Wandelen

Wandelroute op de Sint-Pietersberg bij Maastricht

    Wandelroute op de Sint-Pietersberg bij Maastricht

    5.15 km

    Waar

    Sint-Pietersberg

    Wandelen

    Wandelroute op de Sint-Pietersberg bij Maastricht

    Maak een mooi ommetje door de natuur en langs de geschiedenis van het fort, de oehoevallei, hoeve Lichtenberg, de Maas en de mergelgroeve.

    Zin om meer te wandelen? Kies dan voor de 'rode' route van ruim 10 kilometer, die ook start bij het fort. Bij de VVV kun je een boekje kopen of online bestellen (€9,90) met meer fiets- en wandelroutes in Zuid-Limburg.

    De groene route is ook beschikbaar in de route app van Natuurmonumenten!

    Wandel deze route met onze route app

    Praktische informatie

    Bereikbaarheid

    • START

    Startpunt

    Parkeerplaats Oog van Sint Pieter: Toon op kaart

    Aanrijdroute auto

    Parkeer de auto of fiets bij Fort Sint-Pieter. Loop de route via je smartphone of volg de groene pijlen.

    De route

     Startpunt

    1Fort Sint Pieter

    Je staat hier bij het imposante fort Sint-Pieter. Dit fort dateert uit het begin van de 18e eeuw (1701-1702). Het diende als verdediging van de stad Maastricht voor aanvallen vanuit het zuiden. Het fort verloor zijn verdedigingsfunctie na het opheffen van de vesting Maastricht in 1867.Hoogteverschillen De helling die je net hebt beklommen zegt het al: 'Welkom in Zuid-Limburg' met haar vele hoogteverschillen! Maar laat je niet foppen: de Sint-Pietersberg is eigenlijk geen berg, maar een plateau dat uitgesneden is door de Maas. Aan je voeten strekt de stad Maastricht zich uit.

    2Wijn en worm

    Vanaf een bankje kijk je uit over het Jekerdal. In de verte ligt de witte Apostelhoeve met haar wijnvelden. De apostelhoeve produceert (lekkere) Limburgse wijn.Een worm in het landschapDoor het Jekerdal stroomt de Jeker. Speur het landschap af naar deze kronkelende beek, die vroeger ook wel Worm genoemd werd. En inderdaad, vanuit de lucht, heeft de Jeker wel wat weg van dit kronkelige beestje.
    Wijn en worm

    3Bijzondere planten en vlinders

    Het plateau is heel bijzonder. Het herbergt zeldzaam heischraal grasland waar vele bijzondere planten groeien, zoals grote en kleine tijm, kleine pimpernel en kandelaartje. In de lente en zomer zie je hier ook tientallen vlinders, zoals het icarusblauwtje van bloem naar bloem fladderen.Grazende schapenOm dit zeldzame bloemrijke grasland te behouden beheert Natuurmonumenten dit plateau zorgvuldig. Zo hooien we het grasland en grazen er mergellandschapen om er voor te zorgen dat het plateau mooi open blijft.
    Bijzondere planten en vlinders

    4Oehoevallei

    Speur door de verrekijker van de Kiekoet naar de oehoe die hier al enkele jaren in de lente broedt.Grootste vogel De oehoe is de grootste uilensoort ter wereld.Zijn naam dankt hij aan zijn roep.Plek voor andere dierenDe Kiekoet is zoveel mogelijk gemaakt met natuurlijke materialen. De zijkanten bestaan uit takkenrillen, die een natuurlijke afscheiding vormen. Veel vogels, vlinders en insecten gebruiken deze takkenrillen nu ook als natuurlijke broedplek of schuilplek.Met dank aan De Kiekoet is mogelijk gemaakt door een sponsoractie van Natuurmonumenten en verschillende particulieren en bedrijven.
    Oehoevallei

    5Op de top

    Vanaf het plateau zie je aan de ene kant de mergelgroeve van ENCI. Aan de andere kant kijk je uit over het Maasdal.

    6Uitzicht op de Maas

    Bij dit punt heb je een weids uitzicht over de Maas. Het gebouw dat je hier ziet, is hoeve Zonneberg. Deze hoeve is een rijksmonument uit mergel opgetrokken en het woonhuis dateert uit 1873. Het monument is sinds 1995 eigendom van Natuurmonumenten. Wij zorgen er voor dat het gebouw behouden blijft voor nu en de toekomst.Vlinderparadijs De open ruimte tussen Maas en Sint-Pieter is zeer nuttig voor de migratie van vlinders. De Sint-Pietersberg is daardoor een waar vlinderparadijs! Zo komt hier onder meer de zeldzame sleedoornpage voor. Natuurmonumenten zorgt met het snoeien van de sleedoorn voor verjonging van deze struik. De vlinder kan dan haar eitjes op de plant leggen. Er zijn meer vlinders die hun eitjes maar op één bepaalde plant leggen. Die plant noemen we de waardplant.
    Uitzicht op de Maas

    7Op weg naar Lichtenberg

    Doordat water kalk oplost, ontstaan in kalkgebieden vaak grillige vormen. Langs de weg naar Hoeve Lichtenberg vind je zogenaamde dolines, trechtervormige gaten. De gaten kunnen tientallen meters diep worden, omdat ondergrondse holten kunnen instorten, zodat aan de oppervlakte het gat groter wordt. Zulke gaten noemen we dolines of orgelpijpen.Mooie planten Geniet hier in de lente en zomer ook van de vele bloemen en planten, zoals de aronskelk en gele dovenetel.
    Op weg naar Lichtenberg

    8ENCI-groeve

    De ENCI-groeve is nu nog een combinatie van bedrijvigheid enerzijds en natuurontwikkeling anderzijds. In 2018 stopt de volledige mergelwinning in de ENCI-groeve. Er is dan bijna 100 jaar mergel gewonnen.Belangrijke werkgever De kalk uit de groeve is een belangrijke grondstof voor de cementproductie. De ENCI was daarom een belangrijke werkgever voor de Maastrichtenaren.Bijzondere fossielen  Later werd de historische waarde ontdekt. In de groeve zijn grote aantallen fossielen gevonden, waaronder dat van een Mosasaurus. Je kunt zelf op archeologische ontdekkingstocht in het Natuurhistorisch Museum Maastricht, daar vind je allerlei fossielen.
    ENCI-groeve
    ENCI-groeve

    9Hoeve Lichtenberg

    De fraaie toegangspoort leidt naar het binnenplein van Hoeve Lichtenberg, met de vakantiewoning en Museum Fort Sint-Pieter.Eeuwen oud Onder deze fraaie carréboerderij liggen nog fundamenten uit de 12de eeuw. Hoeve Lichtenberg is een verbastering van het woord “Hoeve Lochtenborg” oftewel hooggelegen kasteel. De kasteeltoren van Hoeve Lichtenberg is een van de oudst nog zichtbare kasteelrestanten van Nederland. Door twee oorlogen en een brand is het kasteel diverse malen volledig verwoest, alleen de toren heeft het telkens overleefd.Vakantiewoning In de 17de eeuw is op de fundamenten van het kasteel een gesloten hoeve heropgebouwd. In het oorspronkelijke woonhuis van die hoeve bevindt zich vandaag de dag de vakantiewoning Hoeve Lichtenberg. Je kunt de vakantiewoning boeken via geuldal.com.MuseumIn één van de vleugels van de hoeve vind je Museum Sint-Pieter. Beleef hier de historie van het gebied!
    Hoeve Lichtenberg

    10Holle wegen

    Holle wegen zijn karakteristiek voor het Zuid-Limburgse landschap. Het is een typisch cultuurhistorisch kenmerk, ontstaan door oud agrarisch gebruik. De wegen zijn ingesleten door de regen en door de vele wagens, paarden en wandelaars die hier de heuvels op en af gingen. Aan weerszijden van dit pad vind je ook weer de dolines. In het voorjaar bedekt de bosanemoon hier de bodem.
    Holle wegen
    Holle wegen

    11Even pauzeren?

    Vroeger stond hier een klooster van de Paters Franciscanen. Dat de paters wisten wat mooi was, kan niemand ontkennen, want vanaf deze locatie heb je prachtig uitzicht over de Maas en het Maasdal. Nu kun je bij Slavante je even heerlijk pauzeren en genieten van een heerlijke kop koffie en een stuk Limburgse vlaai.
    Even pauzeren?

    12Rembrandt in Limburg

    Verstopt in de mergelwand onder het bos ligt de Kluis van Slavante, een voormalige kluizenaarswoning. Natuurmonumenten houdt de mergelwand open, zodat bijzondere plantjes, zoals zonneroosje, tijm en tengere veldmuur zonlicht krijgen om te groeien. Op Sint-Pietersberg lag ook nog een andere 'kluis': de voormalige rijksbewaarplaats voor kunstschatten. In de onderaardse kalksteengroeven van Sint-Pietersberg lagen in de Tweede Wereldoorlog belangrijke kunstwerken: verstopt voor de Duitsers. Deze kluis lag in het noordelijk gangenstelsel.800 KunstwerkenTussen de bijna 800 kunstwerken die hier lagen, bevond zich één van de beroemdste schilderijen ter wereld: de Nachtwacht van Rembrandt! De grot was speciaal ingericht voor de schilderijen, zelfs de temperatuur werd er geregeld.
    Rembrandt in Limburg

    13Geelgors en Tjiftjaf

    De vogel die je nu op de app hoort, is de geelgors. Daarna hoor je de eerste noten van Beethovens 5e symfonie. Waar zou hij zijn inspiratie vandaan hebben gehaald? Vanaf de picknickbanken heb je een prachtig vergezicht over de Maas. In de verte zie je de kerk Oud Sint-Pieter, kerk Sint-Jan en de kerk Sint-Servaas.SchapenOp deze heuvels grazen schapen, zodat de bijzondere bloemen en planten op de berg niet door het gras worden overwoekerd.Vogelgeluiden  Als je om je heen kijkt, zie je meidoornhagen, waar veel vogels een plekjes vinden. Naast de geelgors leven hier ook zangvogels, zoals de tjif-tjaf en de fitis.
    Geelgors en Tjiftjaf
    Geelgors en Tjiftjaf

    14Stinkende gouwe

    Achter het rode bankje, groeit een mooie bosje met bijzondere planten zoals stinkende gouwe, bosanemoon en robertskruid. Deze veelzijdigheid aan planten trekt dieren aan zoals de das.Stinkende gouwe Vroeger werd het sap van deze plant gebruikt tegen wratten. Ook was het goudkleurige sap één van de ingrediënten voor de steen der wijzen. Met deze steen zou je lood in goud kunnen veranderen!
    Stinkende gouwe

    15Einde van de wandelroute

    Je bent bijna aan het einde van de wandelroute. Geniet nog eenmaal van het uitzicht of stap nog even binnen bij Chalet Bergrust en kijk daar onder het genot van een lekker speciaalbier of een goede kop koffie, nog even terug op de wandeling.
    Einde van de wandelroute
    Sint-Pietersberg

    Wat wij hier doen

    Soortenrijke natuur

    We willen graag een soortenrijke natuur door goed voor de graslanden en bossen te zorgen. De kudde mergellandschapen en Nederlandse landgeiten helpen ons hiermee door dagelijks de berg over en de groeve in te trekken. Met maaien, snoeien en plaggen vergroten en verbeteren we de kalkgraslanden. Ook in de bossen zorgen we voor meer bloemen op de bosbodem en langs de randen. Goed voor insecten en vleermuizen. Ondergronds in de mergelgangen zorgen we ervoor dat duizenden vleermuizen in alle rust kunnen overwinteren. En dat bezoekers van dit gebied kunnen genieten.

    Help mee
    5.15 km

      Wandelroute op de Sint-Pietersberg bij Maastricht