Zuidelijk natuurparadijs

Sint-Pietersberg

    • Erfgoed ontdekken
    • Eten & drinken
    • Mountainbiken
    • Geschikt voor rolstoel
    • Wandelen
  • Bekijk alle routes
Platform groeve met publiek

Een Nederlandse canyon

"Ik beklim regelmatig de Sint-Pietersberg. Soms ontmoet ik de herder met zijn kudde: de schapen omringen mij en ik word onderdeel van de kudde. Op het uitkijkplatform geniet ik van het uitzicht op de mergelgroeve en het groenblauwe water dat mij steeds opnieuw verrast. Ik daal de trap af en begin aan de tijdreis van miljoenen jaren. Ik realiseer me dat ik in het voormalige leefgebied van de Mosasaurussen wandel."

Jose Hermens
José Hermens

Boswachter Communicatie & Beleven Zuid-Limburg

Meer over Sint-Pietersberg
  • Nieuws
  • Routes
  • Agenda
  • Projecten
  • Over het gebied

    De Sint-Pietersberg is eigenlijk een heuvel, maar we noemen het een berg. Zo voelt het ook als je hier wandelt. Dit zuidelijkste stukje Nederland gelegen tussen Maastricht en België is haast on-Nederlands mooi. De zeldzame kalkhellingen en het unieke microklimaat maken het gebied tot een uniek vlinder-, oehoe-, vleermuis- en plantenparadijs. Op de kop van de berg ligt het Fort Sint Pieter, een indrukwekkend verdedigingswerk voor de stad Maastricht. De gidsen laten je hier de geschiedenis herbeleven. Op de top van het fort heb je een geweldig uitzicht op Maastricht en op het Maasdal rondom je. Natuurmonumenten is sinds 1995 de trotse beheerder van dit unieke natuurgebied.

    Natuurgebied in ontwikkeling

    Er zijn door de jaren heen vele veranderingen in het gebied geweest. Met name de mergelwinning heeft hier een grote invloed op gehad. Deze winning is nu gestopt. Natuurmonumenten heeft in 2009 met partners en omwonenden meegewerkt aan een plan voor de afwerking en de inrichting van het groevegebied. Wil je meer weten over dit zogenaamde Plan van Transformatie, klik dan hier Plan van Transformatie

    Een groot deel van het Plan van Transformatie is inmiddels gerealiseerd. De groeve is opgeleverd als een uniek natuurgebied volgens de gemaakte afspraken, de zuidentree met parkeerplaats is gerealiseerd, de overgangszone is opgeleverd, het uitkijkplatform en trap zijn gemaakt. Ook zijn er al wandelpaden aangelegd in de diepe groeve.

    Nieuwe kansen

    De Sint-Pietersberg voegt nu een nieuw hoofdstuk toe aan haar historie: sinds juli 2018 is de mergelwinning in de ENCI- groeve gestopt en vanaf 2020 heeft Natuurmonumenten het beheer van de groeve  overgenomen. 

    Natuurmonumenten wil de natuur in de ENCI-groeve alle kansen geven om zich te ontwikkelen tot een voor Nederlandse begrippen uniek natuurgebied. Ook wil zij het diepe deel van de groeve op termijn openstellen voor bezoekers zodat ze kunnen genieten van dit bijzondere deel van de Sint-Pietersberg. We werken hier al jaren hard aan samen met gemeente Maastricht, Provincie Limburg, ENCI, Sint-Pietersberg Adembenemend (waarin de omgeving in vertegenwoordigd is) en Stichting Ontwikkelingsmaatschappij ENCI-gebied. Door verschillende omstandigheden kunnen niet alle onderdelen van het Plan van Transformatie ENCI-gebied volgens planning gerealiseerd worden. Hierdoor kwam het beheer en de openstelling van de groeve in gevaar. Natuurmonumenten heeft daarom samen met de andere partners van het Plan van Transformatie een voorstel geschreven om het plan op onderdelen te actualiseren waardoor de groeve toch beheerd en veilig opengesteld kan worden. Eind 2021 nemen alle partners van het Plan van Transformatie een besluit over deze actualisatie.

    Bekijk hier de film  waarin Cindy Burger (gebiedsmanager Zuid-Limburg) en André Hassink (programmamanager Sint-Pietersberg en ENCI-groeve) uitleg geven over de actualisatie van het Plan van Transformatie ENCI-gebied.

    De groeve op TV

    In de uitzending van BinnensteBuiten van 1 september 2021 was de groeve volop in het nieuws. Boswachters Jose en Gaby vertellen over de bijzondere natuur in de groeve: alles over kranswieren, kikkers, oehoes, kalkgraslanden, bloemen, insecten en nog veel meer. Klik hier voor BinnensteBuiten TV uitzending met 3 blokken over deze natuur. 

    Natuurvisie

    In 2014 is de natuur-en recreatie visie "Sint-Pieterberg 2014-2025" vastgesteld met hulp van alle betrokkenen uit de omgeving. De werkgroepen Natuur, Cultuurhistorie en Recreatie hebben ons aangegeven wat de berg zo waardevol maakt en welke wensen voor de toekomst leven. Deze natuurvisie kun je hier raadplegen.

    Het Geheim van de Mergel

    Je bevindt je hier niet op een berg maar eigenlijk op een uitgesleten plateau, dat ooit een Krijtzee was. Daarin zwommen o.a. de reusachtige Mosasaurussen. Het plateau is dus eigenlijk een voormalige zeebodem van kalkgesteente, gevormd aan het einde van het Krijttijdperk. Dat kalkgesteente noemen we hier ook wel de mergel. Die kalkbodem vormt, samen met de ligging, de hoogteverschillen en de begrazing door de Mergellandschapen, de basis voor een geheel eigen klimaat en markante begroeiing. Daarmee ontstaat een zeer biodivers natuurgebied: Zomers is het hier één groot veldboeket, vol zeldzame bloemen en kruiden zoals soldaatje en kalketrip. Een paradijs voor talloze soorten insecten, vlinders en vogels. Met dank aan de mergel vanuit de voormalige Krijtzee

    Ondergronds doolhof

    De mergel van de Sint-Pietersberg wordt al eeuwenlang gebruikt als bouwsteen. In de middeleeuwen zaagden blokbrekers ondergronds de mergel in grote blokken uit en bouwden daarmee onder andere de vlakbij gelegen hoeves Zonneberg en Lichtenberg. Door deze vorm van mergelwinning ontstond onder de berg een uitgestrekt gangenstelsel met een lengte van 150 kilometer en een oppervlakte van ongeveer 200 voetbalvelden. Het ondergrondse gangenstelsel is als een doolhof, waar je zonder gids zeker zou verdwalen. Honderden houtskooltekeningen en sculpturen van de talloze werklieden, grotlopers en bezoekers markeren de wanden van de gangen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog hielden onderduikers zich hier schuil en verstopte men hier het legendarische Nachtwacht-schilderij van Rembrandt.

    Bovengrondse ontdekkingen

    Vanaf de 20e eeuw startte de grootschalige afgravingen aan de oppervlakte. Daarmee verdween maar liefst 80% van de onderliggende gangen. Het grote gat in de berg legt miljoenen jaren geschiedenis van de aarde bloot. Zo kwamen daar de fossielen van meerdere reusachtige Mosasaurussen tevoorschijn. De Mosasaurus kon een lengte van 18 meter bereiken: het is een van de grootste zeereptielen die ooit geleefd heeft. Deze herontdekte Maashagedissen kregen de namen van hun vinders: Carlo, Lars en Bèr.

     

    De groeve in ontwikkeling

    Groevegebied met vele kansen

    Vleermuisparadijs

    Dankzij het klimaat met een constante temperatuur van 13 graden Celsius is het ondergrondse gangenstelsel een geliefde overwinterplek voor vleermuizen als de franjestaart en de meervleermuis. Zij klemmen zich vast in de spleten en aan de plafonds. 's Avonds  en 's nachts jagen zij buiten op de rijk aanwezige insecten. De lichtkleur van de straatverlichting op de parkeerplaats "Oog van St. Pieter" is aangepast aan deze dieren.

    5-sterren uitzicht

    Aan de zuidkant van het groevegebied vind je de kegelvormige heuvel "D’n Observant". Het is een kunstmatige heuvel die uit de voormalige dekgronden van de groeve bestaat. In 2010 is de heuvel overgedragen aan Natuurmonumenten. Hier ligt ook de grens met België. Via het spiraalvormige wandelpad kom je bij het uitzichtpunt ‘de ster van Maastricht’ met maar liefst 5 kijkrichtingen naar de omgeving.

    Uitzichtpunt

    Magistraal uitkijkpunt over de groeve en de omgeving de Sint-Pietersberg. Het uitkijkpunt is altijd toegankelijk tussen zonsopkomst en zonsondergang. De trap naar het groeve gebied telt 215 treden. Deze trap met toegang tot de groeve is van 1 september tot 1 april geopend van 9.00 tot 17.00 uur en van
    1 april tot 1 september van 8.00 tot 20.00 uur. Op de trap en in de groeve zijn honden niet toegestaan.

    Download de route

    Ondergronds avontuur

    Een ervaren grottengids neemt je mee naar de ondergrondse wereld en laat je veel moois zien, zoals in grotten Noord de koepel, de eeuwenoude schuilplek, de gotische gang en de Kluis (waar in de oorlog de Nachtwacht lag verborgen). In grotten Zonneberg kun je op zoek, onder leiding van een gids, naar het ondergrondse museum met daarin de Nachtwacht op mergel van Jules Sondeijker.

    Ga op avontuur
    Turen in de Oehoevallei

    oehoe

    Probeer tijdens je bezoek vanaf de vogelkijkplek "De Kiekoet" op de Van Schaikweg de zeldzame oehoe te ontdekken. Sinds 1997 broedt deze grootste uil van Europa in de zogenaamde Oehoevallei. In de winter maanden zijn de oehoes goed te horen en te zien. Ga een uur voor zonsondergang naar de Kiekoet en misschien heb je geluk! Natuurmonumenten organiseert in augustus / september exclusieve gebiedsexcursies in dit voormalige groevegedeelte. Wellicht spot je dan de meest markante bewoner van het groevegebied van dichterbij.

    Download hier de route
    Sint-Pietersberg

    De mooiste routes

    Laat je informeren over de routes bij het informatiepunt Natuurmonumenten in de ticketshop van Maastricht Underground in Fort Sint Pieter. Folders van de berg met wandelkaartje zijn gratis verkrijgbaar bij de restaurants op de berg en in de groeve en in de weekenden bij de vrijwillige boswachters op de berg. LET OP: In de groeve zijn honden niet toegestaan.

  • Wandelen

    Groeve Route Sint-Pietersberg

    Deze wandeling van ongeveer 7 kilometer voert door de mooiste natuurdelen en historische mergelgroeves van de Sint- Pietersberg.
    Op deze route kom je door de groeve en daar zijn honden niet toegestaan.

    • 7 km
  • Wandelen

    Uitzichten route Sint-Pietersberg

    Ontdek op de Sint-Pietersberg de geschiedenis van het militair erfgoed van Fort Sint Pieter, van de blokbrekers die mergel hebben gezaagd, waarmee huizen zijn gebouwd en waardoor grotten zijn ontstaan. Ontdek de geschiedenis van de mergelgroeve en haar oehoevallei waar de oeh...

    • 3.3 km
  • Sint-Pietersberg

    Agenda

    ENCI groeve
    zo 28 nov
    Wandelen

    Ontdek het leven van vroeger en nu in de ENCI groeve

    Ontdek wat er tussen 72 en 66 miljoen jaar geleden leefde in de Krijtzee en zie wat er nu leeft in de groeve

    ENCI groeve
    zo 05 dec
    Wandelen

    Ontdek het leven van vroeger en nu in de ENCI groeve

    Ontdek wat er tussen 72 en 66 miljoen jaar geleden leefde in de Krijtzee en zie wat er nu leeft in de groeve

    ENCI groeve
    zo 12 dec
    Wandelen

    Ontdek het leven van vroeger en nu in de ENCI groeve

    Ontdek wat er tussen 72 en 66 miljoen jaar geleden leefde in de Krijtzee en zie wat er nu leeft in de groeve

    Bezoekersinformatie

    Bereikbaarheid

    Huisregels

    Praktisch

    Verkennen

    Extra informatie

    Sint-Pietersberg

    Nieuws van de boswachter

    Direct naar

    Sint-Pietersberg

    Wat wij hier doen

    Soortenrijke natuur

    We willen graag een soortenrijke natuur door goed voor de graslanden en bossen te zorgen. De kudde Mergellandschapen en Nederlandse landgeiten helpen ons hiermee. Zij begrazen dagelijks de kalkgraslanden op de berg en in de groeve. Met uitgekiend maaien, snoeien en plaggen vergroten en verbeteren we de biodiversiteit op de kalkgraslanden en in de bossen. Goed voor bloemen, vlinders en vleermuizen. Ondergronds in de mergelgangen zorgen we ervoor dat duizenden vleermuizen in alle rust kunnen overwinteren. We dragen zorg voor de ondergrondse veiligheid voor de vele bezoekers die met een rondleiding de grotten beleven.

    Help mee
    logo