Om je beter en persoonlijker te helpen, gebruiken wij cookies en vergelijkbare technieken. Met de cookies volgen wij en derde partijen jouw internetgedrag binnen onze site. Hiermee tonen we advertenties op basis van jouw interesse en kun je informatie delen via social media. Als je verdergaat op onze website gaan we ervan uit dat je dat goedvindt. Meer weten en instellingen.

Wandelen

Wandelroute Sprengen Veluwezoom, bij Laag-Soeren

Wandelen

Wandelroute Sprengen Veluwezoom, bij Laag-Soeren

Met een beetje fantasie hoor je de vroegere papiermolens nog draaien langs de beek in dit waterrijke deel van Veluwezoom, waar ooit het allereerste kuuroord van Nederland stond. Afwisselende wandeling van 7 km vanuit het dorp Laag-Soeren het oostelijke, waterrijke deel van Veluwezoom. Deze wandeling is ook gemarkeerd met bruine pijlen.

Bezoekersinformatie

Bereikbaarheid

Huisregels

Praktisch

De route

 Startpunt

1Voormalig badhuis

Een Amsterdamse bankier kocht in 1848 Landgoed Laag-Soeren. Hij leed aan jicht, een pijnlijke reumatische aandoening. Toen hij in een Duits kuuroord ontdekte dat koudwaterbehandeling verlichting bood, werd hij enthousiast over deze geneeswijze. Hij besloot in Laag-Soeren  een watergeneeskrachtig centrum op te zetten: ‘Bethesda’. Vanuit de Soerense Beek  liet hij een waterleiding aanleggen naar het nieuw gebouwde badhuis. Zo kon het zuivere water, met een constante temperatuur van 10 ̊C, rechtstreeks van de sprengen naar zijn badhuis stromen. Ondanks weerstand van autoriteiten tegen de alternatieve koudwatertherapie werd het badhuis bekend als het eerste kuuroord van Nederland.

 

Herstel ligweide voormalig badhuis Laag-Soeren
Voormalig badhuis
Landgoed Laag-Soeren
Voormalig badhuis

2Ligweide

De patiënten van het badhuis konden voor hun herstel ook ontspannen in de buitenlucht, op - uiteraard gescheiden - ligweides voor dames en heren. De voormalige herenligweide is in 2017 weer zichtbaar gemaakt. Hierdoor is een meer herkenbare overgang naar de westkant van het landgoed ontstaan en komt de oudere landgoedbeplanting meer tot zijn recht.

Heren- en damesweide
Ligweide
Heren- en damesweide
Ligweide
Heren- en damesweide
Ligweide

3Schapen op de hei

Sommige straatnamen in het bos herinneren nog aan de tijd dat herders op de heide hun schaapskuddes hoedden: Schaapsallee en ook de Plaggenweg. Van de heide is in Laag-Soeren nog maar een klein stukje over.

Vóór de uitvinding van kunstmest waren schapen onmisbaar voor de boeren. De dieren graasden overdag op de heide en sliepen ’s nachts in de schaapskooi. De schapen stonden er op een dikke laag heideplaggen. Deze zogenaamde ‘potstal’ werd in het voorjaar leeggeschept en het mengsel van mest en plaggen uitgestrooid op de akkers. Voor de bemesting van 100m2 akkergrond was een oppervlak van 1000m2 heidegrond nodig om schapen te laten grazen. Dat is tien keer zoveel.

Schapen op de hei
Schapen op de hei
Schapen op de hei
Schapen op de hei
Schapen op de hei
Schapen op de hei

4Sprengen

Achter de hoge wal ligt één van de drie uitgegraven bronnen (sprengkoppen) van de Soerense Beek. De wal was bedoeld om dorstig wild weg te houden. Nu vormt het stelsel van sprengen en sprengkoppen een waardevol landschapselement. Het toont een slim staaltje van waterbeheersing. Het grondwater sijpelt hier makkelijk naar de oppervlakte. Je merkt dat ook tijdens het wandelen: de paden zijn vaak sompig en drassig. Kanaaltjes voerden het water uit de uitgegraven sprengkoppen naar de Soerense Beek. Op sommige plekken werd deze beek ‘opgeleid’ zodat er hoogteverschillen ontstonden en waterkracht vrijkwam.

Het water dreef de drie papiermolens aan die hier vroeger stonden. De molen ‘Nagedacht’ is na een brand in 1898 omgebouwd tot wasserij. Wasserij Barth Slijkhuis wast nog altijd met het kalkarme sprengenwater, als enige in Nederland.

Langs de beek groeit het zeldzame ´dubbelloof´, een varen die het goed doet in een kalkarme omgeving.

Sprengen
Sprengen
Sprengen
Sprengen

5Jut van Breukelerwaard

Belangrijk voor Laag-Soeren was de komst van Pieter Nicolaas Jut van Breukelerwaard. Deze Amsterdamse bankier leed aan jicht, een pijnlijke reumatische aandoening. Toen hij in een Duits kuuroord ontdekte dat koudwaterbehandeling verlichting bood, werd hij enthousiast over deze geneeswijze. Hij kocht in 1848 Huis Laag-Soeren met landerijen, en zette daar een watergeneeskrachtig centrum op: ‘Bethesda’.

De nabijgelegen camping 'Jutberg' en het 'Torentje van Jut' (Priesnitzmonument) zijn naar hem genoemd.

logo

Ook zo genoten van deze route? Help de natuur. Ga naar nm.nl/nieuwlid.