Wandelen

Twee schansen - Landgoed Mookerheide

Wandelen

Twee schansen - Landgoed Mookerheide

Ontdek dé hoogtepunten van de Mookerheide: Landgoed Mookerheide met het jugendstil jachtslot, de historische kassen en tuinen, de heide, de Heumense schans, de Mookerschans en prachtige uitkijkpunten.

  • De route wordt aangegeven met gele pijltjes en is 5 kilometer lang.
  • De route start op de parkeerplaats van Landgoed Mookerheide bij het jachtslot op de Heumensebaan 2. Zorg dat je goed ter been bent, want het gebied is erg reliëfrijk.
  • Vind je 5 kilometer te kort? Bij wandelknooppuntenpaaltje nummer 18 komt u de paarse route tegen die naar de Mookerheide voert. Stap je over op de paarse route dan wordt de wandeling in totaal 8,3 kilometer.

Bezoekersinformatie

Bereikbaarheid

Huisregels

Praktisch

De route

 Startpunt

1Landgoed Mookerheide

Meer dan 100 jaar geleden werd dit prachtige jachtslot in jugendstil stijl gebouwd. Jan J. Luden uit Heumen gaf de opdracht in 1904 aan twee architecten uit Nijmegen. Aan de voorzijde lag een rozentuin en een vijver met fontein en een ijskelder. Hier werd het ijs uit de winter opgeslagen zodat ze dit konden gebruiken als koelkast. Tussen 1947 en 1985 was het complex in eigendom bij de Zusters van Dominicanessen van Bethanië. Natuurmonumenten heeft het jachtslot met tuinen en omliggend natuurgebied in 1985 aangekocht van de zusters. Tussen 2013 en 2016 zijn de historische kassen en tuinen gerestaureerd. Natuurmonumenten is momenteel het jachtslot aan het restaureren. Wil je daar meer over weten, kijk dan hier.

TIP: Wijk even van de route af, maak een rondje om het gebouw heen. Ga eens mee met een van de vele excursies in het jachtslot en over het landgoed.

jachtslot Mookerheide
Landgoed Mookerheide

2Schotse hooglanders

Het hekje waar je net doorliep, staat er niet voor niets. Vanaf dit punt kun je namelijk Schotse hooglanders tegenkomen. Deze runderen zijn met hun bonte warme vacht en grote horens indrukwekkend om te zien. Wanneer je voldoende afstand houdt (ongeveer 25 meter), vinden ze het prima dat je voorbij loopt. Zorg wel dat je de hond aan de lijn houdt!

De Schotse hooglanders grazen heel graag van het gras en jonge boompjes die tussen de heideplanten omhoog komen. Hierdoor zorgen de dieren ervoor dat de heide niet dicht groeit met bomen. Zo blijft de heide een fijne plek voor bijzondere dieren zoals de zandhagedis. En kunnen wij blijven genieten van het weidse uitzicht.

Schotse hooglanders
Schotse hooglanders

3Heumense Schans

Je bent aanbeland bij de Heumense Schans. De heidesoort die je hier ziet, is struikheide. De heide is niet alleen (vooral in augustus) spectaculair om te zien, maar dit is ook het leefgebied van veel bijzondere planten en dieren zoals ree, zandhagedis, nachtzwaluw, roodborsttapuit en gladde slang. In augustus staan de heidestruiken in bloei, dan is het gebied bedekt met een prachtig paars tapijt!

Roodborsttapuit

Eén van de vogels die je hier tegen kunt komen is de roodborsttapuit: een typisch heidevogeltje. De zangvogel is ongeveer 12 cm groot; het mannetje heeft een zwarte kop, duidelijke witte vlekken op de zijkanten van de hals en een oranje borst. Het vrouwtje is bruiner en wat minder uitbundig oranje. De roodborsttapuit is een insecteneter. Vanuit een uitkijkpost speuren ze de omgeving af naar een lekker hapje.

Roodborsttapuit
Heumense Schans

4Je kunnen verschansen

Je staat hier bovenop één van de twee schansen op de Mookerheide. In de voorlaatste ijstijd stuwden gletsjers de grond voor zich uit. De hoge stuwwal die zo ontstond, geeft nu een fantastisch uitzicht over het gebied.

Vanwege de strategische voordelen van het weidse uitzicht werd hier de Heumense Schans in de 17e eeuw als bewakingspost gebouwd. Kun je je voorstellen dat je in de 17e eeuw op deze plek op de uitkijk stond?

Heumense schans
Je kunnen verschansen

5Verbindingszone

Tussen de Heumense Schans en Mookerschans liggen enkele kleine heideveldjes. Deze zorgen voor een mooie uitvalsbasis voor rondtrekkende dieren. Bovendien verbindt het de twee schansen. Omdat op deze open plekken wat meer zonlicht de grond bereikt, is dit een ideale plek waar dieren kunnen opwarmen.

Vlinders, sprinkhanen en zandhagedissen kunnen via deze veldjes makkelijk van de Heumense Schans naar de Mookerschans trekken. De overstekende insecten vormen weer een voedselbron voor allerlei vogels en kleine zoogdieren. Natuurmonumenten probeert dit soort verbindingszones in het hele gebied te creëren zodat de heideterreinen met elkaar verbonden worden en dieren zich beter kunnen verspreiden.

Zandhagedis mannetje en vrouwtje
Verbindingszone
Blauwvleugelsprinkhaan
Verbindingszone

6Open bosrand

Misschien is het je opgevallen dat hier en daar bomen gekapt zijn. Dit is niet zomaar gedaan. Andere bomen krijgen zo meer ruimte om te groeien. En de zon kan dieper het bos indringen, waardoor meer zaden van bosplanten, struiken en loofbomen tot ontkieming komen. Hier en daar blijven dode bomen liggen omdat allerlei dieren en paddenstoelen hier graag gebruik van maken. Spechten vinden er insecten en hakken nestholtes in dode bomen. Ook vleermuizen gebruiken boomholtes om te verblijven.

Dankzij alle maatregelen blijft het bos zich ontwikkelen tot een meer gevarieerd en natuurlijk leefgebied voor planten en dieren.

Grote bonte specht
Open bosrand

7Mookerschans

Op de Mookerheide groeit volop struikheide. Tussen de heidestruiken hebben veel vogels en reptielen een veilige leefplek gevonden, zoals de nachtzwaluw, roodborsttapuit en de zandhagedis. Vanaf de uitkijktoren heb je prachtig zicht op de Mookerschans en de omgeving. Ook op deze hooggelegen plek werd in de 17e eeuw een schans aangelegd en als bewakingspost gebruikt.

Vanaf de uitkijktoren kun je op heldere dagen meerdere kerktorens zien. Meest opvallend is de dubbele kerktoren van Cuijk.

TIP: Vergeet niet om in augustus een wandeling te maken, dan kleurt de struikheide op de twee schansen prachtig paars!

Uitkijktoren Mookerschans
Mookerschans

8Naaldbos

Vanaf begin 20e eeuw tot ongeveer 1960, werden in Nederland overal productiebossen aangelegd. Het waren vaak naaldbossen die bedoeld waren voor houtoogst en mijnbouw. Vaak zie je nog sporen van deze periode terug in het bos. Zo zie je hier een naaldbos dat in die periode is aangeplant.

Door hier en daar bomen te kappen en meer zonlicht toe te laten, kan het gebied zich nu langzaam weer ontwikkelen naar een natuurlijker bos, met meer variatie aan bomen en planten. Die variatie trekt weer meer dieren aan!

9Langere wandeling?

Wil je de wandeling nog wat langer maken? Dat kan. De gele route gaat bij wandelknooppunt 18 naar links. Ga hier rechtdoor en volg de paarse pijlen van de Biesseltroute. Deze route komt vanzelf weer uit bij de parkeerplaats van het jachtslot. Je wandelroute wordt dan 8,3 kilometer lang.

Wanneer je bij de Mookerheide komt, kun je eventueel nog overstappen op de blauwe of de rode voor nog wat kilometers extra.

schoen
Langere wandeling?

10Schreeuwekster

Heb je de gaai al gehoord? Hij schreeuwt vaak luid door het bos, daarom noemt men hem wel eens schreeuwekster. Ook de wetenschappelijke naam Garrulus glandarius betekent vrij vertaald: voortdurend krassende eikelzoeker.

De gaai is net als de ekster familie van de kraai en je herkent hem aan zijn mooie gekleurde veren. Hij is lichtbruin met mooie blauwe veren aan zijn vleugels. De gaai vindt overal voedsel: in bomen en struiken, in de lucht en op de grond. Van insecten tot eikels en van noten tot frambozen. Hij eet zelfs kleine jonge vogeltjes, eieren en kleine knaagdieren. Voor de gaai is er altijd wel een lekker hapje te vinden in het bos!

De gaaien zijn weer in de tuin!
Schreeuwekster

11Natuurbegraafplaats

Op het landgoed bevindt zich Natuurbegraafplaats Mookerheide. Mensen krijgen hier de kans om zowel een laatste rustplek in de natuur te vinden als een bijdrage te leveren aan de natuur. Want de natuurbegraafplaats blijft ook eeuwig natuurgebied. Natuurmonumenten werkt hier samen met Natuurbegraven Nederland.

In totaal zal op circa 50 hectare van het gebied natuurbegraven plaatsvinden. Dit past goed bij de ambitie om het park- en landgoedbos te herstellen. Er ontstaan open plekken die geschikt zijn voor natuurbegraven. Natuurmonumenten en Natuurbegraven Nederland werken op deze manier samen aan het behoud en het versterken van de natuur. De natuurbegraafplaats blijft een openbaar natuurgebied en dus toegankelijk voor bezoekers. Meer informatie op www. natuurbegravennederland.nl.

De gele route gaat verder over de natuurbegraafplaats. Wil je rechtstreeks naar het jachtslot, volg dan de blauwe pijlen. 

Natuurbegraafplaats Mookerheide
Natuurbegraafplaats

12Boomboeket

In het parkbos van het landgoed vind je een aantal bomen die uit meerdere stammen lijken te bestaan. Een gril van de natuur of is hier meer aan de hand? Er zijn verschillende redenen waardoor deze 'boomboeketten' zo gegroeid kunnen zijn. In dit geval is het zo dat in de tijd van landgoed Bethanië meerdere bomen in één plantgat geplant werden. 

Een boomboeket kan ook ontstaan als een boom periodiek werd afgezaagd, waarna er meerdere stammen ontstonden. Maar zoals met alles in de natuur, kunnen ook zomaar de vreemdste vormen ontstaan. Eén ding is zeker: deze meerstammige bomen blijven bijzonder om te zien.

Boomboeket Mookerheide
Boomboeket

13Moestuin en kassen

We duiken terug in het verleden en gaan naar het jaar 1905. Het jachtslot was gereed en niet veel later kwamen er kassen, moestuinen en een fruitmuur. Helaas zijn waren de kassen en tuinen compleet vervallen in de loop der jaren. Maar, na een grote restauratie zien ze er weer prachtig uit. En niet alleen de elementen werden in ere hersteld. Er is ook weer volop bedrijvigheid! Zo is een groep vrijwilligers van Natuurmonumenten er heel actief. Neem gerust een kijkje als de poort openstaat!

Naast de vrijwilligers die hier weer groenten en fruit kweken, is er ook de fraaie bloemenpluktuin van Zelfgeplukt. In de entourage van de oude tuin kun je je eigen bos bloemen samenstellen. De bloemen zijn geheel natuurvriendelijk geteeld. In het bloemenseizoen kan er geplukt worden uit een aanbod van korenbloemen, leeuwenbekjes, zomerasters, cosmea’s, zonnebloemen en nog veel meer. Kom je een keer kijken? Kijk voor de openingstijden op de website van Zelfgeplukt, zelfgeplukt.nl.

Bloementuin op Landgoed Mookerheide
Moestuin en kassen

14Eindpunt

Wij hopen dat je genoten hebt van deze veelzijdige wandeling!

Draag jouw 'steentje' bij aan de natuur

Wil je nu ook het werk Natuurmonumenten steunen, word dan lid. Want alleen met jouw steun kunnen we prachtige gebieden zoals Landgoed Mookerheide behouden voor de toekomstige generaties. Ga hiervoor naar natuurmonumenten.nl/leden/nbr.

Wil je geen lid worden, maar draag je de natuur wel een warm hart toe? Doe dan een donatie. Je kiest zelf het bedrag dat je eenmalig wilt doneren. Dit kan al vanaf €2,50. Je betaalt gemakkelijk en veilig met iDeal, via natuurmonumenten.nl/donatie/nbr

Blijf op de hoogte van het laatste nieuws

Wil je het laatste nieuws weten over dit gebied volg de boswachters dan via facebook: facebook.com/groups/NMrijkvannijmegen. Daar kun je ons ook laten weten wat je van deze route vond. Of volg ons via instagram.com/natuurmonumenten_rijkvnijmegen.

logo

Ook zo genoten van deze route? Help de natuur. Ga naar nm.nl/nieuwlid.