Cookies op Natuurmonumenten.nl

Natuurmonumenten respecteert de privacy van jouw gegevens

Waarom cookies? Ze worden gebruikt om de website en jouw browserervaring te verbeteren, om te integreren met sociale media en jou relevante advertenties te laten zien die op je interesses zijn afgestemd. Klik op "Ik wil een optimaal werkende website" om cookies te accepteren en direct door te gaan naar de website of klik op de link om jouw voorkeuren voor cookies te wijzigen.Meer uitleg over cookies

Kies jouw cookie instelling

Kies eerst de cookies die je wilt toestaan
Wandelen

Wandelroute Holland op z'n mooist - Naardermeer

Wandelroute Holland op z'n mooist - Naardermeer

19.8 km

Waar

Naardermeer

Wandelen

Wandelroute Holland op z'n mooist - Naardermeer

Kijk tijdens deze wandeling door de ogen van de Haagse School schilders en Thijsse naar het Hollandse landschap.

Samen met onderwijzer en veldbioloog Jac. P. Thijsse zagen de schilders de ongerepte natuur in Nederland verdwijnen. Zoals het Naardermeer, dat een vuilstort dreigde te worden voor het snelgroeiende Amsterdam. Thijsse wierp zich op als beschermheer van 'de waardeloze plas'. En met succes! Hij richtte Natuurmonumenten op en kocht in 1906 het Naardermeer op. Wat Thijsse voor elkaar kreeg met zijn pen, deed de Haagse School met het penseel.

Geniet tijdens deze wandeling van het Hollandse landschap zoals de schilders van de Haagse School het zagen. En zoals Thijsse schreef: "Ik weet niet of u van schilderijen houdt, deze wandeling is vol Roelofs en Gabriël".

Praktische informatie

Bereikbaarheid

  • START

Startpunt

Gasterij Stadzigt: Toon op kaart

Aanrijdroute auto

Vanaf Amsterdam de A1 afslag Naarden-West. Na 2 km de 1e afslag rechts. Je rijdt rechtdoor en komt uit bij de oprit naar Stadzigt. Volg de smalle weg over het wildrooster en je komt uit bij de parkeerplaats van Natuurmonumenten.
Vanaf Amersfoort, de A1 afslag Naarden-Bussum. Na afrit rechts, richting Naarden-Vesting, op rotonde links richting Muiden. Bij de verkeerslichten bij de torenflat (Kruising Rijksweg/Kon.Wilhelminalaan) rechtdoor, na 300 meter de 1e afslag links. Je rijdt rechtdoor en komt uit bij de oprit naar Stadzigt. Volg de smalle weg over het wildrooster en je komt uit bij de parkeerplaats van Natuurmonumenten.

Aanrijdroute openbaar vervoer

Vanaf NS-station Naarden-Bussum volg je de geel-rode route naar het Naardermeer (circa 25 min.) Verlaat het station via de hoofdingang en ga linksaf de Albrechtlaan in.

De route

 Startpunt

1Bonte wei

Veel van wat de Haagse School nog weid en zijd aantrof is zeldzaam geworden. De bloemrijke graslanden zoals Thijsse beschreef in zijn Verkade-album ‘De bonte wei’ zijn tegenwoordig zo bont niet meer. In de landbouw is de productiviteit sterk gegroeid, door nieuwe technieken, intensivering en schaalvergroting. Overbemesting, bestrijdingsmiddelen en verdergaande ontwatering zorgden voor het verdwijnen van de variatie in de weilanden.

Hier, op het terrein bij Stadzigt, vind je nog die weilanden rijk aan bloemen en insectenleven. Net achter de klaphekjes bij het botenhuis liggen bloemrijke hooilandjes. Daar tref je zelfs zeldzame planten als orchideeën, moeraswolfsklauw en zonnedauw.

Bonte wei

2Eendenkooi

Eendenkooien waren aan het begin van de 19e eeuw nog volop in bedrijf. Alleen al in het Naardermeer lagen vier kooien. In heel Nederland waren het er vele honderden. Het huisje Kooilust was van oudsher de dienstwoning van de kooiker die in de eendenkooi zijn brood verdiende. En met resultaat, kooikers vingen soms wel duizenden eenden per seizoen. Er moeten in Nederland enorm veel eenden zijn geweest.

De kooi ligt enkele honderden meters achter de woning, aan de rand van het Naardermeer. Tamme eenden lokten de wilde eenden in de val. Keffende kooikerhondjes zorgden voor het laatste zetje richting vangnet.

Eendenkooi

3De Machine

Aan het einde van de 19e eeuw probeerde men het Naardermeer droog te leggen met een - voor die dagen - hypermodern stoomgemaal. Toenmalig eigenaar Jan Willem Hendrik Rutgers van Rozenburg het meer veranderen in landbouwgrond en zo fortuin maken. Dit plan mislukte jammerlijk en de familie ging er financieel bijna aan onderdoor. Maar al te graag wilden ze van de riskante onderneming af. In 1904 toonde de gemeente Amsterdam belangstelling. Via de spoorlijn wilden bestuurders hier huisvuil dumpen. Ook Thijsse zag de waarde van het gebied, maar dan als natuur- en vogelreservaat. Hij richtte in 1905 Vereniging Natuurmonumenten en kocht een jaar later het Naardermeer op. Zo kon het beschermd worden als natuurgebied en was de toekomst veiliggesteld.

De Machine

4Molen De Onrust

Sla voor een uitstapje naar de molen rechtsaf, het paadje in.Als er iets is wat het beeld van Holland bepaald, dan is het de molen. Windmolens werden in grote getale ingezet om de polders droog te malen. Aan het einde van de 19e eeuw verving men de molen steeds vaker door het efficiëntere stoomgemaal. Steeds meer molens werden daarom ontmanteld en afgeknot, waarbij men de karakteristieke wieken verwijderde.

Gelukkig is Molen de Onrust intact gebleven. Sterker zelfs, hij bemaalt nog steeds het Naardermeer. Geheel op eigen kracht regelt hij de waterhuishouding van bijna 700 ha moerasgebied. De molen is te bezoeken op zondag van 11.00 tot 16.00 uur.

Molen De Onrust

5Knotwilg

De knotwilg is kenmerkend voor het Hollandse polderlandschap. Nederland was in de 19e eeuw een drassig land, veel natter dan nu. Bovendien bestond er nauwelijks bosgebied. De knotwilg bood een uitkomst. Niet alleen was deze boom uitermate geschikt voor natte grond, de wilgen gaven elk jaar bruikbaar hout in de vorm van de snel groeiende wilgentenen. Breed inzetbaar in het huishouden van toen; voor het vlechten van manden, het maken van hekken en als stookhout.

Rondom het Naardermeer staan nog veel knotwilgen. Vrijwilligers van Natuurmonumenten knotten deze karakteristieke bomen om ze te behouden voor het Nederlandse landschap. 

[[{"type":"media","view_mode":"inline_small","fid":"43165","attributes":{"alt":"","class":"media-image","height":"246","width":"315"}}]]

'Weide met knotwilgen' van Jan Hendrik Weissenbruch

Knotwilg

6Koeien

De koe is een icoon in het Hollandse landschap. Ook in de schilderkunst is het dier veelvuldig verbeeld. Het houden van vee is door de jaren heen echter sterk veranderd. In de 19e eeuw was de grond drassig en konden koeien vrij het water inlopen om te drinken of om zich te koelen. Ook de schaduw onder de bomen bood de nodige verkoeling gedurende de zomermaanden.

Vandaag de dag stappen stoere Galloway’s door de weilanden rond het Naardermeer. Die kunnen namelijk best drassig zijn. Juist dit soort runderen zijn geschikt voor ruiger terrein.

Koeien

7Spoorwegen

De komst van de spoorwegen veranderde Nederland ingrijpend in de 19e eeuw. In 1839 liep de eerste spoorlijn van Haarlem naar Amsterdam. Daarna ging het snel. De spoorwegen boden passagiers de mogelijkheid om in rap tempo over grote afstanden te reizen. Ook de Haagse School schilders trokken er steeds verder op uit om de 'woeste gronden' vast te leggen.

Sinds het einde van de 19e eeuw loopt de spoorlijn dwars door het Naardermeer. Helaas vormt de spoorlijn een onneembare barrière voor allerlei soorten dieren. Daarom onderzoekt Natuurmonumenten met verschillende partijen de mogelijkheden om hier faunapassages te creëren onder het spoor door. Wanneer en hoeveel is nog niet bekend. Maar dat ze er komen is zeker!

8Einde

De route eindigt even verderop bij Stadzigt. We hopen dat je fijn gewandeld hebt en zien je graag terug in een van onze natuurgebieden.

Naardermeer

Wat wij hier doen

Maaien en baggeren

Het Naardermeer is een laagveengebied met een plantenrijkdom die gevoelig is voor verdroging en voor teveel voedingstoffen in de bodem. Als we hier niets doen dan groeit het Naardermeer dicht en verandert het in bos. Door te maaien en te baggeren houden we het landschap open en de bodem voedselarm. Runderen helpen ons ook om het gebied open te houden. We zorgen ook dat het gebied nat blijft door in de zomer gezuiverd water binnen te laten en in de winter water af te voeren naar de Vecht. Dit alles kunnen we alleen met de hulp van onze leden!

Help mee
19.8 km

Wandelroute Holland op z'n mooist - Naardermeer