulake verdronken en zijn grote meren ontstaan: de ‘wijden’, uitgesproken als ‘wieden’. Van Beulake rest nu nog het eiland dat je in de verte ziet.

Het is nu nog 350 meter tot het eindpunt.

Veenschuur
Veenschuur
Veenschuur
Veenschuur
Veenschuur
Veenschuur

7Verlanding

Natuurmonumenten maakt regelmatig nieuw open water, zoals vroeger de turfgravers deden. Dat doen we om het oude, open landschap te behouden. Als we niks doen, groeit het gebied langzaam dicht met moerasbos en verliezen we veel kenmerkende planten en dieren van dit gebied.

Door open water te creëren begint de ontwikkeling van water naar land opnieuw. Verlanding noemen we dat. Ieder stadium van dat verlanden heeft kenmerkende planten- en diersoorten.

Maar hoe werkt de verlanding eigenlijk? Eerst verspreiden rietplanten zich van de oever naar het water, waardoor er langzaam een drijvend vlechtwerk van (water)planten en wortels ontstaat, de zogenaamde kragge. Op deze kragge groeit steeds meer riet. Op een gegeven moment is de kragge zo dicht geworden dat je erop kunt lopen. Dan voel je de grond onder je voeten deinen. Drijvend land! Daarna wordt de kragge steeds dikker en afhankelijk van de omstandigheden gaan er andere planten groeien. Er komt minder riet en de kragge komt steeds hoger te liggen. Het water krijgt steeds minder invloed vanaf de onderkant en uiteindelijk ontstaan er struiken en bos. Die ontwikkeling van open water naar bos duurt tientallen jaren.

Verlanding
Verlanding

8Varen en laarzenpad

Beleef De Wieden vanuit de elektrische excursieboten 'Zwarte Stern' en 'Aalscholver'. Vanaf de steigers bij het grasveld vertrekken van april t/m oktober bijna dagelijks vaarexcursies. Alle vaarexcursies staan onder leiding van een deskundige schipper/natuurgids. Er zijn verschillende bestemmingen mogelijk, waaronder de aalscholverkolonie, de eendenkooi en het waterdorp Dwarsgracht.

De excursieboot is geschikt voor lichte rolstoelen, helaas niet voor elektrische. Graag bij de boeking vooraf melden, zodat we hier rekening mee kunnen houden.

Boek een excursie bij de balie van het bezoekerscentrum of via de agenda. De Ecowaterliner is toegankelijk met rolstoel. Let wel op: om binnen te zitten, moet je twee trapjes af.

Varen en laarzenpad
Varen en laarzenpad
Varen en laarzenpad
Varen en laarzenpad
Varen en laarzenpad
Varen en laarzenpad

9Eindpunt

Je bent bij het eindpunt van deze route aangekomen! Heb je nog vragen? Ga even bij het bezoekerscentrum naar binnen. Het bezoekerscentrum is toegankelijk voor mensen in een rolstoel. De medewerkers van Natuurmonumenten helpen je graag verder.

We hebben een winkel met leuke natuurgadgets, mooie boeken en lekkere streekproducten. Ook kun je je hier aanmelden voor een vaarexcursie.

In de naastgelegen Speelnatuur van OERRR spelen kinderen met en zonder beperking samen. Bouw hutten, speel in de modder en verwonder je over kleine kriebelbeestjes!

Blijf op de hoogte van alle natuurnieuws en activiteiten in De Wieden via onze Facebook-pagina! Of volg onze boswachters op Twitter: @Bosw8erRoos of @BoswachterMes.

Bezoekerscentrum
Eindpunt
Bezoekerscentrum
Eindpunt
Bezoekerscentrum
Eindpunt
logo

Ook zo genoten van deze route? Help de natuur. Ga naar nm.nl/nieuwlid.